محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

بازی تشکیل کابینه در اسرائیل تازه آغاز شده؛ اما برخلاف آنچه ممکن است از فضای رسانه‌ای در این روزها برداشت شود، سرنوشت نتانیاهو هنوز به پایان نرسیده است. بر اساس روند انتخاباتی در اسرائیل، آیزنکوت از زمان دریافت مأموریت از رئیس‌جمهوری (که یکشنبه شروع شد)، ۲۸ روز برای تشکیل کابینه فرصت دارد که می‌تواند حداکثر ۱۴ روز دیگر به این زمان اضافه کند. اگر او موفق نشود، رئیس‌جمهوری حداکثر ظرف سه روز تصمیم می‌گیرد که مأموریت را به نماینده دیگری از کنست بسپارد یا اعلام کند امکان تشکیل دولت وجود ندارد. در صورت انتخاب نفر دوم، او ۲۸ روز فرصت خواهد داشت؛ بدون امکان تمدید. و حتی اگر این مرحله نیز شکست بخورد، ۲۱ روز فرصت برای آنکه دست‌کم ۶۱ نماینده کنست با امضای مشترک، فرد دیگری را برای تشکیل دولت معرفی کنند، آغاز می‌شود. فرد سوم نیز ۱۴ روز فرصت خواهد داشت. اگر این تلاش هم شکست بخورد، کنست منحل و انتخابات جدید حداکثر ظرف ۹۰ روز برگزار خواهد شد. با احتساب حداکثر زمان قانونی هر سه مرحله، ساختار اسرائیل می‌تواند تا اواخر اردیبهشت یا اوایل خرداد ۱۴۰۶ درگیر این بن‌بست سیاسی باقی بماند و سپس وارد فضای سه ماهه تا تکرار انتخابات بشود. اما مسأله اینجاست که در این میان، نتانیاهو تماشاگر نیست! او از همان ابتدا می‌داند که شکست آیزنکوت، به‌تنهایی بازگشت او به قدرت را تضمین نمی‌کند. برای همین، سناریوی اول او را باید در مانع‌تراشی برای تشکیل دولت رقیب و سپس تغییر اتمسفر انتخابات آتی جست‌وجو کرد. پایگاه خبری عبری والا به نقل از منابع خود گزارش داده که نتانیاهو تیمی ویژه برای ناکام گذاشتن تلاش‌های آیزنکوت در تشکیل دولت ایجاد کرده است. این خبر را باید در کنار رفتار سیاسی او در روزهای اخیر از جمله سخنرانی تند او در جسله سه‌شنبه افتتاحیه کنست قرار داد؛ رفتاری که نشان می‌دهد هدف جلوگیری از شکل‌گیری هر دولتی خارج از بلوک او نیز هست. نشست افتتاحیه کنست بیست‌وششم در ۱۰ نوامبر، نمونه روشنی از این راهبرد بود. نتانیاهو در سخنرانی خود به‌ جای تمرکز بر امکان همکاری میان جریان‌های سیاسی، بخش مهمی از سخنانش را به حمله به احزاب عرب اختصاص داد و مدعی شد آنها در پی نابودی اسرائیل و تشکیل دولت فلسطینی به کمک ایران‌اند. این سخنان با واکنش تند آیزنکوت مواجه شد و حزب یاشر نیز جلسه برنامه‌ریزی‌شده خود با نمایندگان لیکود را لغو کرد.
در واقع، نتانیاهو دو هدف را همزمان دنبال می‌کند: اول، تبدیل مسأله مشارکت احزاب عرب به خط قرمز سیاسی و ایجاد شکاف در ائتلاف ۶۷ نفره مخالفانش؛ دوم، ترغیب احزاب حریدی و راست‌گرایان مخالف خود به بازگشت به ائتلافی تحت رهبری او. از همین زاویه، هشدار رفیت هیخت در هاآرتص اهمیت دارد. او معتقد است آیزنکوت و نفتالی بنت هنوز درگیر اختلافات بر سر رهبری و غرور سیاسی‌اند، درحالی‌ که نتانیاهو چند قدم جلوتر حرکت می‌کند. به تعبیر او، مهم‌ترین شرط مقابله با نتانیاهو، اتحاد فوری این دو چهره و پایان دادن به رقابت‌های درون بلوک تغییر است. لذا ما باید منتظر مجموعه‌ای از اقدامات و ابتکارات نتانیاهو در چند ماه پیش رو برای ممانعت از دولت‌سازی توسط آیزنکوت و سپس تغییر وضعیت سبد انتخاباتی برای انتخابات احتمالی پیش رو باشیم. نتانیاهو هر کاری خواهد کرد تا هم هر سه مرحله وقت‌کشی طی شود و هم دیگر 19 کرسی عربی تکرار نشود.