گفتن جان کندن است

«گفتن جان کندن است و شنیدن جان پروریدن» این را شمس می‌گوید. یعنی اصل و اساس در زندگی بر «سکوت» است. ما اگر خیلی هنر داشته باشیم تنها در برابر کسانی که فاضل‌تر و باسوادتر هستند چیزی نمی‌گوییم تا از بیانات‌شان بهره ببریم اما شمس می‌گوید حتی در برابر کسی که اطمینان دارم از کمی‌ دانش او نسبت به خودم، هم ساکت هستم و گویی «سکوت» است که فضیلت است و از آن بالاتر «حرف زدن» رذیلت و می‌دانید به چه دارم فکر می‌کنم؟ پست و استوری تهیه کردن مدام در اینستاگرام و تلگرام و کانال‌ها و گروه‌ها هم مصداق همین «حرف زدن‌ها» و «وراجی‌ها» است، شاید نه به آن شدت سخن گفتن با فک و دهان اما کمتر از آن هم نیست.
سخن گفتن، بصیرت ما را از میان می‌برد. گرد و غبار ایجاد می‌کند، نمی‌گذارد جلوی رویمان را ببینیم. سکوت در شکل متعالی خود ما را با آگاهی کیهانی و ادراک کل هستی مواجه می‌سازد. اینکه اصل در زندگی بر سکوت باشد و جز به وقت ضرورت و به قدر ضرورت سخن نگویم گام اول عرفان اولی است. سه نوع سکوت هست؛ سکوت نوع اول «سکوت زبانی» و معنایش این است که وقتی کسی در حال سخن گفتن است من با زبانم حرفی نزنم. این سکوت مقدمه‌ سکوت دومی است و آن «سکوت زبان کوچک» است. به رغم اینکه سکوت زبانی داریم و ظاهراً در حال گوش دادنیم اما مدام در ذهنمان درحال فکر کردن هستیم. «فکر کردن» در واقع سخن گفتن با خود است. نطق هم به معنای سخن گفتن به زبان بزرگ است و هم سخن گفتن به زبان کوچک که همان تفکر است. معنای سکوت دوم این است که وقتی من حرف می‌زنم شما کاملاً در دنیای من باشید و هرچه درباره‌ این سخن تأملات دارید به پس از دریافت کامل سخن من موکول کنید. البته سکوت اول اگر حاصل نیاید ممکن نیست که سکوت دوم را به‌دست آورید. سکوت سومی هم هست که عارفان اسلامی به آن می‌گویند «رفع خاطرات و خطورات» و در آیین بودا به آن «سکوت ذهن» گفته می‌شود. دو نوع سکوت پیش‌گفته در برابر کس دیگری که در حال سخن گفتن است معنا می‌یابد. اما سکوت نوع سوم «سکوت در تنهایی» است. شما وقتی تنها هم هستید غالباً یا سوار بر سیاله‌ آگاهی می‌شوید یا دائماً بر شما تداعی معانی پدید می‌آید. یا خاطرات گذشته را نشخوار می‌کنید یا خطورات آینده در ذهن‌تان آمد و شد دارد. ‌این سه نوع سکوت به بهداشت روانی ما کمک شایانی می‌کنند. در آیین بودا چهار نوع سکوت، واجب است؛ «سکوت هنگام غذا خوردن»، «دو ساعت در شبانه‌روز»، «یک شبانه‌روز در هفته» و« دو هفته‌ متوالی در سال».
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اقتصادی
  • ایران زمین
  • اندیشه
  • کتاب
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • همچنین در نسخه برخط می خوانید:
  • حوادث
  • خودرو
  • علم و فناوری
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و هفتاد
 - شماره نه هزار و صد و هفتاد - ۱۸ آبان ۱۴۰۵