پس از آنکه نیروهای ویژه آمریکایی نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری  ونزوئلا را هفته گذشته بازداشت کردند، ترامپ جسورتر به نظر رسید. استیون میلر، یکی از مشاوران ارشد، اظهار کرد که گرینلند باید متعلق به ایالات متحده باشد و «هیچ‌کس با آمریکا نمی‌جنگد» تا آن را بگیرد. این سخنان باعث شد نگرانی و اضطراب مقامات دانمارک و گرینلند به‌شدت افزایش یابد.
در روزهای اخیر، تحولات استراتژیک و جنجالی در سیاست خارجی ایالات‌متحده حول دو موضوع اصلی که به ظاهر جداگانه‌اند اما به‌شکلی جدی با هم مرتبط شده‌اند؛ یعنی «گرینلند در قطب شمال» و «ونزوئلا در آمریکای لاتین» توجه رسانه‌ها، تحلیلگران و دولت‌های جهان را به خود جلب کرده است. این دو موضوع، نشان‌دهنده جهت‌گیری گسترده‌تر آمریکا در دوره اخیر است که هم بر امنیت ملی در برابر چین و روسیه و هم بر کنترل منابع انرژی کلیدی تمرکز دارد.
 
بازگشت تمرکز آمریکا بر گرینلند
ترامپ در روزهای اخیر بار دیگر بحث «به‌دست آوردن گرینلند» را مطرح کرده است؛ ایده‌ای که اولین‌بار در سال ۲۰۱۹ و در دوره اول ریاست‌جمهوری‌اش مطرح شده بود. او ادعا می‌کند که این جزیره برای راهبرد نظامی آمریکا اهمیت کلیدی دارد و مدعی است دانمارک به اندازه کافی برای حفاظت از آن اقدام نکرده است.
کاخ سفید روز سه‌شنبه اعلام کرد ترامپ در حال بررسی گزینه‌هایی برای به‌دست آوردن گرینلند است، از جمله احتمال استفاده از نیروی نظامی آمریکا؛ اقدامی که احیای جاه‌طلبی او برای کنترل این جزیره راهبردی با وجود مخالفت‌های اروپا محسوب می‌شود.
ترامپ گرینلند را «اولویت امنیت ملی» برای آمریکا دانسته، چون موقعیت جغرافیایی این جزیره در قطب شمال در مسیر میان اروپا و آمریکای شمالی و نزدیکی به چین و روسیه آن را برای مانیتورینگ و مقابله با تهدیدات بالقوه حیاتی کرده است.
گرینلند بارها اعلام کرده است که نمی‌خواهد بخشی از ایالات متحده باشد. رهبران قدرت‌های بزرگ اروپایی و کانادا روز سه‌شنبه در حمایت از این قلمرو قطبی موضع گرفتند و گفتند گرینلند متعلق به مردم آن است. تصرف نظامی گرینلند از دانمارک، که متحدی دیرینه برای آمریکا محسوب می‌شود، می‌تواند شوک شدیدی به ائتلاف ناتو وارد کند و شکاف میان ترامپ و رهبران اروپایی را عمیق‌تر سازد.
با این حال، مخالفت‌های شدید مانع از آن نشده که ترامپ بررسی راه‌های تبدیل گرینلند به یک پایگاه یا مرکز نفوذ آمریکا را ادامه دهد؛ آن هم در منطقه‌ای که علاقه روسیه و چین به آن رو به افزایش است. علاقه ترامپ به این موضوع در روزهای اخیر و پس از بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری ونزوئلا، توسط آمریکا دوباره زنده شده است.
ترامپ که پس از دستگیری مادورو در آخر هفته گذشته جسورتر شده، گفته است: «سلطه آمریکا در نیمکره غربی دیگر هرگز مورد تردید قرار نخواهد گرفت» و همزمان فشارهایی را بر کلمبیا و کوبا وارد کرده است. او همچنین پس از آنکه برای ماه‌ها موضوع گرینلند را کنار گذاشته بود، دوباره صحبت درباره آن را آغاز کرده است.
سخنگوی دولت و بعد از آن مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات‌متحده به نمایندگان کنگره گفتند که هدف رسمی دولت خرید گرینلند از دانمارک است، نه اشغال نظامی. روبیو توضیح داد که ترامپ از تیمش خواسته تا برنامه‌ای برای خرید این جزیره تهیه کنند، اما جزئیات بیشتر درباره قیمت یا نحوه این معامله ارائه نشده است. در همین حال، کاخ سفید رسماً اعلام کرده که گزینه استفاده از نیروی نظامی آمریکا برای به دست آوردن گرینلند همچنان روی میز است، اگرچه روبیو و دیگر مقامات تلاش کرده‌اند این دیدگاه را آرام‌تر جلوه دهند. در حالی که عملیات نظامی آمریکا در آخر هفته گذشته که منجر به بازداشت رئیس‌جمهوری ونزوئلا شد، پیش‌تر نگرانی‌ها را درباره احتمال مواجهه گرینلند با سناریویی مشابه دوباره زنده کرده است.
 
واکنش دانمارک و اروپا
دولت‌ دانمارک و گرینلند به‌شدت با این اظهارات مخالفت کرده‌اند. آنها برای گفت‌و‌گو با روبیو درخواست رسمی داده‌اند تا نگرانی‌های خود را مطرح کنند. در حالی‌که پیش از این درخواست‌ها بی‌نتیجه مانده بود. نخست‌وزیر دانمارک همچنین اعلام کرده که هرگونه اقدام آمریکا علیه گرینلند می‌تواند پایان اتحاد نظامی ناتو باشد، زیرا گرینلند بخشی از این اتحاد است و حمله به آن می‌تواند اصول اساسی امنیت جمعی را زیر سؤال ببرد.
رهبران چند کشور اروپایی از جمله فرانسه، آلمان، ایتالیا، اسپانیا، لهستان و بریتانیا نیز در بیانیه‌ای مشترک تأکید کردند که گرینلند متعلق به مردم خود آنجاست و باید تصمیم‌گیری درباره آینده آن با مشارکت دانمارک و گرینلند انجام شود، نه از سوی ایالات‌متحده.  
توقیف نفتکش ونزوئلا توسط آمریکا
اما دقیقاً یک هفته قبل از توجه ترامپ به گرینلند، در اوایل ژانویه ۲۰۲۶، نیروهای ویژه آمریکایی عملیات نظامی سری در ونزوئلا انجام دادند که منجر به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری این کشور و همسرش شد؛ اقدامی که رسانه‌ها و مقام‌های بین‌المللی را شوکه کرد و با واکنش‌های گسترده مواجه شد. دولت آمریکا این اقدام را بخشی از مبارزه با مواد مخدر و تروریسم معرفی کرده، اما بسیاری از تحلیلگران گفته‌اند که «نفت و منابع انرژی» ونزوئلا یکی از عوامل کلیدی پشت این عملیات بود و اینکه واشنگتن در عمل به دنبال کنترل بخش‌هایی از صنعت نفت این کشور است.
حتی در روز گذشته، ایالات متحده پس از چند هفته تعقیب، نفتکشی مرتبط با ونزوئلا را توقیف کرد. این نفتکش که پیش‌تر «بلا-۱» و اکنون «مارینرا» نام دارد، با پرچم روسیه ثبت شده و از محاصره دریایی آمریکا علیه کشتی‌های تحریم‌شده عبور کرده بود. عملیات توقیف با همکاری گارد ساحلی و ارتش آمریکا انجام شد و در محدوده حضور نیروهای روسیه، از جمله یک زیردریایی، مشاهده شده است. این اقدام بخشی از کارزار فشار آمریکا علیه ونزوئلا و کنترل ذخایر نفتی این کشور است. آمریکا قصد دارد نفت توقیف‌شده را پالایش و درآمد آن را تحت کنترل خود قرار دهد.
هدف آمریکا تغییر مسیر صادرات نفت ونزوئلا و کاهش نفوذ مادورو است؛ اقدامی که بزرگ‌ترین مداخله واشنگتن در آمریکای لاتین از زمان حمله به پاناما در ۱۹۸۹ محسوب می‌شود.
ترامپ اعلام کرد که ونزوئلا بین ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت خام را به آمریکا تحویل خواهد داد تا به‌قیمت بازار فروخته شود و درآمد حاصل به نفع هر دو کشور شود. این حرکت احتمالاً نفتی را که به‌دلیل محاصره و تحریم نتوانسته صادر شود آزاد می‌کند و ممکن است صادرات به چین که حدود 80درصد نفت ونزوئلا را خریداری می‌کرد، کاهش یابد؛ چین این اقدام را به‌شدت محکوم کرده و آن را نقض حاکمیت ونزوئلا و نمونه‌ای از زورگویی توصیف کرده است و روسیه و متحدان چپگرای ونزوئلا نیز آن را محکوم کرده‌اند.
در کنار این، آمریکا قصد دارد شرکت‌های نفتی بزرگ آمریکایی را برای سرمایه‌گذاری و احیای صنعت نفت ونزوئلا به این کشور بازگرداند، هرچند این امر با چالش‌های بزرگی روبه‌رو است، چون بخش نفت کشور پس از سال‌ها بحران و تحریم به‌شدت افت کرده است.
تلاش‌های همزمان ایالات‌متحده برای به‌دست آوردن گرینلند و کنترل نفت ونزوئلا نشان می‌دهد که سیاست خارجی این کشور در دوره اخیر به‌سمت ترکیبی از تلاش برای کاهش نفوذ رقبا یعنی چین و روسیه و جذب منابع مهم جهانی حرکت کرده است.
در حالی‌که گرینلند به‌دلیل موقعیت ژئوپلیتیک و امنیتی مهم است، ونزوئلا از منظر انرژی و منابع نفتی اهمیت دارد و هر دو موضوع با بازتاب‌های جهانی و انتقادات جدی همراه شده‌اند. ایالات‌متحده در قبال هر دو موضوع، هم از ابزار دیپلماتیک و هم از تهدید به زور نظامی سخن گفته است، که این موضوع باعث شده تا متحدان سنتی خود در اروپا و سایر نقاط جهان درباره تعهدات بین‌المللی و قوانین جهانی به‌طور جدی نگران باشند.

برش

چرا گرینلند مهم است؟
گرینلند، بزرگ‌ترین جزیره جهان، با جمعیتی تنها حدود ۵۷ هزار نفر، عضو مستقل ناتو نیست، اما تحت پوشش عضویت دانمارک در این ائتلاف غربی قرار دارد. این جزیره از نظر راهبردی میان اروپا و آمریکای شمالی واقع شده و به همین دلیل دهه‌هاست که به‌عنوان یکی از نقاط کلیدی در سامانه دفاع موشکی بالستیک آمریکا اهمیت دارد. همچنین، منابع معدنی آن با هدف واشنگتن برای کاهش وابستگی به چین هم‌راستا است. ترامپ بارها گفته است که شناورهای روسی و چینی در آب‌های اطراف گرینلند در حال رصد و گشتزنی هستند؛ ادعایی که دانمارک آن را رد می‌کند. داده‌های رهگیری کشتی‌ها از منابع MarineTraffic و LSEG نشان می‌دهد که هیچ کشتی روسی یا چینی در نزدیکی گرینلند حضور ندارد.