تشکیل وَفد و انقلاب ۱۹۱۹

در نوامبر ۱۹۱۸، هفت مصری برجسته از طبقات زمین‌داران و حرفه حقوقی، هیأت نمایندگی موسوم به «وَفد» را تشکیل دادند که هدف اصلی آن، دستیابی به استقلال کامل مصر بود. این هیأت به کمیسر عالی بریتانیا مراجعه و درخواست کرد تا بتوانند نماینده مصر در کنفرانس صلح پاریس باشند. با رد درخواست آنها، برگزارکنندگان وَفد پیام خواسته‌های خود را به مردم منتقل کردند. آنها در سرتاسر کشور سفر کرده و تلاش کردند حمایت عمومی را جلب کنند و نشان دهند که نماینده واقعی اراده مردم، نه حکمران و وزرای تحت حمایت بریتانیا، بلکه خود وَفد است. بدین ترتیب یکی از پرطرفدارترین احزاب سیاسی تاریخ مدرن مصر بنیان گذاشته شد. حزب وَفد اولیه تحت رهبری سعد زغلول (۱۸۵۷–۱۹۲۷) قرار داشت. زغلول، همانند بسیاری از بنیان‌گذاران حزب، در محیطی روستایی رشد کرد و سپس تحصیلاتی به سبک اروپایی کسب نمود؛ از جمله مدرک حقوق از دانشکده حقوق فرانسوی در قاهره، پس از تحصیل در الأزهر. زندگی حرفه‌ای او نمونه‌ای کلاسیک از تحرک اجتماعی بود که توسط فرصت‌های آموزشی و شغلی فراهم‌شده توسط تحول مصر امکان‌پذیر شد؛ او ثروت و مقام خود را از طریق فعالیت به‌عنوان وکیل، قاضی و مدیر دولتی به سبک اروپایی کسب کرد، اما بخش عمده‌ای از موفقیت سیاسی‌اش مرهون آشنایی با فرهنگ و زبان روستایی و آموزش‌های الأزهر بود. در طول تور حزب وَفد در اوایل سال ۱۹۱۹، زغلول با توانایی سخنرانی جذاب خود توانست با مصری‌های روستایی ارتباط برقرار کند و به سرعت به مرکز تحسین عمومی بدل شد. او و همکارانش توانستند نارضایتی عمومی را نسبت به امتناع بریتانیا از لغو قیمومیت مصر برانگیزند. در واکنش به این کمپین، مقامات بریتانیایی زغلول و سه نفر دیگر از رهبران حزب را دستگیر کرده و در مارس ۱۹۱۹ به مالطا تبعید کردند. شکست زغلول باعث شد احساسات انباشته مردم مصر آزاد شود و موج گسترده‌ای از حمایت عمومی از حزب وَفد شکل گیرد. شورش‌ها و تظاهرات در ابتدا در مناطق شهری آغاز شد و با تلاش بریتانیایی‌ها برای سرکوب آنها با زور، شدت بیشتری یافت. این تحولات به بحران ملی بزرگی انجامید که به «انقلاب ۱۹۱۹» مشهور شد. در قاهره، دانشجویان از دانشکده حقوق و الأزهر، همراه با کارگران تراموا و زنان محجبه، به خیابان‌ها آمدند و خواستار بازگشت رهبران خود و استقلال کشور شدند. وکلا و کارمندان دولتی دست به اعتصاب زدند و دادگاه‌ها و نهادهای بوروکراتیک به تعطیلی کشیده شدند. در روستاها، کشاورزان خشمگین ریل‌های قطار را کندند، واگن‌های قطار را به آتش کشیدند و به سربازان بریتانیایی حمله کردند. بریتانیایی‌ها با نیروی مسلح به تظاهرکنندگان غیرنظامی برخورد کردند و تا پایان سال ۱۹۱۹، بیش از ۸۰۰ مصری کشته و ۱۴۰۰ نفر زخمی شدند. این وضعیت تنها زمانی آرام گرفت که کمیسر عالی بریتانیا، ژنرال آلنبی، تصمیم گرفت زغلول و همراهانش را در کنفرانس صلح پاریس به نمایش گذارد. فداکاری مردم مصر موجب شد حزب وَفد، که در آغاز یک گروه خصوصی از شهروندان بود، به جایگاه نمایندگان ملی مردم ارتقا یابد.
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اقتصادی
  • علم و فناوری
  • اندیشه
  • حوادث
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • همچنین در نسخه برخط می خوانید:
  • کتاب
  • خودرو
  • ایران زمین
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و شصت و چهار
 - شماره نه هزار و صد و شصت و چهار - ۱۱ آبان ۱۴۰۵