بهزاد اخلاقی
کارشناس مسائل بین الملل

۶ درصد جمعیت جهان در حال جنگ‌اند. این آماری است که مؤسسه داده‌ها و مکان‌های درگیری‌های مسلحانه در آذرماه ۱۴۰۴ منتشر کرده است. آنچه ویکی پدیا درخصوص درگیری‌های مسلحانه می‌‌گوید، نشان می‌‌دهد که چیزی در حدود ۵۶ درگیری فعال نظامی هم اکنون در جریان است که سیطره‌ای از آفریقا تا آسیا و اروپا و حتی آمریکای لاتین و مرکزی را دربر می‌‌گیرد.
در یک سال ۲۴۰ هزار نفر طبق آمارهای رسمی تنها در درگیری‌های نظامی کشته شده‌اند که شامل نزاع میان کشورها، درگیری میان همسایگان، خشونت داخلی و جنگ‌های فرا میهنی است. اما در این میان و جدا از آنکه این جنگ‌ها چگونه در حال تغییر اقلیم (آلودگی‌های زیست محیطی با اثرات بلندمدت فاجعه‌بار)‌ و ایجاد شکاف‌های اجتماعی و فرهنگی (با نفرت‌افکنی‌های قومی که زیست مسالمت‌آمیز اقوام و فرهنگ‌های مختلف را در کنار هم تهدید می‌‌کند) شاهد تغییر در الگوهای جنگ و تغییر در نحوه رویارویی‌های نظامی هستیم.
جنگ‌های جدید را می‌‌توان در دو حیطه نرم‌افزاری (کنترل و هدایت و تهییج افکار عمومی) و ابزارهای نظامی جدید ارزان قیمت شامل استفاده از پهپاد‌ها تقسیم‌بندی کرد. به نوعی آنچه این پارادایم جدید را شکل می‌‌دهد، جنگ‌های ارزان برای جنگ‌آوران و یک تغییر الگوریتمی در نوع جنگ است که البته تغییری در ماهیت مفهوم جنگ نمی‌کند. مفهومی که در حال حاضر به عنوان ابزاری علیه حقوق بین‌الملل و علیه دیپلماسی رشد قابل توجهی کرده و مانند یک ویروس در حال تکثیر خود است.
تشویق به ساده‌انگاری برای فهم عمومی از مفاهیم عمیق و پیچیده به عنوان بخش دیگری از دستگاه فکری است که ابزارهای ارزان با تخریب متوسط را جایگزین مفهوم تفکر انتقادی کرده است. نپرداختن به ریشه‌ها عاملی است که به تکثیر این ویروس کمک شایانی کرده و بی سوادی ناشی از ساده‌انگاری مفاهیم پیچیده خود عامل مخدوش ماندن تصویر موجود جهان است.
پاسخ به این چرایی‌ها در انواع مختلف توسط حقوق بین‌الملل داده شده است و نمایش‌هایی مانند آنچه امروز آمریکا در کارائیب انجام می‌‌دهد، چیزی جز رفتارهای ضد حقوق بین‌الملل نیست که گروه‌های مختلفی از نخبگان حقوقی را وادار کرده است درخصوص نمایش بازخوانی پرونده‌های حقوقی سال‌های ۱۹۱۹ تا جنگ جهانی دوم برای توجیه کردن شلیک در آب‌های بین‌المللی به شناورهایی که  استدلالی قانونی در سطح بین‌المللی به مجرم بودن آنها نیست وارد عمل شوند. قتل در آب‌های بین‌المللی و سکوت افکار عمومی، نوعی از خروجی تربیت اجتماعی جبهه نرم‌افزاری است که برای رسیدن به نتیجه به دنبال مسیرهای میانبر است. مسیرهایی که سرعت در پردازش اطلاعات نمی‌تواند حفره‌های استدلالی آن را پر یا حتی پنهان کند. جریانی که بی قانونی بین‌المللی را استحاله کرده و آن را عمل‌گرایی نوین می‌‌نامد.
با تکیه به الگورتیم جنگ نمی‌توان به صورت سلیقه‌ای مفاهیم بین‌المللی را تغییر و معنای واژگان را در متون حقوقی با تفاسیر ساده‌انگارانه تفسیر کرد. حقوق بین‌الملل علم پیچیده‌ای است که یکی از زاویه‌های این علم پیچیده علم تفسیر است که با استدلال به تفسیر و هم‌پوشانی علم تفسیر حقوقی در قواعد معاهده‌ها و کنوانسیون‌ها بنا شده‌اند که سنگ بنای جهان بدون منازعه است. نگاهی اجمالی به بیش از 10 اقدام مسلحانه آمریکا طی یک سال گذشته نشان می‌‌دهد ریشه‌های این هرج و مرج و تورم پنهانی که جهان با آن در تمامی سطوح روبه‌روست، منازعات فراملی است که ناقضان اصلی حقوق بین‌الملل آن را ترویج می‌‌کنند.
دولت‌هایی که فرای حقوق بین‌الملل رفتار می‌‌کنند، صلاحیت اظهار نظر در حوزه حقوق بین‌الملل را ندارند و تضعیف آگاهانه جایگاه‌هایی چون دیوان‌های عالی و نهاد‌های بالادستی حقوقی در عرصه بین‌المللی امروز اجازه داده است که الگوریتم جنگ با ریتمی خارج از نت، جهان را با چالش‌های جدیدی چون جابه‌جایی مرزهای به جای مانده پس از جنگ سرد و دمیدن بر اختلافات قومی و فرهنگی در بستر ابزارهای نو و آدم‌ربایی بین‌المللی مواجهه کند. مارتی کسکیمنی دیپلمات و استاد برجسته حقوق فنلاندی می‌‌گوید تفسیر جایی است که آرمان‌گرایی حقوقی را به واقع‌گرایی حقوقی پیوند می‌‌زند. با تکیه بر تفسیر می‌‌توان بازشناختی از نهادگرایی بین‌المللی به عنوان ستون‌های اصلی برقراری صلح و پایان دادن به نزاع در عرصه هرج و مرج کنونی کسب کرد.
در جایگاهی که هدف از حقوق بین‌الملل مشخص است، دیگر موضوع دکترین‌ها، رویه‌های قضایی و عرف‌های حقوقی، محلی برای اختلاف نیستند و تفاسیر متضاد از مفاهیمی چون جنگ، کوچ اجباری، سرزمین‌های سوخته جنایت جنگی، خلع سلاح و حمایت‌های قضایی از مهاجمان رخ نخواهد داد. می‌‌توان گفت نهادگرایی بین‌المللی یکی از مترقی‌ترین دستاوردهای بشر است که نمونه‌های آن را می توان در عرصه‌های مختلفی از جمله تجارت بین‌الملل با کنوانسیون نیویورک و عرصه صلح بین‌المللی با دادگاه جنایات جنگی دید. تجربه‌ای که کوچک شماری دستاورد‌های آن توسط حامیان تشدید وضع موجود با هدف تقویب هرج و مرج در محیط بین‌المللی آگاهانه دنبال می‌‌شود.