در نشست خبری مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر تشریح شد

سه گام برای تبدیل هنر به دارایی اقتصادی

گروه فرهنگی- سعیده احسانی‌راد/ مؤسسه کمک به توسعه فرهنگ و هنر با راه‌اندازی سامانه شناسنامه‌دار کردن آثار هنری و فراهم کردن امکان توثیق آنها در سامانه «ست» بانک صادرات، دو مسیر را برای سامان‌دهی بازار هنر و تسهیل دسترسی هنرمندان به منابع مالی دنبال می‌کند. 
در نشستی با حضور رسانه‌ها، مدیران مؤسسه با معرفی این خدمات، از برنامه‌های خود برای تأمین مالی پایدار و تبدیل ظرفیت‌های فرهنگی به فرصت‌های اقتصادی سخن گفتند.
 محمد وجدانی، مدیر برنامه‌ریزی و راهبردی مؤسسه، با اشاره به سهم صنایع فرهنگی و خلاق در اقتصاد جهانی گفت: «بر اساس گزارش‌های جهانی، این حوزه حدود ۳.۱ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان و ۶.۲ درصد از اشتغال را به خود اختصاص داده است.» او ارزش صادرات کالاهای خلاق در سال ۲۰۲۴ را حدود ۷۱۳ میلیارد دلار اعلام کرد و تأکید داشت: «مسأله ایران کمبود ظرفیت فرهنگی نیست، بلکه چگونگی تبدیل این ظرفیت‌ها به فرصت‌های پایدار اقتصادی و اجتماعی است.» به گفته وجدانی، مؤسسه در صدد است با بازنگری سند راهبردی خود، از حمایت‌های موردی و سنتی به سمت حمایت‌های هدفمند و بلندمدت حرکت کند. تسهیلات اعتباری هنرمندان با همکاری بانک ملت و بدون نیاز به سپرده‌گذاری، از جمله برنامه‌های این مجموعه است. همچنین در صندوق نیکوکاری همیار فرهنگ و هنر، مازاد سود حاصل از فعالیت مالی صندوق به حوزه فرهنگ و هنر اختصاص می‌یابد.

شناسنامه‌دار کردن آثار و امکان توثیق بانکی
محسن زارع، مدیر پروژه شناسنامه اصالت هنری، درباره سامانه ثبت آثار گفت: «هنرمندان و مالکان در سراسر کشور می‌توانند آثار خود را به‌صورت برخط ثبت کنند. پس از ثبت، کدی یکتا به هر اثر اختصاص می‌یابد و اطلاعات آن برای بررسی و اصالت‌سنجی ارسال می‌شود.» به گفته او، سامانه حوزه‌هایی مانند هنرهای تجسمی، ادبیات، موسیقی، سینما و هنرهای سنتی را پوشش می‌دهد و صدور شناسنامه پس از بررسی کارشناسان انجام می‌شود. طراحی شناسنامه با الهام از معماری و نگاره‌های ایرانی، بر عهده استاد ابراهیم حقیقی بوده و طراحی خط و نوشتار آن را استاد صداقت جباری انجام داده است. برای افزایش امنیت سند نیز از واترمارک، نشانه‌های امنیتی و مهر برجسته استفاده شده است. زارع با اشاره به آغاز فرآیند صدور شناسنامه برای آثاری از استادان منوچهر نیازی، محجوبی و صداقت جباری و همچنین اثری خریداری‌ شده از سوی بانک صادرات، درباره نحوه استفاده از این شناسنامه‌ها برای دریافت تسهیلات توضیح داد: «هنرمند ابتدا باید اثر خود را در سامانه اصالت ثبت کند. سپس اطلاعات آن در سامانه «ست» بارگذاری و قیمت‌گذاری می‌شود. پس از تعیین ارزش اثر، امکان دریافت تسهیلات تا سقف ۷۰ درصد ارزش آن فراهم خواهد شد.» او تأکید کرد: «دریافت شناسنامه به‌تنهایی به معنای اعطای تسهیلات نیست و متقاضی باید شرایط دریافت وام از بانک صادرات را داشته باشد. برای مثال، دریافت ۲۰۰ میلیون تومان تسهیلات به ارائه اثری با ارزش حدود ۳۳۰ تا ۳۴۰ میلیون تومان نیاز دارد.» به گفته زارع، اثر تا زمان تسویه تسهیلات در رهن بانک باقی می‌ماند، اما بر اساس تفاهم مؤسسه با بانک صادرات، به‌عنوان امانت نزد مؤسسه نگهداری می‌شود. در صورت بازپرداخت‌نشدن اقساط، وثیقه برای وصول مطالبات بانک به اجرا گذاشته خواهد شد.

آثار هنری در فهرست دارایی‌های قابل توثیق
سیدامیر عسکری طباطبایی، مدیر پروژه‌های اقتصادی و تأمین مالی مؤسسه، با اشاره به همکاری با بانک صادرات گفت: «با پیگیری‌های مؤسسه، آثار هنری به فهرست دارایی‌های قابل توثیق در سامانه «ست» اضافه شده‌اند.» پیش از این، دارایی‌هایی مانند سهام، بیمه، سپرده بانکی، طلا و الماس در این سامانه قرار داشتند.
او همچنین از طرح‌های مشترک با بانک کارآفرین خبر داد. در طرح خرید اعتباری آثار هنری، نگارخانه‌ها می‌توانند درخواست خط اعتباری ارائه کنند تا خریداران آثار را به‌صورت اقساطی تهیه کنند؛ در حالی که تسویه با نگارخانه به‌صورت نقدی انجام می‌شود. 
به گفته او، تاکنون حدود ۲۰ میلیارد ریال از این طرح استفاده شده و با یک نگارخانه تفاهمنامه منعقد شده است.
در طرح دیگر، هنرمندانی که قصد فروش آثار خود را ندارند، می‌توانند پس از اصالت‌سنجی و کارشناسی، با پشتوانه آثارشان از تسهیلات بانک کارآفرین 
استفاده کنند.

گواهی سپرده و توسعه بازارهای بین‌المللی
از دیگر برنامه‌های مطرح‌ شده در نشست، پیگیری طرح گواهی سپرده آثار هنری بود. بر اساس توضیحات مدیران مؤسسه، امکان عرضه توکن‌های مبتنی بر آثار هنری در بورس کالا در دست بررسی است تا زمینه شکل‌گیری بازاری تازه برای این آثار فراهم شود.
وجدانی همچنین با اشاره به ظرفیت رایزنان فرهنگی و بازرگانی ایران، نبود سازوکاری نظام‌مند برای ورود آثار فرهنگی به بازارهای جهانی را یکی از چالش‌های این حوزه دانست. به گفته او، مؤسسه با همکاری سازمان توسعه تجارت در صدد تسهیل حضور هنرمندان در جشنواره‌ها و بازارهای بین‌المللی است.
مدیران مؤسسه هدف این طرح‌ها را عبور از حمایت‌های مقطعی، تقویت ارتباط هنرمندان با نهادهای مالی و استفاده از ابزارهای اقتصادی برای رونق بازار فرهنگ و هنر عنوان کردند.