مهری رنجبر 
گروه ورزشی

جنگ تنها زیرساخت‌های اقتصادی، صنعتی و مسکونی را هدف قرار نمی‌دهد؛ گاهی به قلب خاطرات یک ملت نفوذ می‌کند و مکان‌هایی را نشانه می‌رود که سال‌ها محل خلق لحظه‌های فراموش‌نشدنی بوده‌اند. ورزشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی، همواره نماد صلح، رقابت و همبستگی ملت‌ها بوده‌اند، اما در جریان جنگ تحمیلی، ورزش ایران نیز از آسیب‌ها و خسارت‌ها در امان نماند.
در میان همه خسارت‌های واردشده، نام سالن ۱۲ هزار نفری آزادی بیش از هر مکان دیگری بر سر زبان‌ها افتاد؛ سالنی که نه‌تنها یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های ورزشی کشور، بلکه بخشی از حافظه تاریخی ورزش ایران محسوب می‌شد. ولی آنچه امروز بیش از ویرانی این سالن اهمیت دارد، اراده‌ای است که برای ساختن دوباره آن شکل گرفته؛ اراده‌ای که می‌خواهد از دل ویرانی، فصلی تازه برای ورزش ایران رقم بزند.
سالن ۱۲ هزار نفری آزادی که از نگاه مجله سان انگلیس «دژ تسخیرناپذیر» تیم ملی والیبال ایران به شمار می‌رفت و از نگاه بسیاری از مردم، نماد خاطرات شیرین ورزشی بود، در یک چشم بر هم زدن و بر اثر اصابت پنج موشک به تلی از خاک تبدیل شد؛ به‌طوری که از این مجموعه تنها راه‌پله ورودی و سردر سالن باقی ماند.
اتفاقی که نه‌تنها ایرانی‌ها، بلکه بسیاری از مردم جهان را نیز در بهت و ناباوری فرو برد.

بازسازی در انتظار مجوزهای قانونی
محمدعلی ثابت‌قدم، رئیس شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، چند روز پس از حمله موشکی به سالن ۱۲ هزار نفری آزادی، وعده آغاز عملیات بازسازی این مجموعه را داد، اما بازسازی یکی از مهم‌ترین نمادهای ورزش ایران بدون چالش نبوده است.
او در گفت‌وگو با «ایران»، نبود مجوزهای لازم را مهم‌ترین مانع آغاز عملیات اجرایی عنوان کرد و گفت: «برنامه‌های ما برای بازسازی اماکن ورزشی تخریب‌شده در جنگ تدوین شده، اما هنوز به مرحله اجرایی نرسیده است. واقعیت این است که برنامه‌های خود را به‌صورت مدون و مستند تهیه کرده‌ایم، حتی زمان اجرای آن مشخص شده و برآوردهای مالی اولیه نیز انجام شده است. جلساتی هم با دولت برگزار کرده‌ایم، اما همه این موارد باید به اقدامات عملیاتی تبدیل شوند. بنابراین مصوبات لازم باید از سوی ستاد ملی مناطق جنگ‌زده صادر شود تا بتوانیم با استناد به آن، مجوزهای مربوط به مولدسازی و تأمین منابع مالی را از سازمان برنامه و بودجه و هیأت وزیران دریافت کنیم. همچنین هنوز کار بازسازی سالن ۱۲ هزار نفری آزادی به این مرحله نرسیده است.»

 همه چیز آماده است
فقط یک تصمیم باقی مانده است
به گفته رئیس شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، مراحل اولیه آغاز پروژه انجام شده و اکنون سازمان برنامه و بودجه باید درباره تأمین اعتبار بازسازی تصمیم‌گیری کند.  او می‌گوید: «مراحل قبل از شروع بازسازی در قالب تفاهمنامه انجام شده و حتی معماری سالن هم طراحی اولیه شده و به برآورد مالی تبدیل شده است، اما موضوع این است که سازمان برنامه و بودجه باید برای تأمین بودجه بازسازی تعیین تکلیف کند.»
ثابت‌قدم اعتبار مورد نیاز برای بازسازی سالن ۱۲ هزار نفری آزادی را حدود ۱۴ همت برآورد کرده و می‌گوید: «اعتبار مشخص است، اما باید منابع آن تأمین شود. باید اعتبار اولیه را در اختیار داشته باشیم تا همزمان با تأمین منابع، عملیات اجرایی آغاز شود. در حال حاضر، برای بازسازی سالن ۱۲ هزار نفری آزادی حدود ۱۴ همت اعتبار لازم است.»
تصاویر باقی‌مانده از سالن ۱۲ هزار نفری آزادی، این پرسش را در ذهن بسیاری از مردم ایجاد کرده که چرا عملیات آواربرداری هنوز آغاز نشده است؟
رئیس شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی معتقد است که آواربرداری بدون مشخص بودن مراحل بعدی، اقدامی منطقی نیست. او دراین‌باره توضیح می‌دهد: «آواربرداری به‌تنهایی کاربردی ندارد. زمانی این اقدام مفید خواهد بود که مراحل بعدی نیز انجام شود. آواربرداری بدون ادامه کار، تنها هزینه ایجاد می‌کند و فایده آن زمانی است که این اماکن بازسازی شود.»
ثابت‌قدم تأکید می‌کند که بازسازی سالن ۱۲ هزار نفری آزادی قرار نیست با اتکا به منابع مستقیم دولت انجام شود.
او می‌گوید: «ما منتظر منابع دولت نیستیم، بلکه منتظر مصوبات دولت هستیم. منابع دولتی درصد زیادی از هزینه‌های ما را پوشش نمی‌دهد، زیرا قرار است از طریق مولدسازی منابع را تأمین کنیم. منابع وزارت ورزش نقدی نیست و باید از ظرفیت مولدسازی استفاده کنیم، اما اجرای این برنامه به مجوزهایی نیاز دارد که دولت باید در صدور آنها تسریع کند.»
او بوروکراسی اداری را یکی از مهم‌ترین دلایل طولانی شدن روند بازسازی می‌داند و می‌گوید: «بوروکراسی اداری، روند کار را زمان‌بر کرده است. البته دستگاه‌های مختلف نیز مشکلات خود را دارند، اما اگر قرار باشد پروژه هرچه سریع‌تر آغاز شود، مجوزها نیز می‌توانند زودتر صادر شوند.»
رئیس شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی تأکید می‌کند که با وجود صادر نشدن مجوزهای نهایی، برخی اقدامات مقدماتی آغاز شده است.
او می‌گوید: «با وجود اینکه هنوز مجوزی دریافت نکرده‌ایم، اما برخی اقدامات را انجام می‌دهیم و برآورد ما این است که سازمان برنامه و بودجه و ستاد بازسازی مناطق جنگ‌زده در نهایت مجوزهای لازم را صادر خواهند کرد.»
به اعتقاد ثابت‌قدم، بخش خصوصی تمایل چندانی به مشارکت در بازسازی اماکن ورزشی آسیب‌دیده ندارد.
رئیس شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی درباره بازسازی مجموعه‌های آسیب‌دیده در استان‌ها نیز توضیح می‌دهد: «مجموعه‌های ورزشی آزادی، انقلاب، شیرودی، کشوری و سوارکاری زیر نظر شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی هستند و به همین دلیل، مسئولیت بازسازی و ساخت آنها بر عهده این شرکت است. البته مجموعه‌های بعثت و شهید پناهی نیز خسارت‌های زیادی دیده‌اند که اداره کل ورزش و جوانان تهران مسئولیت بازسازی آنها را برعهده دارد.»
او تأکید می‌کند: «اگرچه ما در استان‌های دیگر نیز پروژه‌های عمرانی انجام می‌دهیم، اما مالک اماکن ورزشی استان‌ها نیستیم. اماکن ورزشی آسیب‌دیده در سراسر کشور زیر نظر وزارت ورزش قرار دارند، اما از نظر حجم خسارت‌های مالی، تهران همچنان بیشترین آسیب را در حوزه ورزش متحمل شده است.»