شکاف میان نخبگان غرب‌گرا و جامعه مصر

پذیرش کامل ارزش‌های اروپایی توسط رهبران سیاسی و تلاش برای تحمیل این ارزش‌ها به جامعه مصر، فاصله آنها را با مردم افزایش داد. یک ناظر این رویکرد را «حمله به سنت» نامیده است. ایده‌های اروپایی، از داروینیسم تا سوسیالیسم و از فمینیسم تا فرویدیسم، در مطبوعات پرجنب‌وجوش این دوران به طور گسترده منتشر می‌شد. برای برخی از نخبگان و سیاستمداران دوره بین دو جنگ، مسیر جدید مصر به سوی مدرنیته نیازمند بازسازی هویت فرهنگی کشور بود. در تلاش برای نشان دادن میراث فرهنگی مصر به عنوان میراثی مرتبط با سنت‌های لیبرال اروپا، نویسندگانی مانند طه حسین (۱۹۷۳–1889)، که تحصیلات عالی خود را در سوربن گذرانده بود، میراث عربی مصر را کم‌اهمیت جلوه دادند و به جای آن به نمادهای دوران یونانی و فرعونی توجه کردند. به این ترتیب، دکترین فرعون‌گرایی رود نیل به نماد اصلی ملی‌گرایی سرزمینی مصر تبدیل شد و تمدن غنی پیش از اسلام که پایه هویت مصر بود، برجسته گردید. در کتاب «مستقبل الثقافة فی مصر» (آینده فرهنگ در مصر) که در سال ۱۹۳۸ منتشر شد، طه حسین بر میراث مدیترانه‌ای مصر تأکید و ادعا کرد که مصر شریک تمدن یونانی بوده و سهمی در آن داشته است؛ تمدنی که اروپای غربی بخش زیادی از قدرت سیاسی و فکری خود را مرهون آن است. این اتفاق، در عمل مردم را از رژیم پارلمانی و سیاستمدارانی که ادعای نمایندگی آنان را داشتند اما شکایات اقتصادی و حساسیت‌های دینی‌شان را نادیده می‌گرفتند، فاصله بیشتری داد و به بی‌اعتمادی عمومی دامن زد.
حمله به سنت‌ها در ظهور جنبش فمینیستی مصر نیز قابل مشاهده بود. این جنبش که ریشه در زنان طبقات بالای جامعه قاهره داشت، حول محور رهبری هدی شعراوی (۱۹۴۷–1879) و اتحادیه فمینیستی مصر که او در سال ۱۹۲۳ تأسیس کرد، شکل گرفت. این اتحادیه در ابتدا بر مسائلی مانند حق رأی زنان و دسترسی برابر به فرصت‌های آموزشی متمرکز بود. اتحادیه از استقلال کامل مصر از بریتانیا حمایت می‌کرد، اما مانند رهبران مرد طبقه بالای حزب وِفد، از ارزش‌های اجتماعی اروپایی دفاع می‌کرد و رویکردی اساساً سکولار داشت. در ادامه برخی از اهداف آموزشی اتحادیه محقق شد: در سال ۱۹۲۵، دولت آموزش ابتدایی را برای دختران و پسران اجباری کرد و در ادامه همان دهه، زنان برای اولین بار اجازه ورود به دانشگاه ملی را یافتند.
 
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اطلاع رسانی
  • اقتصادی
  • علم و فناوری
  • اندیشه
  • کتاب
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • همچنین در نسخه برخط می خوانید:
  • حوادث
  • خودرو
  • ایران زمین
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و هفتاد و شش
 - شماره نه هزار و صد و هفتاد و شش - ۲۵ آبان ۱۴۰۵