گفت‌وگوی «ایران» با دبیر جشنواره هنرهای تجسمی جوانان
آفرینش آزاد؛ افق روشن هنر جوان
گروه فرهنگی - سعیده احسانی‌راد / جشنواره ملی هنرهای تجسمی جوانان، از باسابقه‌ترین رویدادهای هنری کشور، فرصتی برای شناسایی استعدادهای جوان و پیوند آنان با جامعه حرفه‌ای هنر است. سی‌وسومین دوره این جشنواره با شعار «آب را گل نکنیم»، از ۲۳ تا ۲۷ آبان‌ماه ۱۴۰۵ به میزبانی استان کرمانشاه برگزار می‌شود. با این حال، سیاست‌گذاری موضوعی، تداوم حمایت از استعدادها، توسعه تعاملات بین‌المللی و ارتباط با بنیادهای حمایتی همچنان از چالش‌های این رویداد است. رضوان صادق‌زاده، دبیر و عضو شورای سیاست‌گذاری جشنواره، در این گفت‌وگو به تشریح این مسائل پرداخته است.
الزام موضوعی «آب»
و محدودیت‌های خلاقیت هنری
یکی از محورهای مورد مناقشه در دوره‌های اخیر جشنواره، طرح موضوعات مشخص در فراخوان‌ها، از جمله موضوع «آب» است. صادق‌زاده با موضوعی‌شدن جشنواره موافق نیست؛ چراکه معتقد است تحمیل موضوع می‌تواند دامنه انتخاب هنرمند را محدود و به خلاقیت او آسیب وارد کند.
او درباره منشأ این رویکرد می‌گوید: «طرح موضوع آب ناشی از تفاهمنامه میان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت نیرو بوده است؛ با وجود این، از نظر سیاست‌گذاری تلاش شده این قید به‌عنوان یک الزام مطلق اعمال نشود تا فضای آزاد آفرینش هنری محفوظ بماند. براین اساس، رویکرد موضوعی بیشتر در رشته‌هایی نظیر کاریکاتور و طراحی گرافیک، که ذاتاً ماهیتی کاربردی یا انتقادی دارند، نمود می‌یابد و قرار نیست ماهیت کارگاهی سایر گرایش‌ها تحت‌تأثیر سفارش‌محوری قرار گیرد.»
عنوان «نخبه»
و خلأهای حمایتی پس از جشنواره
از دیگر مباحث بنیادین جشنواره، عنوان «نخبه» است که از سوی بنیاد ملی نخبگان به برگزیدگان اختصاص می‌یابد. صادق‌زاده معتقد است، با وجود حمایت‌های مالی و تسهیلاتی بنیاد در برخی دوره‌ها، همچنان سازوکار مستمری برای پیگیری و هدایت استعدادها پس از پایان جشنواره وجود ندارد.
او می‌گوید: «اگرچه در دوره‌هایی بنیاد ملی نخبگان با حمایت از هنرمندان، تسهیلات یا کمک‌های مالی مشخصی در اختیارشان می‌گذاشت، اما مهم‌ترین ضعف ساختاری همچنان فقدان سازوکار مداوم برای پیگیری، رصد و هدایت استعدادها پس از بازگشت به استان‌های خود است. هنرمند جوان پس از پایان شور و هیجان چندروزه کارگاه‌ها و بازگشت به زیست‌بوم خود، اغلب با خلأ ارتباطی روبه‌رو می‌شود.»
فرصت برابر هنری؛
فراتر از جغرافیای زادگاه
حضور هنرمندان مناطق کمتر برخوردار از نقاط قوت جشنواره هنرهای تجسمی جوانان است. با این حال، از نگاه صادق‌زاده، ارزیابی آثار باید صرفاً بر معیارهای حرفه‌ای و کیفیت هنری استوار باشد و محل تولد یا زندگی هنرمندان نقشی در داوری نداشته باشد.
او می‌گوید : «زادگاه یا محل زندگی به‌خودی‌خود مزیتی برای امتیازدهی نیست و داوری‌ها صرفاً بر پایه کیفیت بصری، اصالت و قدرت اجرایی اثر صورت می‌گیرد. جشنواره فرصتی برابر فراهم می‌کند، اما نجات هنر جوان در مناطق کمترتوسعه‌یافته در گرو تأسیس زیرساخت‌ها و تداوم ارتباطات آموزشی است.»
استقلال در آفرینش هنری
دبیر جشنواره، ماهیت این رویداد را یک «کارگاه زنده و سیال» می‌داند، نه کلاسی آموزشی با ساختاری فرمایشی. استادان کارگاه‌ها اجازه مداخله مستقیم در بوم یا اثر هنرمندان را ندارند و نقش آنها به مشاوره، راهنمایی و تسهیلگری محدود می‌شود. این شیوه از تحمیل نگاه استاد جلوگیری کرده و زمینه شکل‌گیری زبان شخصی هنرمندان جوان را فراهم می‌کند.
چشم‌انداز بین‌المللی‌سازی
صادق‌زاده معتقد است ساختار و ظرفیت‌های جشنواره امکان میزبانی از هنرمندان منطقه‌ای و بین‌المللی را دارد؛ اما تحقق این چشم‌انداز به مناسبات دیپلماتیک، ثبات منطقه‌ای و شرایط سیاسی وابسته است. از نگاه او، بدون بسترهای ارتباطی بین‌المللی و تضمین تبادلات فرهنگی، بین‌المللی‌شدن جشنواره صرفاً با تغییر عنوان محقق نخواهد شد.
