معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی از برنامههای بازسازی خسارتهای جنگ میگوید
دانشبنیانها در ایستگاه بازسازی
میترا جلیلی
دبیر گروه علم و فناوری
جنگ رمضان نه تنها ساختمانها و تجهیزات شرکتهای دانشبنیان، بلکه بخشی از زنجیره تولید و فناوری را در معرض آسیب قرار داد؛ شرکتهایی که به گفته معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری، نقش تأمینکننده قطعه و نرمافزار یا تجهیز بسیاری از صنایع به فناوریهای راهبردی را برعهده دارند و توقف فعالیت هریک، میتواند زنجیروار بر بخشهای مختلف اقتصاد کشور تأثیرگذار باشد. همین جایگاه، بازسازی شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده در جنگ را از یک مسأله عمرانی و جبران خسارت فراتر برده و به موضوعی مرتبط با تداوم تولید و حفظ ظرفیت فناورانه کشور تبدیل کرده است.
تورج امرایی با تشریح اقدامات معاونت علمی برای شناسایی و ارزیابی شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده، از تشکیل «نظام مسائل» این شرکتها و پیگیری موانع پیش روی آنها خبر میدهد و تأکید میکند که احیای اضطراری خطوط تولید باید با همکاری همه دستگاههای دولتی و استفاده حداکثری از ظرفیتهای قانونی دنبال شود. او همچنین از امکان استفاده شرکتهای تأییدشده از اعتبار مالیاتی ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده خبر میدهد؛ ظرفیتی که میتواند بخشی از بار مالی بازسازی را از دوش این شرکتها بردارد. در کنار شرکتهای دانشبنیان، چهار دانشگاه علم و صنعت ایران، صنعتی اصفهان، صنعتی شریف و شهید بهشتی و همچنین انستیتو پاستور ایران نیز در برنامه بازسازی زیرساختهای علمی و فناورانه قرار گرفتهاند تا آنچه طی سالها برای ایجاد ظرفیت تولید، فناوری و دانش فنی شکل گرفته، با یک دوره توقف از چرخه فعالیت خارج نشود.
استفاده از اعتبار مالیاتی
برای بازسازی دانشبنیانها
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری با تأکید بر ضرورت بازگشت سریع شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده به چرخه فعالیت اقتصادی کشور به «ایران» میگوید: «این شرکتها به دلیل جایگاه حساس خود در زنجیره ارزش صنایع مختلف، صرفاً یک بنگاه اقتصادی نیستند و توقف فعالیت آنها میتواند بخشهای دیگری از تولید کشور را نیز تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین همه دستگاههای دولتی باید در چارچوب عزم دولت برای بازسازی و جبران خسارتهای ناشی از جنگ، حداکثر همکاری را برای رفع موانع احیای اضطراری خطوط تولید این شرکتها به کار گیرند.» تورج امرایی با اشاره به اقدامات انجامشده این معاونت برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان و مراکز علمی آسیبدیده توضیح میدهد: «بازسازی زیرساختها مطابق ستاد بازسازی دولت برعهده وزارت صنعت، معدن و تجارت قرار گرفته است اما در این شرایط، معاونت علمی براساس مأموریت خود، تمرکز اصلیاش را بر شناسایی و ارزیابی شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده از جنگ، احصای مسائل و مشکلات آنها و پیگیری رفع موانع و درنهایت بازگشت آنها به مدار تولید قرار داده است.»
او در توضیح تلاشهای معاونت برای کمک به شرکتهای دانشبنیان آسیب دیده، میگوید: «با همه توان تلاش کردهایم شناسایی شرکتهای آسیبدیده بهصورت جامع انجام شود و همه شرکتهای دانشبنیان بهخصوص شرکتهای فناور و نوآور، مورد بررسی قرار گیرند.» به گفته امرایی، مسائل این شرکتهای دانشبنیان در قالب بازدیدهای میدانی و نشستهای حضوری احصا شده و یک نظام مسائل مشخص از وضعیت شرکتها شکل گرفته است. او میگوید: «این مسائل اکنون درحال پیگیری است و مصوبات خوبی حاصل شده است. تلاش ما این بوده که با حداکثر مساعدت ممکن، موانع پیش روی این شرکتها را برطرف کنیم.» معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاست جمهوری همچنین اشارهای به مصوبه شورای راهبری فناوریها و تولیدات دانشبنیان دارد و دراین باره توضیح میدهد که مطابق این مصوبه، بازسازی زیرساختهای آسیب دیده شرکتهای دانشبنیان جزو مصادیق اعتبار مالیاتی ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان محسوب میشود. به عبارتی شرکتهای آسیب دیده با تأیید معاونت علمی ریاست جمهوری، میتوانند به جای پرداخت مالیات به دولت، آن را هزینه بازسازی زیرساختهای آسیب دیده خود کنند.
دانش فنی، مؤلفه اصلی قدرت کشور
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی با اشاره به ماهیت خسارتهای واردشده به دانشبنیانها میگوید: «بخش قابل توجهی از شرکتهای آسیبدیده در حوزههایی مانند برق و الکترونیک، تجهیزات و ماشینآلات فعالیت میکنند. نکته قابل تأمل این است که در میان مجموعههای آسیبدیده، تعداد قابل توجهی از این شرکتها دقیقاً به دلیل دستیابی به فناوری و برخورداری از عمق دانش فنی، مستقیماً مورد اصابت و حمله دشمن قرار گرفتند.»
امرایی توضیح میدهد: «این موضوع فارغ از خسارتهایی که به این شرکتها وارد شده، یک واقعیت مهم را نیز نشان میدهد؛ فناوری و دانش فنی امروز به یکی از مؤلفههای اصلی قدرت و استقلال کشور تبدیل شده و شرکتهای دانشبنیان با توسعه فناوریهای بومی، بخش مهمی از نیازهای راهبردی صنایع کشور را تأمین میکنند و نقش پررنگی در کاهش وابستگی و رشد اقتصاد دانشبنیان دارند. به همین دلیل نیز حفاظت از ظرفیت این شرکتها و بازگرداندن آنها به چرخه تولید، یک ضرورت ملی است.»
جلوگیری از اختلال در زنجیره تولید
با احیای اضطراری دانشبنیانها
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی با تأکید بر اهمیت بازگشت این شرکتها به چرخه تولید میگوید: «شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده، در بسیاری از موارد در نقاط حساسی از زنجیره ارزش صنایع کشور قرار دارند. بنابراین موضوع فقط بازسازی یک ساختمان، یک کارگاه یا یک خط تولید نیست؛ توقف یک شرکت دانشبنیان ممکن است تأمین یک تجهیز، قطعه، نرمافزار یا فناوری مورد نیاز چندین صنعت دیگر را نیز مختل کند.» به اعتقاد امرایی، از همین رو لازم است دستگاههای مختلف دولتی تمام همت خود را برای رفع موانع احیای اضطراری خطوط تولید این شرکتها به کار گیرند. او میگوید: «انتظار ما این است که همه دستگاهها متناسب با همتی که دولت برای بازسازی کشور و جبران خسارتها به خرج داده است، حداکثر همکاری را برای حمایت از شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده داشته باشند.» او در ادامه تأکید میکند که معاونت علمی در این شرایط سخت، خود را موظف و مکلف میداند که به هر نحو ممکن در کنار شرکتهای دانشبنیان باشد و از تمامی ظرفیتهای خود برای حل مسائل و موانع آنها استفاده کند.
صیانت از سرمایه انسانی در کنار بازسازی
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی همچنین با اشاره به یکی از مهمترین چالشهای شرکتهای آسیبدیده، میگوید: «در کنار مسائل زیرساختی، مسأله نقدینگی نیز برای بسیاری از این شرکتها جدی است. امیدواریم با تأمین منابع از سوی دولت بتوانیم حداقل نقدینگی مورد نیاز برای احیای اضطراری این واحدها را تأمین کنیم.»
امرایی یکی از دغدغههای جدی معاونت علمی را جلوگیری از تعدیل نیروهای متخصص، فناور و دانشمند شاغل در این شرکتها میداند و توضیح میدهد: «این سرمایه انسانی در بسیاری از موارد، حاصل سالها تجربه و انباشت دانش فنی است. اگر شرکتها به دلیل مشکلات ناشی از جنگ ناچار به تعدیل این نیروها شوند، بازگرداندن این سرمایه انسانی به شرکتها و احیای مجدد ظرفیت فنی آنها دشوار خواهد بود.»
او تأکید میکند که معاونت علمی در کنار بازسازی فیزیکی، تلاش میکند از ظرفیت انسانی و دانش فنی شرکتها نیز صیانت شود و تا حد امکان اجازه ندهد خسارتهای ناشی از جنگ، به خروج نیروی انسانی متخصص از این مجموعهها منجر شود.
امرایی نگاهی هم به خسارتهای واردشده به مراکز دانشگاهی دارد و میگوید: «در طول جنگ، چهار دانشگاه علم و صنعت ایران، صنعتی اصفهان، صنعتی شریف و دانشگاه شهید بهشتی در جریان حملات دشمن آسیب دیدند. بازسازی زیرساختهای دانشگاهی این مراکز نیز با استفاده از ظرفیتهای بند «ت» ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان، در حال پیگیری است و این موضوع با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی دنبال میشود.»
این مسئول با تأکید بر پیگیری بازسازی زیرساختهای آسیبدیده دانشگاهها ازجمله زیرساختهای مرتبط با فعالیتهای علمی و فناورانه، میگوید: «هدف این است که ظرفیتهای علمی و فناورانه این دانشگاهها هرچه سریعتر به مدار فعالیت بازگردد.»
انستیتو پاستور در مسیر بازسازی
معاون توسعه شرکتهای دانشبنیان معاونت علمی درباره انستیتو پاستور ایران نیز میگوید: «درباره این مرکز هم فرآیندهای قانونی لازم برای بهرهمندی از ظرفیت بند «ت» ماده ۱۱ قانون جهش تولید دانشبنیان درحال تکمیل است تا از این ظرفیت برای بازسازی زیرساختها و توسعه زیستبوم نوآوری استفاده شود. رویکرد ما این است که از ظرفیتهای قانونی موجود برای بازگرداندن زیرساختهای علمی، فناورانه و نوآورانه کشور به چرخه فعالیت استفاده کنیم و در این مسیر، همکاری دستگاههای مختلف میتواند سرعت احیای این ظرفیتها را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.»
او با تأکید بر اینکه حمایت از شرکتهای دانشبنیان آسیبدیده صرفاً یک حمایت بنگاهی نیست، تأکید میکند: «امروز شرکتهای دانشبنیان بخشی از ظرفیت راهبردی کشور هستند. این شرکتها در سالهای گذشته با سرمایهگذاری بر دانش، فناوری و نیروی انسانی متخصص، بخشی از وابستگیهای کشور را کاهش داده و در زنجیره تأمین صنایع مختلف نقشآفرینی کردهاند.» او در پایان میگوید: «در شرایط فعلی، وظیفه ما این است که اجازه ندهیم خسارتهای ناشی از جنگ موجب از دست رفتن این ظرفیتها شود. معاونت علمی خود را در کنار شرکتهای دانشبنیان میداند و امیدواریم با همکاری همه دستگاهها و تأمین منابع مورد نیاز از سوی دولت، بتوانیم با رفع موانع، احیای اضطراری شرکتهای آسیبدیده را سرعت بخشیده و از تعدیل نیروهای متخصص و از بین رفتن سرمایههای انسانی و فناورانه کشور تا حد امکان جلوگیری کنیم.»
