وقتی تاریخ از آدم‌ها انتقام می‌گیرد

روایتی از استبداد، خشونت و انسان‌هایی که در بازی قدرت، گاه قربانی‌اند و گاه بازیگر

 گروه فرهنگی -حامد قریب: تاریخ همیشه با نام شاهان، جنگ‌ها و پیروزی‌ها نوشته نمی‌شود. گاهی باید به کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر رفت؛ جایی که آدم‌های معمولی، بی‌آنکه بدانند، درگیر بازی بزرگی می‌شوند که قواعدش را قدرت تعیین می‌کند و بهایش را انسان‌ها می‌پردازند. «نیرنگ‌بازها» از همین نقطه آغاز می‌شود؛ از تهران عصر قاجار، از حوالی مسجد شاه و بازار، در روزگار استبداد صغیر.
زمانی که محمدعلی‌شاه مجلس را به توپ می‌بندد و مشروطه‌خواهان را به‌بند می‌کشد، دسته‌ای از مطرب‌ها و لوطی‌ها نیز ناخواسته وارد گرداب تحولات سیاسی می‌شوند. در میان آنها غلام قرار دارد؛ مردی که برای فرار از تنگنای معیشت، دسته مطرب‌ها را ترک می‌کند و به دستگاه میرغضب شهر می‌پیوندد. انتخابی که او را از حاشیه جامعه به قلب مناسبات قدرت می‌کشاند؛ جایی که رفاقت، منفعت، خشونت و بقا در هم می‌آمیزند.
در سوی دیگر، زینب ایستاده است؛ دختری که به نحوی روایتگر قصه است، اما به تماشای صرف گذشته بسنده نمی‌کند. زینب در این نمایش صدایی معترض در برابر فراموشی و خشونت است که با ایستادگی خود در خاطر مخاطب باقی می‌ماند.
نمایش «نیرنگ‌بازها» اگرچه در بستر تاریخی ایران و روزگار قاجار شکل می‌گیرد، در شخصیت‌پردازی و جهان اجرایی خود به الگوهای مدرن نمایشی نظر دارد. این نمایش با عبور از مرزهای یک روایت تاریخی، پرسشی امروزی را پیش روی مخاطب می‌گذارد: انسان در برابر مناسبات قدرت تا کجا مسئول انتخاب‌های خویش است؟ آیا شرایط می‌تواند خشونت را توجیه کند؟
متن نمایش «نیرنگ‌بازها» را ناصر حبیبیان به نگارش درآورده و به همراه احسان ملکی آن را کارگردانی کرده‌اند. این اثر از چهارشنبه ۱۳ آبان، ساعت ۱۹ در سالن استاد سمندریان تماشاخانه ایرانشهر اجرای خود را آغاز کرده و همچنان پذیرای علاقه‌مندان است.