«ایران» در گفتوگو با مسئولان دانشگاههای علوم پزشکی بوشهر و کردستان، دلایل افزایش آنفلوانزا را بررسی کرد
موج پاییزی آنفلوانزا در ۱۴ استان
بوشهر با ثبت ۵۱ درصد نمونه مثبت رکورددار شد
موج آنفلوانزا در کشور با شتابی زودهنگام در حال گسترش است و تازهترین دادههای نظام مراقبت بیماریهای تنفسی از عبور ۱۴ استان از آستانه هشدار بالای ابتلا حکایت دارد؛ وضعیتی که در آن بوشهر با ثبت ۵۱ درصد نمونههای مثبت آزمایشگاهی، در صدر استانها قرار گرفته و کردستان نیز با ۳۲.۶ درصد در جایگاه دوم ایستاده است. آغاز روند افزایشی بیماری حدود سه هفته زودتر از سال گذشته، در کنار سهم قابل توجه کودکان از موارد ابتلا، نگرانیها درباره گسترش زنجیره انتقال در مدارس و محیطهای خانوادگی را افزایش داده است. بررسی وضعیت دو استان بوشهر و کردستان از سوی «ایران» نشان میدهد اگرچه گردش ویروس در هر دو منطقه قابل توجه است، اما الگوی مراجعات درمانی و شاخصهای آزمایشگاهی، ضرورت تقویت نظام مراقبت و رعایت جدیتر دستورالعملهای پیشگیرانه را برجسته کرده است. در بوشهر، نیمی از نمونههای آزمایش شده مثبت بودهاند و در کردستان نیز طی هفته سوم آبان، بیش از ۹ هزار مراجعه به مراکز درمانی دولتی ثبت شده است؛ آماری که تداوم مراقبت از گروههای آسیبپذیر و کنترل انتقال بیماری را به ضرورتی جدی تبدیل کرده است.
بیتا میرعظیمی
گروه ایران زمین
دکتر الهکرم اخلاقی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در گفتوگو با «ایران» و با اشاره به افزایش فعالیت ویروس آنفلوانزا در کشور و شناسایی موارد بیشتر ابتلا به بیماریهای تنفسی در استان، از ثبت نرخ ۵۱ درصدی نمونههای مثبت آنفلوانزا در بررسیهای آزمایشگاهی بوشهر خبر داد و گفت:«روند افزایشی این بیماری در سال جاری حدود سه هفته زودتر از سال گذشته آغاز شده است.» دکتر اخلاقی با تشریح آخرین وضعیت بیماریهای تنفسی در کشور و استان بوشهر اظهار کرد:«بر اساس آخرین گزارش وزارت بهداشت تا ۱۶ آبانماه، شاخصهای مراقبت بیماریهای تنفسی از افزایش گردش ویروس آنفلوانزا حکایت دارد و همزمان موارد ابتلا به عفونتهای تنفسی نیز در استان بوشهر روند افزایشی داشته است. این شرایط لزوم تقویت مراقبتهای بهداشتی و رعایت جدیتر دستورالعملهای پیشگیری را بیش از گذشته مطرح میکند.» وی با اشاره به نتایج نظام مراقبت بیماریهای تنفسی کشور افزود:«در هفته منتهی به ۱۶ آبانماه، ۹.۱ درصد مراجعان سرپایی دارای علائم شبه آنفلوانزا و ۱۳.۴ درصد بیماران بستری دارای علائم عفونت حاد تنفسی شدید بودهاند. همچنین ۲۲.۵ درصد نمونههای آزمایش شده از نظر ابتلا به آنفلوانزا و ۱۳.۳ درصد از نظر کرونا نتیجه مثبت داشتهاند. این ارقام نشان میدهد ویروسهای تنفسی همچنان در گردش هستند و رعایت موازین بهداشتی برای محدود کردن زنجیره انتقال اهمیت دارد.»
بوشهر، صدرنشین ابتلا به آنفلوانزا
رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر درباره وضعیت آزمایشگاهی استان اظهار کرد:«بر اساس بررسی نمونههای جمعآوری شده در مراکز درمانی و مراقبتی، ۵۱ درصد نمونههای آزمایش شده در استان از نظر آنفلوانزا مثبت بودهاند. البته این رقم به معنای ابتلای ۵۱ درصد جمعیت استان نیست؛ بلکه نسبت نمونههای مثبت به کل نمونههای آزمایش شده را نشان میدهد و برای ارزیابی دقیق، وضعیت بیماری باید در کنار شاخصهایی مانند مراجعات سرپایی، موارد بستری و نتایج سایر نظامهای مراقبتی تحلیل شود.»
اخلاقی با بیان اینکه افزایش عفونتهای تنفسی در فصل پاییز و با تغییر شرایط آبوهوایی قابل انتظار است، ادامه داد: «آنچه در این مقطع اهمیت دارد، جلوگیری از گسترش انتقال بیماری در محیطهای خانوادگی، آموزشی و محلهای کار است. بخش قابلتوجهی از مبتلایان با مراقبتهای حمایتی و بدون نیاز به مداخلات درمانی پیچیده بهبود پیدا میکنند، اما بیتوجهی به اصول پیشگیری میتواند موجب انتقال سریعتر ویروس، بویژه به افراد آسیبپذیر شود.» وی شستوشوی منظم دستها، رعایت بهداشت تنفسی هنگام عطسه و سرفه، تأمین تهویه مناسب در فضاهای بسته و کاهش حضور در محیطهای شلوغ و پرتراکم را از مهمترین راهکارهای کنترل انتقال بیماری برشمرد و افزود:«استفاده از ماسک در فضاهای پرتردد و محیطهایی که تهویه مناسبی ندارند، بهخصوص برای افراد دارای علائم تنفسی، میتواند احتمال انتقال ویروس را کاهش دهد. همچنین افراد بیمار باید از تماس نزدیک با دیگران تا زمان بهبودی پرهیز کنند.»
رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر با تأکید بر نقش مدارس و خانوادهها در قطع زنجیره انتقال بیماری تصریح کرد:«افرادی که علائمی مانند تب، سرفه، گلودرد و بدندرد دارند، لازم است تا زمان بهبود وضعیت عمومی و دستکم ۲۴ ساعت پس از قطع تب، بدون استفاده از داروهای تببر، از حضور در محل کار، مدارس و اجتماعات خودداری کنند. در همین راستا، والدین نیز باید از فرستادن کودکان بیمار به مدرسه و مهدکودک جلوگیری به عمل آورند تا احتمال انتقال عفونت به سایر دانشآموزان و خانوادهها کاهش یابد.»
اخلاقی با اشاره به احتمال بروز عوارض جدیتر در برخی گروههای جمعیتی گفت:«سالمندان، زنان باردار، کودکان خردسال و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای از جمله گروههایی هستند که در صورت ابتلا به آنفلوانزا و کرونا بیشتر در معرض عوارض بیماری قرار دارند. بنابراین لازم است این افراد در دوره افزایش گردش ویروسها مراقبت بیشتری داشته باشند و اطرافیان نیز با رعایت فاصله مناسب از افراد بیمار و توجه به اصول بهداشتی، از انتقال عفونت به آنان جلوگیری کنند.» وی درباره روند درمان و ضرورت مراجعه به مراکز درمانی نیز اظهار کرد:«بیشتر مبتلایان به آنفلوانزا و کرونا با استراحت کافی، تأمین مایعات مورد نیاز بدن و مراقبتهای حمایتی بهبود مییابند و مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک برای این بیماریها توصیه نمیشود؛ چراکه منشأ آنها ویروسی است و آنتیبیوتیکها در درمان عفونتهای ویروسی نقشی ندارند. با این حال، بروز نشانههایی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش سطح هوشیاری یا تشدید علائم عمومی، نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است. افراد دارای بیماریهای زمینهای و سایر گروههای پرخطر نیز بهتر است با مشاهده اولین علائم مشکوک، برای دریافت راهنمایی و بررسی وضعیت خود به پزشک مراجعه کنند.» رئیس دانشگاه علوم پزشکی بوشهر در پایان با تأکید بر تداوم رصد بیماریهای تنفسی در استان خاطرنشان کرد:«کنترل روند انتقال بیماری صرفاً به اقدامات نظام سلامت محدود نمیشود و همکاری مردم، رعایت توصیههای بهداشتی و مسئولیتپذیری افراد دارای علائم در قبال سلامت اطرافیان، نقش تعیینکنندهای در مدیریت شرایط دارد.»
آنفلوانزا در کردستان اوج گرفت
موج شیوع آنفلوانزا در کردستان نیز با افزایش موارد ابتلا و ثبت ۳۲.۶ درصد نمونههای مثبت آزمایشگاهی، این استان را پس از بوشهر در جایگاه دوم کشور از نظر میزان گردش ویروس قرار داده است. همزمان با کاهش موارد ابتلا به کرونا در شهرستانهای استان، تداوم روند افزایشی آنفلوانزا و پیشبینی ادامه این وضعیت در هفتههای آینده، ضرورت تشدید مراقبتهای بهداشتی، بهویژه برای گروههای پرخطر را دوچندان کرده است.
دکتر خالد رحمانی، معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز در گفتوگو با «ایران» و با اشاره به افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا در استان گفت:«در هفته سوم آبانماه، ۹ هزار و ۱۳۲ نفر به مراکز درمانی دولتی استان مراجعه کردهاند که حدود ۳۸۸ نفر از آنان بستری شدهاند. همچنین بر اساس نتایج آزمایشهای انجام شده، حدود 32 درصد نمونهها از نظر ابتلا به ویروس آنفلوانزا مثبت بوده، در حالی که سهم موارد مثبت کرونا حدود ۴ درصد گزارش شده است. این آمار نشان میدهد در شرایط فعلی، آنفلوانزا عامل اصلی بیماریهای تنفسی در استان است.»
وی با بیان اینکه تاکنون مورد فوتی ناشی از آنفلوانزا در استان گزارش نشده است، افزود:«افزایش موارد ابتلا در این فصل موضوع غیرمنتظرهای نیست و با توجه به الگوی فصلی بیماری، انتظار میرود در هفتههای آینده نیز روند ابتلا در استان و سایر مناطق کشور افزایش پیدا کند. با این حال، بیماری در شهرستانهای مختلف استان قابل مدیریت است و تاکنون موارد حاد و نگرانکنندهای در مدارس، مهدهای کودک و دانشگاهها مشاهده نشده است.» رحمانی با اشاره به وضعیت واکسیناسیون آنفلوانزا در کردستان اظهار کرد:«واکسن این بیماری در کشور برای گروههای هدف و پرخطر از جمله زنان باردار، بیماران دیابتی، افراد دارای ضعف سیستم ایمنی و کادر درمان توزیع شده و بخشی از واکسنها نیز از طریق داروخانههای بخش خصوصی در دسترس قرار گرفته است.» معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر اینکه سویه جدید و متفاوتی از ویروس آنفلوانزا در گردش نیست، ادامه داد:«ویروس در حال انتشار از نظر ماهیت، سویه جدید و غیرمعمولی محسوب نمیشود و افزایش موارد ابتلا بیشتر با شرایط فصلی و گردش ویروس در جامعه ارتباط دارد.»
وی درباره مهمترین راهکارهای پیشگیری از ابتلا نیز گفت:«رعایت تهویه مناسب در فضاهای بسته، پرهیز از حضور طولانیمدت در مکانهای شلوغ و تجمعی و استفاده از ماسک در دوران بیماری از مهمترین توصیههای بهداشتی است. افرادی که علائم بیماری را دارند باید تا حد امکان از حضور در میهمانیها، مدارس و محیطهای پرتردد خودداری کنند تا از انتقال ویروس به دیگران جلوگیری شود. همچنین لازم است مراقبت بیشتری از گروههای آسیبپذیر، بویژه زنان باردار، سالمندان، بیماران قلبی-عروقی، افراد مبتلا به بیماریهای مزمن تنفسی و کسانی که چند بیماری زمینهای دارند، صورت گیرد.» رحمانی تأکید کرد:«این بیماری در اغلب افراد، خودمحدودشونده است و معمولاً طی حدود یک هفته بهبود پیدا میکند؛ بنابراین جای نگرانی بیش از اندازه وجود ندارد. در بسیاری از موارد، بیماران میتوانند با استراحت کافی، مصرف مایعات و مراقبت در منزل، دوره بیماری را پشت سر بگذارند و نیازی به مراجعه فوری به مراکز درمانی یا دریافت دارو ندارند.» وی در ادامه نسبت به مصرف خودسرانه دارو و آنتیبیوتیک هشدار داد و افزود:«آنفلوانزا یک بیماری ویروسی است و آنتیبیوتیک در درمان عفونتهای ویروسی نقشی ندارد، مگر اینکه عفونت باکتریایی ثانویه تشخیص داده شود و پزشک تجویز آن را ضروری بداند. از این رو، مردم باید از مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک و سایر داروها پرهیز کنند.» معاون امور بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کردستان در پایان با تأکید بر ضرورت توجه به علائم هشداردهنده بیماری خاطرنشان کرد:«در صورت بروز تنگی نفس، احساس فشار در قفسه سینه، تشدید علائم پس از یک دوره بهبود یا بدحال شدن کودکان، بویژه در شرایطی که کودک از خوردن و آشامیدن امتناع میکند، باید بیمار برای دریافت مراقبتهای پزشکی به مراکز درمانی مراجعه کند. تشخیص بهموقع موارد شدید و رعایت توصیههای بهداشتی میتواند در کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن مؤثر باشد.»
بــــرش
کاهش کرونا، تداوم شیوع آنفلوانزا
دکتر جهانبخش یوسفی، مدیر گروه بیماریهای دانشگاه علوم پزشکی کردستان نیز با اشاره به ضرورت مراقبت بیشتر گروههای پرخطر در برابر ابتلا به آنفلوانزا به «ایران» گفت:«افراد دارای بیماریهای زمینهای از جمله دیابت، فشار خون بالا و بیماریهای کبدی، بیش از سایر افراد در معرض ابتلا به بیماری و بروز عوارض شدید آن قرار دارند؛ بنابراین لازم است این افراد توصیههای بهداشتی را با جدیت بیشتری رعایت کنند.» وی افزود:«افراد دارای بیماریهای زمینهای باید از تماس نزدیک با افراد مبتلا یا مشکوک به آنفلوانزا خودداری و در صورت حضور در تجمعات، بویژه در فضاهای بسته، از ماسک استفاده کنند. همچنین رعایت بهداشت دستها و پرهیز از حضور در محیطهای شلوغ تا حد امکان، از جمله اقداماتی است که میتواند خطر انتقال بیماری را کاهش دهد.» مدیر گروه بیماریهای دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تأکید بر اهمیت واکسیناسیون برای گروههای پرخطر ادامه داد:«اگرچه توصیه میشود واکسیناسیون آنفلوانزا از هفته پایانی شهریور و اوایل مهرماه انجام شود، اما امکان تزریق واکسن تا پایان اسفندماه نیز وجود دارد و افراد واجد شرایط همچنان میتوانند برای دریافت آن اقدام کنند.» دکتر یوسفی با اشاره به محدودیت واکسیناسیون در زمان ابتلا به بیماری حاد گفت:«افرادی که در حال حاضر علائم بیماری، بویژه علائم حاد تنفسی دارند، باید تزریق واکسن را تا زمان بهبودی به تعویق بیندازند و پس از رفع علائم و گذشت حدود دو هفته برای واکسیناسیون اقدام کنند.»
وی در ادامه درباره آخرین وضعیت شیوع بیماریهای تنفسی در استان بیان کرد:«بر اساس آمارهای ثبت شده، موارد ابتلا به کووید ۱۹ در حال کاهش است؛ بهطوری که میزان تستهای مثبت کرونا که در هفته دوم آبانماه حدود ۶.۴ درصد بود، در هفته اخیر به ۳.۸ درصد رسیده است. در مقابل، میزان موارد مثبت آنفلوانزا همچنان حدود 32 درصد قرار دارد.» دکتر یوسفی درباره پیشبینی روند بیماری در هفتههای آینده نیز اظهار کرد:«اگر الگوی شیوع بیماری در سال جاری مشابه سال گذشته باشد، پس از آغاز روند افزایشی، انتظار میرود موارد ابتلا برای حدود چهار تا شش هفته همچنان روند صعودی داشته باشد. پس از آن، بیماری احتمالاً برای دو تا سه هفته در سطح نسبتاً ثابتی باقی میماند و سپس روند کاهشی آن آغاز خواهد شد.»
دکتر یوسفی با اشاره به آغاز زودهنگام موج آنفلوانزا در سال جاری نسبت به سال گذشته گفت:«امسال روند افزایشی بیماری حدود دو تا سه هفته زودتر آغاز شده است، اما در حال حاضر الگوی شیوع تا حدودی از روند سال گذشته تبعیت میکند و پیشبینی میشود افزایش موارد ابتلا در هفتههای پیش رو نیز ادامه داشته باشد.» مدیر گروه بیماریهای دانشگاه علوم پزشکی کردستان با تشریح علائم بیماری و زمان مراجعه به مراکز درمانی عنوان کرد:«آنفلوانزا در بسیاری از افراد به شکل خفیف بروز میکند و علائم آن معمولاً طی پنج تا هفت روز با استراحت کافی، مصرف مایعات و در صورت نیاز استفاده از داروهایی مانند استامینوفن بهبود مییابد.» وی ادامه داد:«با این حال، افراد در گروههای پرخطر باید با مشاهده علائم بیماری زودتر به پزشک مراجعه کنند؛ همچنین بروز علائمی مانند تنگی نفس، درد قفسه سینه، ناتوانی در خوردن غذا و نوشیدن مایعات، سردرد شدید یا سرفههای بسیار شدید و مداوم، از جمله نشانههای هشداردهندهای است که نیاز به بررسی پزشکی دارد.» دکتر یوسفی تأکید کرد:«در صورت مشاهده این علائم، افراد حتی اگر در گروههای پرخطر قرار نداشته باشند نیز باید به پزشک مراجعه کنند؛ زیرا ممکن است با توجه به شدت بیماری، نیاز به دریافت داروهای ضدویروسی یا حتی بستری در بیمارستان داشته باشند.»

