ایده‌ای که برای قانونی شدن تجمعات و پاسخگویی دولت در خوزستان اجرایی شد

تالار «صدای مردم» برای شنیدن مطالبات شهروندان

استان خوزستان که سال‌ها به ‌دلیل انباشت مطالبات صنفی، اجتماعی و اقتصادی شاهد تجمعات مکرر مردمی در مقابل استانداری و فرمانداری‌ها بوده، این‌بار گامی متفاوت در مسیر مدیریت، قانونمند‌سازی و ارتقای کیفیت مطالبه‌گری برداشته است؛ راه‌اندازی تالار «صدای مردم» در استانداری خوزستان، اقدامی که همزمان از سوی سخنگوی دولت نیز مورد تقدیر قرار گرفته و به‌عنوان الگویی نوین برای شنیدن مستقیم مطالبات مردمی با حفظ کرامت انسانی مطرح  شده است.
خوزستان به‌عنوان یکی از استان‌های راهبردی کشور، همواره در معرض چالش‌های متعددی در حوزه‌های اقتصادی، معیشتی، اشتغال، محیط‌زیست و خدمات عمومی قرار داشته است. همین شرایط موجب شده تجمعات صنفی و اجتماعی از سوی گروه‌هایی مانند کارگران، بازنشستگان، پرستاران و اصناف مختلف، به یکی از جلوه‌های پرتکرار فضای اجتماعی استان تبدیل شود؛ تجمعاتی که غالباً در فضای باز مقابل استانداری یا فرمانداری‌ها شکل می‌گرفت و در بسیاری از موارد، به ‌دلیل شرایط آب‌وهوایی، آلودگی هوا یا نبود سازوکار مشخص پاسخگویی، نه به نتیجه مطلوب مردم می‌رسید و نه تصویر مناسبی از مدیریت مطالبات اجتماعی ارائه می‌داد.
در چنین بستری، اقدام استانداری خوزستان در راه‌اندازی تالار «صدای مردم» به‌عنوان فضایی اختصاصی، امن و قانونی برای برگزاری تجمعات مردمی، اقدامی متفاوت و قابل تأمل ارزیابی می‌شود. این تالار با هدف انتقال تجمعات از فضای باز به محیطی رسمی، مجهز و قابل مدیریت ایجاد شده تا امکان گفت‌وگوی مستقیم میان مردم و مسئولان اجرایی فراهم شود.
 
تجربه خوزستان
قابل تعمیم به سراسر کشور
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به راه‌اندازی تالار «صدای مردم» در اهواز برای شنیدن مطالبات و انتقادات مردم، گفت:«این تالار می‌تواند الگویی برای ارتباط مسئولان و مردم باشد و قابلیت تبدیل شدن به مدلی ملی را دارد.»
سید عباس صالحی در حاشیه بازدید از تالار «صدای مردم» در استانداری خوزستان این ابتکار سید محمد رضا موالی‌زاده، استاندار را گامی مهم در جهت بهبود ارتباط میان مسئولان و جامعه توصیف کرد.
وی با اشاره به عملکرد این تالار افزود:«این طرح فضایی است برای افرادی که سؤال، مطالبه، انتقاد یا حتی اعتراض دارند تا احساس کنند صدایشان به شکل محترمانه شنیده می‌شود.» وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی توضیح داد:«حضور مردم با دغدغه‌های مختلف در محیط رسمی استانداری، به جای فضاهای حاشیه‌ای، گام اول در احترام به مردم و منتقدان است؛ گام دوم شنیدن صداهای مختلف، بویژه از سوی منتقدان و معترضان و گام سوم، پیگیری خواسته‌های بحق آنان خواهد بود.»  صالحی همچنین از همکاری با استاندار خوزستان برای تداوم این طرح قدردانی کرد و گفت:«اگر این روند ادامه یابد، پس از چند ماه می‌توان آن را به‌عنوان الگویی کارآمد به هیأت دولت و دیگر نهادها ارائه داد تا مدلی برای بهبود تعامل مسئولان با مردم شود.» استاندار خوزستان هم از برنامه‌ریزی برای ایجاد تالارهای مشابه در شهرستان‌ها و حتی تعمیم این الگو به سایر دستگاه‌های اجرایی استان خبر داده است؛ مسیری که در صورت اجرا، می‌تواند خوزستان را به پیشگام الگویی نوین در مدیریت مطالبات اجتماعی در کشور تبدیل کند. اگر این تجربه با استمرار پاسخگویی، شفافیت در پیگیری و نتایج ملموس برای مردم همراه شود، تالار «صدای مردم» می‌تواند فراتر از یک ابتکار استانی، به نمونه‌ای ملی برای بازتعریف رابطه دولت و جامعه بدل شود. به گفته سید محمدرضا موالی‌زاده، حضور امن مردم در چنین فضاهایی، با حفظ کرامت انسانی و حقوق شهروندی، به تقویت سرمایه اجتماعی و اعتماد متقابل میان جامعه و حاکمیت منجر می‌شود. وقتی مردم اطمینان داشته باشند بدون نگرانی می‌توانند مطالبات خود را مطرح کرده و پاسخ مسئولان را بشنوند، زمینه برای مشارکت مدنی سازنده فراهم می‌شود. این رویکرد نه‌تنها مانع از بهره‌برداری دشمنان از نارضایتی‌های اجتماعی می‌شود، بلکه با تبدیل اعتراض به گفت‌وگوی مستقیم، مسیر اصلاح، همگرایی و حل مسائل درون‌زا را تقویت می‌کند.
 
نحوه طرح مطالبات مردمی
بر اساس سازوکار تعریف ‌شده، مطالبات مردمی در این تالار به‌ صورت حضوری و مستقیم مطرح می‌شود، مسئولان دستگاه‌های مرتبط در جمع مردم حضور می‌یابند، پاسخ می‌دهند و در نهایت صورت‌جلسه‌ای رسمی با تعیین زمان‌بندی مشخص برای پیگیری مطالبات تنظیم می‌شود. همچنین امکان انتخاب نمایندگان مردمی برای تداوم ارتباط با دستگاه‌های اجرایی پیش‌بینی شده است؛ رویکردی که مطالبه‌گری را از حالت پراکنده و هیجانی، به فرآیندی نظام‌مند و قابل پیگیری تبدیل می‌کند.
هم‌راستایی این اقدام با گفتمان دولت چهاردهم، نشان می‌دهد تالار «صدای مردم» صرفاً یک راه‌حل مقطعی برای مدیریت تجمعات نیست، بلکه می‌تواند بخشی از یک نگاه کلان‌تر به حکمرانی مشارکتی، پاسخگویی نهادی و احترام به حقوق شهروندی تلقی شود؛ نگاهی که در آن، اعتراض اجتماعی نه تهدید، بلکه فرصتی برای اصلاح و بهبود عملکرد دستگاه‌ها 
محسوب می‌شود. سرپرست روابط عمومی استانداری خوزستان افزود:«از منظر امنیت اجتماعی و حکمرانی، ایجاد فضاهای امن و قانونی برای بیان مطالبات مردمی، نقش مهمی در مدیریت هوشمندانه اعتراضات و پیشگیری از بروز تنش‌های ناخواسته دارد. زمانی که مسیر مشخص، رسمی و محترمانه‌ای برای شنیده ‌شدن مطالبات وجود نداشته باشد، اعتراض‌های بحق مردمی ممکن است در فضای غیرقابل‌ کنترل، به حاشیه رانده شود یا از سوی جریان‌های فرصت‌طلب و معاند مورد سوءاستفاده قرار گیرد. تالار «صدای مردم» با تعریف چهارچوبی شفاف برای تجمع و گفت‌وگو، به کاهش این آسیب‌ها کمک کرده و اعتراض اجتماعی را در مسیر عقلانی، قانونی و قابل مدیریت  هدایت می‌کند.»

 

برش

تالار «صدای مردم» همسو با شعارها دولت چهاردهم
به گفته نعیم حمیدی، سرپرست روابط عمومی استانداری خوزستان نیز این اقدام از منظر اجتماعی می‌تواند آثار مثبتی همچون افزایش اعتماد عمومی به نهادهای اجرایی، تقویت فرهنگ گفت‌وگوی مستقیم میان دولت و مردم، کاهش تنش‌های اجتماعی، حفظ کرامت شهروندان و ارتقای شفافیت و پاسخگویی مدیریتی را به همراه داشته باشد. مهم‌تر آنکه تالار «صدای مردم» تلاش دارد حق اعتراض و مطالبه‌گری را نه محدود، بلکه در چهارچوبی قانونی و مؤثر تعریف کند.
حمیدی با اشاره به تقدیر فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت از این ابتکار استانداری خوزستان افزود:«سخنگوی دولت تأکید کرد راه‌اندازی چنین فضایی، از شکل‌گیری تصاویر و شرایط نامناسب در تجمعات جلوگیری کرده و امکان حضور مسئولان پاسخگو در کنار مردم را فراهم می‌کند؛ رویکردی که به گفته او، کاملاً همسو با شعار دولت چهاردهم و تأکید رئیس‌جمهوری بر «شنیدن صدای بی‌صدایان» است.»