در حافظه موقت ذخیره شد...
گفتوگوی «ایران» با وحید تاج به مناسبت زادروز اردشیر کامکار
تجلی نبوغ و اصالت در نغمههای ماندگار
گروه فرهنگی- ندا سیجانی / وحید تاج، خواننده موسیقی ایرانی، از هنرمندانی است که از دوران کودکی با آثار خانواده کامکارها آشنا بوده و بعدها فرصت همکاری با اردشیر کامکار را نیز پیدا کرده است. او موسیقی این خاندان را از منابع الهام خود در خوانندگی و آهنگسازی میداند و معتقد است اتحاد، همدلی و تعامل مستمر اعضای این خانواده، در کنار تواناییهای فردیشان، رمز ماندگاری و تأثیرگذاری آنهاست. تاج در این گفتوگو به مناسبت زادروز اردشیر کامکار(۲۸ آبان)، از خاطرات همکاری با این هنرمند، علاقهاش به موسیقی کردی و جایگاه خانواده کامکارها در تاریخ موسیقی ایران سخن گفته است.
سالهاست با موسیقی خاندان کامکارها زندگی میکنم و آثارشان را میشناسم. از دوران کودکی نام این خانواده را در موسیقی میشنیدم. جالب است بدانید که از طریق آثارشان به موسیقی کردی علاقهمند شدم و حتی یاد گرفتم به زبان کردی بخوانم. در دورهای از فعالیت هنریام، قطعات کردی بسیاری را تمرین کردم و خوشحالم که فرصت آشنایی با این زبان و موسیقی را پیدا کردم. در سالهایی که در تهران فعالیت میکردم، با اردشیر کامکار آشنا شدم و مدتی فرصت همکاری با ایشان و حضور در گروهشان را داشتم.
آیا علاقهتان به موسیقی کردی در اجراها و کنسرتها نیز نمود پیدا کرده است؟
بله، هر زمان فرصت فراهم شده، بهویژه در شهرهای کردنشین و مناطقی که هموطنان کردمان حضور دارند، موسیقی کردی اجرا کردهام. البته در همکاری با اردشیر کامکار، من قطعات فارسی را میخواندم و حشمتالله رجبزاده، از خوانندگان خوب موسیقی فولک و سنتی، بخشهای محلی را اجرا میکرد. استاد فرج علیپور نیز در این بخش به گروه اضافه میشدند.
در همکاری با اردشیر کامکار چه آثاری تولید شد؟
بیشتر همکاری ما در قالب کنسرت بود. اردشیر کامکار در آلبوم «زندان شب یلدا» به آهنگسازی سلمان سالک، نوازندگی کمانچه را برعهده داشتند و من نیز در آن آلبوم، ساز و آوازهایی با همراهی ساز ایشان اجرا کردم. در آلبوم دیگری که بعدها با آهنگسازی آزاد عمرانی منتشر شد نیز از هنر کمانچهنوازی اردشیر کامکار استفاده شد و من در آن اثر خواندم. البته پیش از این آثار، آلبومی به نام «زهی عشق» با آهنگسازی خود اردشیر کامکار ضبط کرده بودیم که تاکنون منتشر نشده است. شاید دشواریهای تولید و انتشار آلبوم در سالهای اخیر یکی از دلایل این اتفاق باشد. در این آلبوم، علاوه بر اردشیر کامکار، هنرمندانی همچون کامبیز گنجهای، قاسم رحیمزاده و نیریز کامکار نیز حضور داشتند.
تجربه همکاری با آهنگسازی مانند اردشیر کامکار چه تفاوتی با همکاری با دیگر آهنگسازان دارد؟
هر آهنگسازی ویژگیهای منحصربهفرد خود را دارد و به نظرم نمیتوان آنها را درجهبندی کرد. اما آنچه در سالهای آشنایی و همکاری با اردشیر کامکار برایم برجسته بوده، سادگی موسیقی ایشان در کنار تکنیک بالا و احساس فراوان است. معتقدم ویژگیهای شخصیتی افراد تا اندازهای در موسیقی آنها نیز بازتاب پیدا میکند. اردشیر کامکار با وجود اقتدار و توانایی تکنیکی بالا در نوازندگی، نوعی سادگی و صمیمیت در موسیقی خود دارد که برای مخاطب قابل درک است.
جهان موسیقایی اردشیر کامکار چه تأثیری بر نگاه شما به موسیقی و آهنگسازی داشته است؟
من آهنگسازی خواندهام و همیشه تلاش کردهام موسیقی را از منظری پیشرو دنبال کنم و در عین حال از بزرگان این هنر، از جمله خاندان کامکارها و بهویژه اردشیر کامکار، الهام بگیرم. یکی از ویژگیهایی که در آهنگسازی برایم اهمیت زیادی دارد، هیجان، ریتم و اَکت یا ضرباهنگ موسیقی است. برای رسیدن به این ویژگیها، همواره به رپرتوار غنی، تکنیکی و در عین حال پراحساس خانواده کامکارها رجوع کردهام و از آن تأثیر گرفتهام.
از خاطرات همکاری با اردشیر کامکار، لحظهای هست که همچنان در ذهن شما مانده باشد؟
بله، خاطرهای از سفر به سنندج دارم. برای اجرای کنسرت به این شهر رفته بودیم و یک روز به اتفاق اردشیر کامکار و یکی از دوستان به بازار سنندج رفتیم. مردم خونگرم و مهماننواز کردستان احترام زیادی برای ایشان قائل بودند. این اتفاق برایم بسیار جالب و تأثیرگذار بود. وقتی هنرمندی در بطن جامعه چنین جایگاهی دارد و حتی یک پیرمرد ۷۰ یا ۸۰ ساله او را میشناسد و برایش احترام قائل است، نشان میدهد موسیقی او تا چه اندازه در ذهن و اندیشه مردم جای گرفته است.
راز تداوم و تأثیرگذاری هنری خانواده کامکارها چیست؟
واقعاً خوشحالم که در کشور ما خانوادهای وجود دارد که بخش مهمی از تاریخ موسیقی ایران مدیون تلاشها، پژوهشها، آهنگسازیها و نوازندگی اعضای آن است. هر یک از اعضای خانواده کامکارها بهصورت مستقل هنرمندی توانمند و برجسته هستند، اما از نظر من، اتحاد و همدلی آنها اهمیت ویژهای دارد. ویژگی دیگر این خانواده، رنگآمیزی سازها و مکمل بودن توانایی اعضا در کنار یکدیگر است. نمیتوان تأثیر اردشیر کامکار را در تاریخ موسیقی ایران نادیده گرفت؛ همانطور که ارسلان کامکار با آثاری مانند موسیقی فیلم «مادر» جایگاه ویژهای دارد. آهنگسازیهای هوشنگ کامکار، نقش بیژن کامکار در معرفی و گسترش ساز دف در موسیقی ایرانی، توانایی قشنگ کامکار در سهتارنوازی و هنر پشنگ و ارژنگ کامکار نیز هر یک قابل توجه است. یکی از بخشهای مورد علاقه من در اجراهای گروه کامکارها، همخوانی و کرال اعضای این خانواده است؛ بهویژه صدای باس پشنگ کامکار و همراهی دیگر اعضا. اگر نگاهی به آلبومهای ماندگار موسیقی ایران داشته باشیم، رد پای خانواده کامکارها را در بسیاری از آنها میبینیم؛ آثاری که در آنها نوازندگی یا آهنگسازی کردهاند و نقش مؤثری داشتهاند. به اعتقاد من، درباره این خانواده میتوان چندین جلد کتاب نوشت و ساعتها فیلم مستند ساخت. من معمولاً اهل مصاحبه نیستم، اما وقتی صحبت از اردشیر کامکار شد، با کمال میل پذیرفتم؛ چراکه برای ایشان و خانواده بزرگ کامکار احترام و ارادت ویژهای قائلم.
اگر بخواهید به مناسبت زادروز اردشیر کامکار پیامی خطاب به ایشان داشته باشید.
زادروز استاد اردشیر کامکار عزیز را تبریک میگویم. برایم باعث افتخار است که خودم نیز متولد آبان هستم و در این ماه، زادروز بزرگان موسیقی، از جمله استاد اردشیر کامکار را جشن میگیریم. از صمیم قلب برایشان آرزوی سلامتی دارم و امیدوارم سایهشان همیشه برقرار باشد.

