تنها چند روز دیگر تا برگزاری نشست سه‌جانبه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، شی جین‌پینگ، رهبر چین و ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهوری روسیه، در حاشیه اجلاس همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC) در شهر شنژن چین، باقی مانده است.
به گزارش وال‌استریت ژورنال، پوتین ماه گذشته ایده برگزاری چنین گفت‌وگویی میان سه رهبر را با هدف بررسی راه‌های پایان دادن به جنگ اوکراین مطرح کرده است. هنوز هیچ برنامه قطعی برای این نشست اعلام نشده، اما حتی احتمال برگزاری آن نیز نگرانی‌های گسترده‌ای را برانگیخته است. ترامپ سابقه فاصله گرفتن از متحدان آمریکا را دارد. اگر او با شی و پوتین پای میز مذاکره بنشیند، باید مراقب باشد که منافع شرکای اروپایی و آسیایی خود را که در این نشست حضور ندارند، قربانی نکند.
همچنین با توجه به شخصیت قاطع و گاه انعطاف‌ناپذیر این سه رهبر و تضاد منافع ملی آنها، به‌ویژه تقابل منافع آمریکا با آنچه شی جین‌پینگ از آن به‌عنوان مشارکت «بدون محدودیت» میان چین و روسیه یاد می‌کند، ممکن است این نشست در نهایت دستاورد چندانی در مسائل مهم بین‌المللی نداشته باشد.
با این حال، ترامپ برای شرکت در نشست با شی و پوتین تصمیم درستی خواهد گرفت. تاکنون هیچ رئیس‌جمهوری آمریکا نشست سه‌جانبه‌ای با رهبران چین و روسیه برگزار نکرده است. چنین مذاکراتی می‌تواند یخ روابط را بشکند.
این سه رهبر باید بر دستیابی به پیشرفت‌هایی معنادار، هرچند محدود، در چند موضوع اساسی تمرکز کنند؛ موضوعاتی که گفت‌وگوی سه‌جانبه می‌تواند در حل آنها مؤثر باشد. این موضوعات می‌تواند شامل جنگ اوکراین و اوضاع منطقه غرب آسیا باشد.
به نوشته وال استریت ژورنال حتی اگر این نشست به نتیجه ملموسی منجر نشود، باز هم برگزاری آن ارزشمند خواهد بود. ترامپ، شی و پوتین می‌توانند با آغاز چنین گفت‌وگویی، مسیر همکاری قدرت‌های بزرگ با وجود تفاوت‌های ایدئولوژیک را برای آینده هموار کنند تا شاید به تثبیت جهانی که بیش از پیش دچار چندپارگی شده است، کمک کنند.
 
روزنه‌ای برای اوکراین؟
این دیدار سه‌جانبه می‌تواند بر کاهش تنش‌ها در کانون‌های اصلی بحران‌های ژئوپلتیکی جهان مؤثر واقع شود. جنگ اوکراین یکی از مهم‌ترین محورهایی است که رهبران سه کشور می‌توانند درباره آن گفت‌وگو کنند. اگرچه چشم‌انداز دستیابی به پیشرفت در مسیر پایان دادن به این جنگ بسیار محدودتر است، اما کاملاً منتفی نیست. ترامپ بارها از فرصت‌های احتمالی سرمایه‌گذاری و همکاری تجاری با روسیه سخن گفته و در هفته‌های اخیر حتی با پوتین برای افزایش عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی به توافق رسیده است. ترامپ همچنین دور جدید تحریم‌هایی را که کنگره علیه مسکو در نظر گرفته بود، متوقف کرد. این تحولات می‌تواند زمینه را برای تأثیرگذاری بر مواضع روسیه و ترغیب او به اتخاذ رویکردی سازنده‌تر در مذاکرات با هدف پایان دادن به جنگ اوکراین فراهم کند.
این نشست همچنین فرصتی در اختیار ترامپ قرار می‌دهد تا رویکرد خود را تغییر دهد. ترامپ وعده داده است به جنگ اوکراین پایان دهد و رهبر چین می‌تواند در تحقق این هدف به او کمک کند. شی نفوذ قابل‌توجهی بر پوتین دارد، زیرا این قدرت بزرگ جهانی از نظر دیپلماتیک از کرملین حمایت می‌کند، بزرگ‌ترین خریدار نفت و گاز روسیه است و تأمین‌کننده اصلی کالاهای دارای کاربرد دوگانه، از جمله نیمه‌رساناها و ماشین‌آلات صنعتی مورد نیاز روسیه به شمار می‌رود.
در همین راستا ترامپ و شی می‌توانند با مشوق‌هایی پوتین را برای پذیرش مجموعه‌ای از اقدامات محدود، اما تأثیرگذار، با هدف کاهش تنش‌ها ترغیب کنند. این اقدامات می‌تواند شامل توافقی میان روسیه و اوکراین با میانجیگری و نظارت واشنگتن و پکن باشد که بر اساس آن، حملات به تأسیسات و زیرساخت‌های انرژی، اهداف غیرنظامی و کشتی‌های تجاری متوقف شود.
 
رضایت مسکو و پکن از تضعیف آمریکا مقابل ایران
موضوع مهم دیگری که می‌تواند در این نشست مورد بررسی قرار گیرد، راهکارهای پایان دادن به جنگ علیه ایران و کاهش تنش‌های منطقه‌ای است. به ادعای رسانه‌های غربی نشست سه‌جانبه می‌تواند مورد بهره‌برداری ترامپ در جلب کمک چین و روسیه به‌منظور خارج کردن آمریکا از بن‌بست جنگ علیه ایران قرار بگیرد؛ جنگی که با فرسایش قدرت نظامی و اعتباری واشنگتن، به بحرانی پیچیده تبدیل شده، پیامدهای گسترده‌ای برای منطقه و جهان به همراه داشته و موجب افزایش شدید قیمت نفت شده است.
به نوشته فارن افرز، اما پکن و مسکو هر دو از گرفتار شدن آمریکا خشنودند، چراکه جنگ علیه ایران اختلافات داخلی در جامعه آمریکا را تشدید کرده و شکاف‌ها در ناتو را افزایش داده است. در همین راستا، چین همچنان به خرید نفت ایران ادامه می‌دهد. روسیه نیز اطلاعات ماهواره‌ای برای تعیین اهداف، مهمات، فناوری پیشرفته پهپادی و پشتیبانی لجستیکی در اختیار ایران می‌گذارد.
روسیه به‌عنوان یکی از صادرکنندگان بزرگ انرژی، از افزایش قیمت نفت در پی این درگیری سود می‌برد؛ بنابراین، بعید است ترامپ بتواند پوتین را به توقف حمایت از ایران ترغیب کند.
با وجود این چین به‌عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان، منافع مستقیمی در کاهش قیمت انرژی از طریق بازگشت ثبات به صادرات نفت از خاورمیانه دارد. اگرچه ذخایر گسترده نفتی چین تاکنون تا حدی از اقتصاد این کشور در برابر افزایش قیمت‌ها محافظت کرده‌اند.
در چنین فضایی، چین به‌خوبی آگاه است که پایان جنگ آمریکا علیه ایران می‌تواند به خروج نیروهای آمریکایی از منطقه خلیج فارس و بازگشت ثبات به بازار جهانی نفت کمک کند. همچنین پایان درگیری‌ها می‌تواند زمینه را برای آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران و کاهش یا لغو تحریم‌های اقتصادی آمریکا فراهم سازد.

برش

نشست سه‌جانبه در سایه نگرانی اروپا
نشریه انگلیسی گاردین در گزارشی تحلیل کرد رهبران اروپایی هشدار داده‌اند که دونالد ترامپ نباید در نشست سه‌جانبه پیش‌رو با سران چین و روسیه، در مذاکرات مربوط به جنگ اوکراین امتیازهای عمده‌ای به مسکو واگذار کند. این نشست از سوی برخی با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه شده است.
 ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین نیز هشدار داده که این نشست نباید به «یالتای دوم، سوم یا چهارم» تبدیل شود. او به کنفرانس یالتا در شبه‌جزیره کریمه اشاره کرد؛ جایی که فرانکلین روزولت، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، وینستون چرچیل نخست‌وزیر بریتانیا و ژوزف استالین رهبر اتحاد جماهیر شوروی، درباره تقسیم حوزه‌های نفوذ در اروپای جنگ‌زده تصمیم‌گیری کردند. از این جهت کنفرانس یالتا در ادبیات سیاسی به نمادی از تقسیم حوزه‌های نفوذ میان قدرت‌های بزرگ و معامله بر سر سرنوشت کشورهای کوچک‌تر تبدیل شده است.
در چنین فضای مشابهی است که زلنسکی هشدار داده که مذاکرات نباید به تقسیم مجدد حوزه‌های نفوذ میان قدرت‌های بزرگ یا رها کردن اوکراین منجر شود؛ آن هم در شرایطی که بیش از چهار سال از آغاز جنگ اوکراین می‌گذرد.
رادوسواف سیکورسکی، وزیر امور خارجه لهستان هم در هشداری مشابه، نسبت به تکرار کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ هشدار داده است. کریس کونز، سناتور آمریکایی نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «هیچ گفت‌وگویی درباره آینده اوکراین نباید بدون حضور این کشور در پای میز مذاکره انجام شود و تا زمانی که ترامپ در هر فرصتی نشانه‌هایی از ضعف و تبعیت در برابر شی و پوتین بروز می‌دهد، هیچ مذاکره واقعی‌ای امکان‌پذیر نخواهد بود.»
در ادامه واکنش‌ها به این نشست، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان نیز روز جمعه در نشست رهبران اتحادیه اروپا درباره این مذاکرات ابراز تردید کرد. او گفت: «می‌خواهم بار دیگر پیام خود را به‌روشنی به آمریکا اعلام کنم: لطفاً هیچ اقدام غافلگیرکننده‌ای انجام ندهید. در کنار اروپا و اوکراین بمانید و برای دستیابی به صلحی واقعی در اوکراین با ما همکاری کنید.»
امانوئل مکرون، رئیس‌جمهوری فرانسه نیز نسبت به تحمیل «صلحی ناعادلانه» برای اوکراین و در نتیجه بر کل اروپا هشدار داد. مکرون گفت: «این همان روحیه شکست‌پذیری است؛ چنین رویکردی زمینه‌ساز جنگی دیگر خواهد بود.»