احمد بخشایش اردستانی
عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس

با شناختی که از شهید حجت‌الاسلام سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات داشتم، ایشان فردی باتجربه، کم‌حرف و با تدبیر بود. معمولاً در جلسات سکوت می‌کرد و بیشتر شنونده بود. برای مثال، در جلسات کمیسیون امنیت ملی مجلس، ابتدا بحث‌ها را با دقت گوش می‌داد و تنها زمانی که از ایشان درخواست می‌شد، به اندازه لازم و با دقت صحبت می‌کرد. ایشان تلاش می‌کرد به پرسش‌ها پاسخ دهد و در برخی موارد نیز نقاط ضعف را می‌پذیرفت. 
از جمله اذعان کرد که دستگاه اطلاعاتی کشور با برخی خلأها و کاستی‌ها مواجه است، هرچند بخشی از این مشکلات را به ظهور فناوری‌های جدید از جمله اینترنت، شبکه‌های هوشمند و ابزارهای نوین ارتباطی مرتبط می‌دانست. 
در واقع شهید خطیب فردی مقتدر، روحانی جلیل‌القدر و مدیری کوشا بود که تلاش می‌کرد امور را به بهترین شکل پیش ببرد. باید اذعان کرد که دستگاه اطلاعاتی کشور توانسته است طی دهه‌های گذشته امنیت کشور را تا حد زیادی حفظ کند و این موضوع قابل تقدیر است. با این حال، شهادت شهید خطیب نیز خود نشانه‌ای از وجود خلأها و آسیب‌های اطلاعاتی بود؛ چراکه دشمن توانست محل حضور ایشان را شناسایی کند. 
این حادثه ضرورت بازنگری و رفع نواقص اطلاعاتی را بیش از پیش آشکار کرد. به اعتقاد من، یکی از ضعف‌های وزارت اطلاعات آن است که گاهی به جای تمرکز بر تهدیدهای اصلی، بخش زیادی از توان خود را صرف مسائل داخلی، امنیت اقتصادی و موضوعات مشابه می‌کند. این مسأله باعث می‌شود ظرفیت دستگاه برای مقابله با تهدیدهای راهبردی کاهش یابد. البته ممکن است بخشی از این وضعیت به محدودیت‌های اقتصادی و ساختاری بازگردد که نیازمند اصلاح و برنامه‌ریزی است. 
با همه اینها، شهید خطیب فردی مؤمن، متقی، مدبر و دوست‌داشتنی بود و همواره با اخلاق، متانت و احترام با دیگران برخورد می‌کرد. یکی از مهم‌ترین پروژه‌هایی که ایشان پیگیری می‌کردند عملیات متقابل اطلاعاتی در برابر اسرائیل بود. 
برای مثال پس از آنکه اسرائیل مدعی شد اسناد هسته‌ای ایران را از انباری در شورآباد خارج و منتشر کرده است، انتظار می‌رفت دستگاه اطلاعاتی ایران نیز پاسخ متقابلی ارائه دهد. شهید خطیب نیز در پاسخ، از اجرای عملیاتی علیه اسرائیل خبر داد، هر چند این موضوع با تردیدهایی از سوی برخی تحلیلگران روبه‌رو شد و عده‌ای آن را بخشی از جنگ روانی اسرائیل دانستند. با این حال، به نظر من این اقدام در چارچوب یک تقابل اطلاعاتی متقابل قابل ارزیابی است؛ اسرائیل ضربه‌ای وارد کرد و ایران نیز تلاش کرد پاسخ متناسبی بدهد. 
با توجه به قرار گرفتن دو طرف در یک تقابل راهبردی، چنین اقداماتی طبیعی به نظر می‌رسد. یکی دیگر از ویژگی‌های شهید، همکاری مناسب با دولت بود. وزارت اطلاعات در هماهنگی با دولت و سایر نهادهای حاکمیتی، از جمله وزارت امور خارجه تلاش می‌کرد در موضوعاتی مانند بررسی صلاحیت وزیران و معاونان، نقش مشورتی و کمک‌کننده ایفا کند. 
در کل، علاوه بر عملکرد شهید خطیب در دولت پزشکیان، در ارزیابی عملکرد دولت دکتر مسعود پزشکیان نیز باید منصفانه قضاوت کرد. هرچند برخی وزیران نتوانستند به‌طور کامل انتظارات را برآورده کنند، اما دولت در مدیریت شرایط دشوار کشور، بویژه در دوران جنگ‌های اخیر عملکرد قابل قبولی داشت؛ چرا که با وجود افزایش قیمت‌ها، دولت توانست از بروز کمبود کالا و شکل‌گیری قحطی جلوگیری و نیازهای اساسی مردم را تأمین کند. این مسأله نقطه قوت مهمی در مدیریت بحران محسوب می‌شود. 
البته گرانی همچنان از مشکلات جدی کشور است که بخشی از آن به شرایط اقتصاد جهانی و بخشی نیز به سیاست‌های ارزی بازمی‌گردد. درواقع یکی از نقاط قوت دولت، شناخت دکتر پزشکیان از مجلس بود. سابقه حضور ایشان در مجلس باعث شد تعامل مناسبی با نمایندگان برقرار کند. 
همچنین انتخاب محمدباقر قالیباف به‌عنوان مسئول مذاکرات، از تدابیر هوشمندانه دولت بود. با توجه به سابقه نظامی و شناخت وی از نیروهای مسلح، این انتخاب زمینه تعامل بهتر میان دولت و مجموعه‌های نظامی را فراهم کرد و با تأیید مقام معظم رهبری نیز همراه شد. 
بنابراین می‌توان گفت دولت در دوره جنگ‌های اخیر عملکرد قابل قبولی از خود نشان داد. هرچند مشکلات اقتصادی و گرانی همچنان پابرجاست، اما جلوگیری از کمبود کالا و حفظ ثبات نسبی بازار، از جمله موفقیت‌های مهم دولت به شمار می‌رود. از سوی دیگر مجلس نیز همکاری مناسبی با دولت داشت. هرچند بحث استیضاح برخی وزیران مطرح بود، اما نمایندگان با توجه به شرایط جنگی کشور، از پیگیری این موضوع صرف‌نظر کردند تا انسجام و اقتدار ملی 
حفظ شود.