رئیس سازمان بهزیستی در گفتوگو با «ایران» خبر داد
افزایش ۳۸ درصدی اعتبارات حمایت از زنان
سمیه افشینفر
گروه اجتماعی
خانههای امن بهزیستی بهعنوان پناهگاهی برای زنان و دختران در معرض خشونت و آسیبهای اجتماعی، فرصتی برای خروج از چرخه ناامنی و بازگشت به زندگی فراهم میکنند. مراکزی که با ارائه خدمات حمایتی، روانشناختی، مددکاری و حقوقی تلاش دارند با تأمین امنیت موقت این زنان، زمینه توانمندسازی و بازگشت ایمن آنان به جامعه و زندگی مستقل را فراهم کنند. به گفته سید جواد حسینی معاون وزیر رفاه و رئیس سازمان بهزیستی کشور ۲۷ خانه امن برای حمایت از زنان خشونتدیده در کشور فعالیت میکنند. او به «ایران» میگوید: «اعتبارات حوزه حمایت از زنان آسیبدیده اجتماعی با رشد ۳۸ درصدی به ۲۸۲ میلیارد تومان رسیده است. همچنین امکان پرداخت کمکهزینه توانمندسازی تا سقف ۴۰ میلیون تومان برای هر مددجو با هدف اشتغالزایی، تأمین ودیعه مسکن و کمک به استقلال اقتصادی آنان فراهم شده است.»
حسینی با اشاره به ضرورت تغییر رویکرد در حمایت از زنان و دختران در معرض آسیب اجتماعی توضیح میدهد: «آسیبهای اجتماعی زنان پدیدههایی تکعاملی نیستند و نمیتوان آنها را صرفاً به ویژگیهای فردی یا مشکلات خانوادگی نسبت داد. از این رو، مداخلات سازمان بهزیستی باید مجموعهای از عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی را دربرگیرد.»
او با تأکید بر اینکه هدف بهزیستی نباید صرفاً اسکان اضطراری یا پرداخت کمکهای مالی مقطعی باشد، میگوید: «رویکرد جدید سازمان، عبور از حمایتهای انفعالی و حرکت به سمت توانمندسازی و بازگشت پایدار زنان به جامعه است. بر این اساس، مراکز اقامتی باید فرصتی برای بازیابی هویت، بازسازی روانی، ارتقای استقلال فردی و فراهمکردن زمینه زندگی مستقل مددجویان باشند.»
فعالیت ۲۷ خانه امن در کشور
رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به فعالیت ۲۷ خانه امن در کشور میگوید: «از این تعداد، ۱۴ مرکز دولتی و ۱۳ مرکز غیردولتی هستند که با هدف حمایت از زنان متأهل خشونتدیده و در معرض خشونت خانگی فعالیت میکنند.»
حسینی با بیان اینکه ظرفیت پذیرش هر خانه امن حداکثر پنج نفر است، توضیح میدهد: «تلاش کردهایم این مراکز با حفظ فضای خانهمحور و خانوادگی اداره شوند تا زنان بتوانند در محیطی امن و آرام از خدمات تخصصی بهرهمند شوند.»
به گفته او مدت استاندارد اقامت در خانههای امن چهار ماه است که در صورت ضرورت و با تشخیص مددکاران، تا دو ماه دیگر تمدید میشود. حسینی درباره پیشنهاد ارائه خدمات روزانه در خانههای امن نیز توضیح میدهد: «حفظ محرمانگی و امنیت محل استقرار زنان خشونتدیده از اصول اساسی فعالیت این مراکز است. » رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به مشکلات مالی خانههای امن غیردولتی میگوید: «این مراکز حتی در دورههایی که مددجویی در آنها حضور ندارد، باید آماده ارائه خدمت باشند و نمیتوان انتظار داشت هزینههای ثابت و نیروی انسانی تخصصی خود را بدون منابع مالی پایدار تأمین کنند.»
حسینی معتقد است به همین دلیل، پیگیری ایجاد ردیف بودجه مستقل برای خانههای امن غیردولتی از طریق سازمان برنامه و بودجه در دستور کار قرار گرفته است تا استمرار فعالیت این مراکز با مشکل مواجه نشود.
او با اشاره به فعالیت خانههای سلامت برای حمایت از دختران مجرد در معرض آسیب اجتماعی میگوید: «پیش از این، حداقل سن پذیرش در خانههای سلامت ۱۸ سال بود، اما با توجه به تغییر الگوی آسیبهای اجتماعی و ضرورت مداخله زودهنگام، این سن به ۱۶ سال کاهش یافته است.» به گفته رئیس سازمان بهزیستی دختران زیر ۱۶ سال که در معرض آسیب قرار دارند، متناسب با شرایط سنی و نیازهای مراقبتی به مراکز شبهخانواده ارجاع میشوند. خانههای سلامت بهصورت کاملاً دولتی اداره میشوند و دوره مداخله در آنها شش تا هشت ماه است. ارجاع دختران به این مراکز نیز از طریق مراجع قضایی، نهادهای آموزشی، خط مشاوره ۱۴۸۰ و اورژانس اجتماعی ۱۲۳ انجام میشود. حسینی با اشاره به فعالیت مراکز تلاش برای حمایت از زنان آسیبدیده اجتماعی میگوید: «این مراکز به زنان بالای ۱۵ سال که در معرض سوءاستفاده، فریب، اغفال یا خشونتهای حاد قرار گرفتهاند، خدمات اقامتی، درمانی و بازپروری ارائه میکنند.» او میگوید: «افراد زیر ۱۵ سال این گروه نیز به مراکز شبهخانواده منتقل میشوند تا خدمات متناسب با شرایط سنی و نیازهای آنان دریافت کنند.»
رئیس سازمان بهزیستی یکی دیگر از برنامههای این سازمان را تجمیع خدمات مشاورهای و مددکاری روزانه در مراکز مداخله در بحران عنوان میکند و میگوید: «ایجاد مراکز اختصاصی که نوع خدمات و هویت مراجعهکنندگان آنها برای جامعه مشخص باشد، ممکن است ناخواسته به انگزنی اجتماعی منجر شود. بر همین اساس، تلاش میکنیم خدمات روزانه به زنان در معرض آسیب در بستر مراکز مداخله در بحران و اورژانس اجتماعی ارائه شود تا با افزایش دسترسی، از آسیبهای اجتماعی ناشی از شناختهشدن مراجعان جلوگیری شود.»
او همچنین از واگذاری مدیریت و نظارت راهبردی خانههای امن به مرکز فوریتهای اجتماعی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و اعتیاد خبر میدهد و میگوید: «این اقدام با هدف ایجاد انسجام بیشتر در زنجیره خدمات حمایتی و پیشگیری از پراکندگی فعالیتها انجام شده است.» رئیس سازمان بهزیستی با اشاره به افزایش اعتبارات حمایت از زنان آسیبدیده اجتماعی میگوید: «اعتبارات این بخش با رشد ۳۸ درصدی به ۲۸۲ میلیارد تومان رسیده است.» او معتقد است با استفاده از این منابع، امکان پرداخت کمکهزینه توانمندسازی تا سقف ۴۰ میلیون تومان برای هر مددجو فراهم شده است. این کمکها با هدف راهاندازی مشاغل خرد، تأمین ودیعه مسکن و فراهمکردن زمینه استقلال اقتصادی زنان پرداخت میشود.
مراقبت از زنان پس از
خروج از مراکز حمایتی
حسینی با تأکید بر اینکه خروج مددجو از مراکز حمایتی به معنای پایان مسئولیت سازمان بهزیستی نیست، میگوید: «در طرح مراقبت پس از خروج، زنانی که دورههای اقامتی و توانمندسازی را در خانههای امن، سلامت و مراکز تلاش سپری کردهاند، همچنان تحت پیگیری مددکاران و کارشناسان قرار میگیرند.» به گفته او در این مرحله، وضعیت زندگی، امنیت فردی، شرایط اقتصادی و روابط خانوادگی این زنان بهصورت مستمر بررسی میشود تا از بازگشت آنان به محیطهای ناامن و تکرار چرخه آسیب جلوگیری شود.
مداخله روانشناختی
در رفتار مرتکبان خشونت
رئیس سازمان بهزیستی همچنین از اجرای طرح پایش، مداخله و پیگیری روانشناختی مرتکبان خشونت خبر میدهد و میگوید: «در رویکردهای پیشین، تمرکز اصلی بر حمایت از قربانیان خشونت بود، اما برای جلوگیری از تکرار خشونت باید رفتار مرتکبان نیز مورد مداخله تخصصی قرار گیرد. در این طرح، روانشناسان و مددکاران اجتماعی از طریق فراخوان یا ارجاع قانونی، مرتکبان خشونت را تحت ارزیابیهای روانشناختی قرار میدهند و با استفاده از آموزش مدیریت خشم، مهارت حل تعارض و روشهای رفتاردرمانی شناختی، برای اصلاح رفتارهای پرخطر و پیشگیری از تکرار خشونت اقدام میکنند.» او با تأکید بر اینکه حمایت از زنان خشونتدیده نباید به تأمین سرپناه و کمکهای مالی محدود شود، میگوید: «باید مجموعهای از خدمات روانشناختی، اجتماعی، حقوقی و اقتصادی در کنار مراقبتهای پس از خروج به آنان ارائه شود تا زمینه بازگشت امن و پایدارشان به زندگی فراهم شود.»
برش
آشنایی با خدمات اورژانس اجتماعی ۱۲۳
تماس با ۱۲۳ گام اول برای دریافت راهنمایی و درخواست مداخله تخصصی است. زنان در معرض خشونت و شهروندانی که در همسایگی، خیابان یا دیگر فضاهای عمومی با خشونت مواجه میشوند، میتوانند با این شماره تماس بگیرند. زمانی که تماس صوتی ممکن نیست، سرشماره پیامکی ۲۰۰۰۰۱۲۳ راه دیگری برای درخواست کمک از اورژانس اجتماعی است.

