مسعود اقبالی
مدرس  بین‌المللی فوتبال

تیم‌های فوتبال حاضر در لیگ برتر، تحت فشار بالای رسانه‌ای ناگزیر به جوان‌گرایی روی آورده‌اند؛ اتفاقی که بی‌تردید مثبت است و بدون شک تأثیر خود را در تیم ملی نیز نشان خواهد داد. دعوت بازیکنان جوان لیگ برتری به تیم ملی، میانگین سنی این تیم را کاهش می‌دهد و به نوسازی آن کمک می‌کند.
به‌جز سه، چهار تیم دولتی لیگ برتر، سایر باشگاه‌ها خصوصی هستند و در شرایط سخت اقتصادی، با خطر ورشکستگی مواجه‌اند. تراز مالی باشگاه‌ها باید مثبت باشد؛ چرا که بدون تراز مثبت و بدون درآمد پایدار، تیم‌ها صرفاً هزینه می‌کنند و دوام نخواهند آورد.
در این میان، باشگاه‌های متمول مانند استقلال، سپاهان، پرسپولیس و تراکتور با جذب بازیکنان خارجی باکیفیت توانسته‌اند به برتری فنی در مسابقات دست یابند. اما تیم‌های جوان، هر چند شروع‌های خوبی دارند، اما معمولاً در ادامه فصل توانایی مقابله با تیم‌های باتجربه را از دست می‌دهند.
نکته مهم این است که همه تیم‌های فوتبال حاضر در لیگ برتر ایران در مسیر رشد قرار دارند، اما این رشد بسیار کند است؛ در حالی که فوتبال کشورهای آسیایی روزبه‌روز پیشرفت می‌کند. در واقع، فوتبال ایران برای آنکه بتواند در ۱۰ سال آینده با فوتبال آسیا رقابت کند، به حداقل ۱۵ آکادمی استاندارد در سراسر کشور نیاز دارد.
وقتی تیم‌های پایه ایران توان رقابت با رقبای آسیایی را ندارند و شکست می‌خورند، این پیام را منتقل می‌کند که فوتبال ایران در سطح تیم‌های درجه دو قاره آسیا قرار گرفته است. نبود سرمایه‌گذاری در فوتبال پایه، انبوه مشکلات ساختاری و ضعف مدیریتی، روزبه‌روز شرایط را بدتر می‌کند و بدون گوش شنوا نیز نباید انتظار معجزه داشت.
با راه‌اندازی آکادمی‌ها می‌توان بهترین استعدادها را به تیم‌های پایه و در نهایت به تیم ملی تزریق کرد تا میانگین سنی تیم ملی برای جام جهانی ۲۰۲۶ به حدود ۲۵ تا ۲۶ سال برسد. حتی اگر تیم ملی در مراحل مقدماتی جام جهانی ناکام بماند، باز هم این مسیر ارزشمند است؛ چرا که نسل جدید برای دوره بعدی جام جهانی آماده خواهد شد. این روزها تیم ملی فوتبال به محلی برای رفت‌وآمد بازیکنان جوان تبدیل شده است. امیر قلعه‌نویی تاکنون حدود ۵۰ بازیکن جوان را به تیم ملی دعوت کرده، اما هیچ‌یک از آنها فرصت ماندن و رسیدن به بلوغ فکری و تاکتیکی را پیدا نکرده‌اند. ایران برای ساخت نسل جدید فوتبال، نیاز دارد که هم باشگاه‌ها و هم تیم ملی به بازیکنان جوان زمان بدهند؛ درست همان کاری که کره‌جنوبی و ژاپن انجام دادند.
ژاپنی‌ها در ابتدا ۴۰ تا ۵۰ بازیکن جوان را دعوت کردند و با فرآیند تدریجی غربال‌گری، تیم ملی خود را برای جام جهانی ساختند؛ تیمی که هیچ شباهتی به ترکیب اولیه نداشت. از سوی دیگر، تیم ملی باید برای بازی با تیم‌های بزرگ برنامه‌ریزی داشته باشد تا بازیکنان جوان در این دیدارها به‌تدریج به بلوغ تاکتیکی برسند.
با وجود پایان نیم‌فصل اول، هنوز برای اظهارنظر درباره تیم قهرمان زود است. حدود ۱۵ تا ۱۶ بازی باقی مانده و چهار تیم استقلال، پرسپولیس، سپاهان و تراکتور مدعیان اصلی قهرمانی هستند. باید دید کدام‌یک از این تیم‌ها فاکتورهای مهمی چون حمایت مدیریتی، توان مالی و برنامه‌ریزی مدون و دقیق را در اختیار دارند.
تیم فوتبال چادرملو تیمی بسیار جوان است که با تکیه بر همین جوانی، در نیم‌فصل اول امتیازات قابل توجهی کسب کرد؛ بویژه در بازی‌های خانگی که از حمایت هواداران خود بهره برد. با این حال، درخشش تیم‌های جوان در لیگ برتر معمولاً تداوم ندارد و پس از مدتی، به دلیل ضعف مدیریتی، ساختاری، اداری و مالی دچار افت می‌شوند.
بنابراین تیمی می‌تواند در کورس قهرمانی باقی بماند که علاوه بر مدیریت ساختاری قوی، کمترین میزان اخطار، اخراج و مصدومیت بازیکنان را داشته باشد. به‌طور طبیعی، تیم‌های جوان به دلیل کم‌تجربگی مرتکب اشتباهات بیشتری می‌شوند، در حالی که تیم‌های باتجربه با برنامه‌ریزی دقیق و بازیکنان شاخص، شانس بیشتری برای قهرمانی دارند. بنابراین، در این فصل نیز استقلال، پرسپولیس، تراکتور و سپاهان رقابت اصلی را برای کسب عنوان قهرمانی دنبال خواهند کرد.
مهارت‌های فردی و تیمی در فاز دفاع و حمله از اهمیت بالایی برخوردار است. در واقع، مهم‌ترین فاکتور موفقیت، انتقال صحیح توپ از دفاع به حمله و بالعکس است. تیمی که بتواند خوب حمله کند و هنگام از دست دادن توپ، به‌درستی دفاع کند، شانس موفقیت دارد؛ در غیر این صورت حرفی برای گفتن نخواهد داشت. مربیان بزرگ دنیا توجه ویژه‌ای به این موضوع دارند و تمرینات گسترده‌ای نیز روی آن انجام می‌دهند.
مایه تأسف است که بسیاری از بازیکنان ایرانی نه در پاس دادن مهارت کافی دارند و نه در حمایت از هم‌تیمی‌های خود. 
این ضعف تا حد زیادی به مربیان ایرانی بازمی‌گردد که کمتر به دنبال دانش روز و تاکتیک‌های نوین فوتبال هستند. وقتی از رده‌های پایه کار اصولی انجام نمی‌شود، نباید انتظار خروجی بهتر داشت. بازیکنان باید از سن ۸ سالگی آموزش صحیح ببینند تا بتوانند مانند ستاره‌های بزرگ فوتبال جهان، در ۱۶ یا ۱۷ سالگی برای تیم ملی به میدان بروند.