در حافظه موقت ذخیره شد...
تاریک‌روشن باستان‌شناسی در ایران
خلأ زیرساخت‌های آزمایشگاهی و چالش‌های بقای علمی
مرجان ملابیرامی، باستان‌شناس در گفتوگو با «ایسنا» با تأکید بر ضرورت بازنگری در سرفصل‌های آموزشی دانشگاه‌ها تصریح کرد که آموزش باستان‌شناسی نباید تنها به مطالعه منابع کلاسیک و تاریخ فرهنگی محدود شود. امروزه بهره‌گیری از دانش روز دنیا مانند باستان‌جانورشناسی، باستان‌گیاه‌شناسی، تحلیل‌های مولکولی، ایزوتوپ‌های پایدار و بررسی DNA باستانی برای بازسازی اقتصاد معیشتی، رژیم غذایی و اقلیم جوامع گذشته امری حیاتی است. با این حال، به دلیل نبود آزمایشگاه‌های تخصصی داخلی در حوزه‌هایی نظیر ایزوتوپ و ژنتیک، پژوهشگران ناچارند نمونه‌های کاوش‌شده را برای تحلیل به مراکز علمی خارج از کشور ارسال کنند.
او توسعه همکاری‌های علمی بین‌المللی را کلید بقا و پایداری باستان‌شناسی در ایران دانست و خاطرنشان کرد که تبادل کتاب و مقالات به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه دانشگاه‌ها باید به سمت پروژه‌های مشترک میدانی، انتقال فناوری‌های نوین آزمایشگاهی و فراهم کردن فرصت‌های مطالعاتی برای دانشجویان حرکت کنند تا استاندارد تحلیل‌های علمی در کشور ارتقا یابد.
این پژوهشگر همچنین به چالش‌های اجرایی کاوش‌ها اشاره کرد و افزود دوره‌های کارآموزی دانشجویان در محوطه‌های باستانی اغلب فاقد اثربخشی لازم است و دانشجویان بیشتر نقش ناظر را دارند تا پژوهشگر فعال. علاوه بر این، موانعی چون نبود تناسب میان خروجی‌های نظام آموزشی و نیازهای بازار کار، کمبود بودجه‌های پژوهشی دولتی و تعریف‌نشده بودن جایگاه شغلی متخصصان میان‌رشته‌ای، آینده شغلی فارغ‌التحصیلان این حوزه را با ابهام مواجه کرده است.
یکی دیگر از آسیب‌های جدی مطرح‌شده در این گفتوگو، رواج حفاری‌های غیرمجاز و اشتباه گرفتن باستان‌شناسی با گنج‌یابی در نگاه عمومی است. این تخریب‌ها فراتر از ازدست‌رفتن اشیای عتیقه، به معنای نابودی کامل بافت و لایه‌های رسوبی محوطه‌ها و از بین رفتن شواهد زیستی ارزشمندی است که می‌توانست اطلاعات دقیقی از تاریخ بشر ارائه دهد. ملابیرامی بر این باور است که آموزش عمومی و آشنا کردن کودکان و دانش‌آموزان با ماهیت علمی باستان‌شناسی از سنین مدرسه، می‌تواند به اصلاح این نگرش نادرست در آینده کمک کند.
در مجموع، تداوم حیات علمی باستان‌شناسی در ایران در گروی تقویت ارتباطات جهانی، توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی داخلی و حمایت مؤثر از مطالعات میان‌رشته‌ای ارزیابی می‌شود؛ در غیر این صورت، این رشته با چالش‌های جدی‌تری در مسیر پژوهش و شناخت تاریخ کهن کشور روبه‌رو خواهد شد.
