سال‌ها افزایش مصرف بنزین، یکی از چالش‌های ثابت صنعت نفت بود. هر سال خودروهای بیشتری به خیابان‌ها می‌آمدند و بخش قابل توجهی از ناوگان حمل‌ونقل نیز با خودروهای فرسوده به فعالیت خود ادامه می‌داد. هم‌زمان، سهم سی‌ان‌جی در سبد سوخت کشور کاهش پیدا می‌کرد. حاصل این روند، افزایش مداوم تقاضا برای بنزین و دشوارتر شدن تأمین آن بود. به گفته مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، مصرف بنزین در سال‌های گذشته به‌طور میانگین سالانه ۶ درصد رشد داشته است.
از سوی دیگر حملات اخیر به تأسیسات انرژی، بخشی از زیرساخت‌های تولید، انتقال و توزیع فرآورده‌های نفتی را با آسیب روبه‌رو کرد. از آن زمان، بازسازی تأسیسات و بازگرداندن ظرفیت‌های آسیب‌دیده به مدار در کنار تأمین سوخت کشور ادامه دارد.
حالا آمارهای امسال از تغییر این مسیر حکایت دارد. رشد مصرف بنزین در سال ۱۴۰۵ نسبت به سال گذشته به صفر رسیده و در آبان‌ماه حتی منفی هم شده است. میانگین مصرف روزانه نیز به کمتر از ۱۳۱ میلیون لیتر رسیده است. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، می‌گوید که رشد مصرف بنزین در روزهای سپری‌شده از آبان به منفی ۲ درصد رسیده است. به این ترتیب، پس از چند سال افزایش پیوسته مصرف، برای اولین بار پس از دوران کرونا، روند رشد این فرآورده منفی شده است.
 
چگونه فشار بر مصرف سوخت 
مدیریت شد؟
این تغییر در شرایطی اتفاق افتاده که مجموعه‌ای از سیاست‌های مدیریت مصرف در ماه‌های اخیر به اجرا درآمده است. یکی از این اقدامات، تغییر نرخ سوم بنزین بود. از ۱۷ شهریور امسال، قیمت بنزین با کارت اضطراری جایگاه از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. آمار مصرف نیز از کاهش آن در همین بازه زمانی حکایت دارد. میانگین مصرف روزانه بنزین در ۱۶ روز اول شهریور ۱۴۰۵ حدود ۱۴۴ میلیون لیتر بود، اما در نیمه دوم این ماه به ۱۳۳ میلیون لیتر رسید. البته سیاست‌های غیرقیمتی مدیریت مصرف و تغییر رفتار سوخت‌گیری نیز در این روند نقش دارند. با این حال، فاصله مصرف در دو نیمه شهریور نشان می‌دهد که تغییر نرخ سوم همزمان با کاهش تقاضا بوده است.
در کنار این تغییر، مصرف سی‌ان‌جی نیز ۱۵ درصد افزایش یافته است. در سال‌های گذشته، کاهش مصرف سی‌ان‌جی و افزایش وابستگی خودروها به بنزین، فشار بیشتری بر شبکه تأمین این فرآورده وارد کرده بود. اکنون افزایش مصرف گاز طبیعی فشرده می‌تواند به معنای انتقال بخشی از تقاضا به سوخت جایگزین باشد.
در همین میان حمید بورد، سرپرست وزارت نفت با اشاره به هدفگذاری انجام‌شده برای مدیریت مصرف بنزین می‌گوید: «هدف‌گذاری ما این است که مصرف بنزین کشور کاهش یابد و حداقل به سطح تولید داخلی، یعنی حدود ۱۱۵ میلیون لیتر، برسد تا نیازی به واردات نباشد. در بخش گازوئیل نیز باید به‌گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که صادرات آن افزایش یابد.»همچنین مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش با اشاره به صفر شدن واردات گازوئیل در سال 1405 بیان می‌کند با ادامه برنامه‌های مدیریت مصرف و افزایش ظرفیت تأمین، کشور می‌تواند در حوزه بنزین نیز به خودکفایی برسد و بار دیگر به جمع صادرکنندگان این فرآورده بازگردد.
 
بازسازی تأسیسات 
در کنار کاهش فشار تقاضا
در همین راستا سرپرست وزارت نفت به تازگی در حاشیه بازدید از روند بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده انبار نفت ری در جنگ تحمیلی سوم اعلام کرد که عملیات بازسازی تأسیسات آسیب دیده به‌صورت شبانه‌روزی با شتاب دنبال و روزانه پیگیری می‌شود. به گفته او تأمین مالی و کالا و تجهیزات مورد نیاز بازسازی تأسیسات آسیب‌دیده حل شده و چالشی در این موارد وجود ندارد.
در حملات اخیر، بخش‌هایی از زنجیره تأسیسات انرژی کشور، از تأسیسات تولید خوراک در پارس جنوبی تا شبکه انتقال و توزیع فرآورده‌های نفتی، بویژه در استان‌های تهران و البرز، هدف قرار گرفتند. هدف این حملات ایجاد اختلال در زنجیره توزیع سوخت و بروز بحران در تأمین فرآورده‌های نفتی کشور بوده است.
مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش نیز در این‌باره توضیح داد: «پروژه‌های بازسازی از ابتدا فازبندی شدند تا اقداماتی که امکان احیای سریع‌تر ظرفیت‌های عملیاتی را فراهم می‌کنند، در اولویت قرار گیرند. بر همین اساس، بخش قابل توجهی از ظرفیت انتقال و توزیع فرآورده‌های نفتی در مدت کوتاهی به چرخه فعالیت بازگشت.»

برش

رکورد ۳.۳ میلیارد لیتری ذخایر سوخت نیروگاهی
براساس گزارش شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ذخایر نفت‌گاز نیروگاه‌ها به بیش از ۳ میلیارد و ۳۰۰ میلیون لیتر رسیده است. با وجود این، مسئولان تأکید می‌کنند که عبور بدون مشکل از زمستان تنها با اتکا به ذخایر سوخت امکان‌پذیر نیست و مدیریت مصرف گاز، افزایش تولید و بهینه‌سازی سبد سوخت نیروگاه‌ها نیز باید همزمان دنبال شود. بنابراین ظرفیت قابل توجهی برای صرفه‌جویی در بخش انرژی وجود دارد و حتی اقدام‌های کوچک در مدت‌زمان کوتاه می‌تواند به نتایج قابل توجهی منجر شود.