در حافظه موقت ذخیره شد...
ذخیره‌سازی سوخت در ماه‌های سرد راهکار اصلی عبور صنایع کرمان، مرکزی و قزوین از محدودیت گاز است
آماده‌باش صنعتی در ۳ استان
ناترازی انرژی طی سال‌های اخیر به یکی از چالش‌های جدی بخش تولید تبدیل شده است. افزایش مصرف گاز در بخش خانگی طی زمستان، محدودیت ظرفیت تولید و ضرورت تأمین انرژی نیروگاه‌ها، موجب شده صنایع در ماه‌های سرد با محدودیت‌هایی مواجه شوند. در چنین شرایطی، ذخیره‌سازی سوخت جایگزین دیگر صرفاً اقدامی احتیاطی نیست، بلکه ضرورتی برای استمرار فعالیت بنگاه‌های اقتصادی، جلوگیری از کاهش تولید و صیانت از اشتغال محسوب می‌شود.
ذخیره ۲۰۰ میلیون لیتر سوخت در کرمان
استان کرمان به عنوان یکی از قطب‌های صنعتی و معدنی کشور، برنامه‌ریزی برای تأمین پایدار انرژی واحدهای تولیدی را در دستورکار قرار داده است. در همین راستا، کارگروهی با محوریت معاونت عمرانی استانداری و مشارکت دستگاه‌های متولی تشکیل شده تا موضوع ذخیره‌سازی سوخت و تأمین سوخت جایگزین را پیگیری کند. «مهدی حسینی‌نژاد» مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان کرمان از اختصاص ۲۰۰ میلیون لیتر سوخت برای ذخیره‌سازی در استان خبر داد و گفت: «از مجموع ۷۵۰ میلیون لیتر سوخت پیش‌بینی‌شده در سطح کشور برای این منظور، سهم کرمان ۲۰۰ میلیون لیتر است.» به گفته وی، تأمین انرژی صنایع و معادن از دو مسیر سوخت ذخیره و سوخت جایگزین دنبال می‌شود و کارگروه مربوط با حضور نمایندگان ستاد مبارزه با قاچاق کالا و سوخت، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، شرکت گاز، شرکت‌های توزیع برق شمال و جنوب استان و شرکت برق منطقه‌ای، به صورت هفتگی موانع موجود را بررسی می‌کند.
یکی از چالش‌های اصلی اجرای این برنامه، نداشتن مخازن ذخیره‌سازی در برخی واحدهای صنعتی و معدنی است. برای رفع این مشکل، استفاده از مخازن شرکت پخش فرآورده‌های نفتی و ظرفیت ذخیره‌سازی سایر واحدهای دارای امکانات، با رعایت ضوابط و نظارت دستگاه‌های مسئول، پیش‌بینی شده است. مدیرکل صمت کرمان از واحدهای مشمول درخواست کرده تا در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای دریافت سهمیه و ذخیره‌سازی سوخت اقدام کنند و مشکلات احتمالی خود را به دبیرخانه کارگروه گزارش دهند. در واقع، اختصاص سهمیه زمانی می‌تواند به استمرار تولید کمک کند که زیرساخت‌های لازم برای نگهداری و استفاده از سوخت پیش از آغاز محدودیت‌ها فراهم شده باشد.
قزوین در تدارک تأمین سوخت دوم
در استان قزوین نیز با توجه به احتمال محدودیت تأمین گاز در ماه‌های سرد، تسریع در تأمین و ذخیره‌سازی سوخت جایگزین در دستورکار مدیریت اقتصادی قرار گرفته است. مسئولان استان معتقدند، واحدهای تولیدی و دستگاه‌های اجرایی نباید تأمین سوخت دوم را به زمان بروز بحران موکول کنند. «محمدرضا صفی‌خانی» معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار قزوین، با تأکید بر ضرورت آمادگی برای فصل سرد گفت: «صرفه‌جویی و کنترل مصرف انرژی در بخش‌های دولتی، واحدهای تولیدی و مصارف خانگی ضروری است و اقدامات پیشگیرانه می‌تواند از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کند.»
وی با اشاره به احتمال محدودیت در تأمین حامل‌های انرژی افزود: «برای جبران بخشی از محدودیت‌های احتمالی گاز و حفظ پایداری خطوط تولید و استمرار خدمات عمومی، دستگاه‌های اجرایی و واحدهای اقتصادی باید در اسرع وقت از طریق شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی برای تأمین و ذخیره‌سازی سوخت دوم اقدام کنند.» صفی‌خانی همچنین با اشاره به مصوبات کمیته مدیریت مصرف انرژی استان، بر رفع موانع تأمین و ذخیره‌سازی سوخت جایگزین تأکید کرد و هشدار داد که تعلل در این زمینه می‌تواند تأمین سوخت مورد نیاز واحدها در فصل سرد را با محدودیت مواجه کند. در این استان، علاوه بر تأمین سهمیه سوخت، فراهم کردن امکان فنی استفاده از سوخت دوم نیز اهمیت دارد. زیرا ذخیره‌سازی به‌تنهایی تضمین‌کننده استمرار تولید نیست و واحدهای صنعتی باید از تجهیزات و زیرساخت‌های لازم برای استفاده از سوخت جایگزین برخوردار باشند. از این رو، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی برای تسهیل فرآیند تأمین و رفع موانع فنی ضروری است.
ذخیره سوخت دوم برای صنایع استان مرکزی
در استان مرکزی، علاوه بر احتمال محدودیت گاز در زمستان، فراهم نشدن ذخیره‌سازی سوخت دوم برای شماری از واحدهای تولیدی به یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولان تبدیل شده است. «محمدباقر آقاعلیخانی» معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مرکزی، با اشاره به احتمال قطع یا محدودیت گاز صنایع گفت: «از ابتدای شهریورماه جلسات متعددی برای مدیریت شرایط احتمالی کمبود گاز برگزار شده و واحدهای تولیدی بر اساس اولویت فعالیت طبقه‌بندی شده‌اند.» وی با تأکید بر ضرورت دوگانه‌سوز کردن واحدهای زیرمجموعه دستگاه‌های اجرایی، یکی از مشکلات جدی استان را محقق نشدن ذخیره‌سازی سوخت جایگزین به شکل مورد انتظار عنوان کرد و خواستار رفع فوری موانع موجود شد. به گفته آقاعلیخانی، امکان استفاده از سوخت جایگزین برای همه واحدها وجود ندارد. برای نمونه، یک گلخانه هیدروپونیک ۱۵ هکتاری به دلیل محدودیت‌های فنی امکان دوگانه‌سوز شدن ندارد و باید برای جلوگیری از خسارت احتمالی به چنین واحدهایی راهکارهای اختصاصی در نظر گرفته شود. ایجاد مرکز هماهنگی و کنترل برای شناسایی واحدهای حساس و اولویت‌دار نیز از پیشنهادهای مطرح‌شده در این زمینه است.
ابعاد نگرانی درباره تأمین انرژی در استان مرکزی با اظهارات «محمدرضا سمیعی»، مدیرعامل شرکت گاز استان، روشن‌تر می‌شود. طبق گفته این مقام مسئول، در جریان جنگ تحمیلی سوم حدود ۲۲۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت تولید روزانه گاز کشور از دست رفت که با تلاش متخصصان حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن بازیابی شده است. با این حال، تولید روزانه گاز کشور همچنان حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب کمتر از شرایط پیش از جنگ است و بازگشت ظرفیت باقی‌مانده به شرایط قبلی دست‌کم دو تا سه سال زمان نیاز دارد. سمیعی با اشاره به اینکه تولید روزانه گاز کشور پیش از جنگ حدود ۸۵۰ میلیون مترمکعب بود، گفت: «در زمستان سال گذشته مصرف گاز بخش خانگی در اوج سرما به حدود ۷۳۰ میلیون مترمکعب در روز رسید و برای تأمین این میزان، محدودیت‌هایی در بخش صنعت و نیروگاه‌ها اعمال شد.» به گفته وی، شدت و مدت سرما و گستره مناطق سردسیر بر میزان مصرف و تشدید ناترازی تأثیرگذار است؛ به‌طوری که در زمستان سال گذشته ۲۲ استان کشور بیش از ۲۰ روز دمای زیر صفر درجه را تجربه کردند. بر همین اساس، واحدهای صنعتی باید مطابق تعهدات قراردادی خود، سوخت دوم مورد نیاز چهار ماه سرد سال را تأمین و امکان ذخیره‌سازی و استفاده از آن را فراهم کنند. مدیرعامل شرکت گاز استان مرکزی تأکید کرد: «ضرورت ذخیره‌سازی سوخت جایگزین تنها به ناترازی گاز محدود نیست و حوادث احتمالی در خطوط انتقال و توزیع نیز می‌تواند موجب قطع گاز شود.» به گفته وی، تأمین گاز بخش خانگی در اولویت قرار دارد و صنایع غذایی، دارویی و واحدهای مرتبط با امنیت غذایی از جمله مرغداری‌ها نیز به دلیل اهمیت تولیداتشان باید مورد توجه قرار گیرند. در شرایط محدودیت، واحدهای پرمصرفی که امکان استفاده از سوخت جایگزین دارند، از جمله نیروگاه‌ها و کارخانه‌های سیمان، در اولویت اول اعمال محدودیت قرار می‌گیرند و در صورت تشدید ناترازی، محدودیت‌ها ممکن است به سایر صنایع نیز گسترش یابد.
مجموع برنامه‌های سه استان نشان می‌دهد، ذخیره‌سازی سوخت دوم به یکی از الزامات مدیریت زمستان در بخش تولید تبدیل شده است. در کرمان، سهمیه ۲۰۰ میلیون لیتری و استفاده از ظرفیت مخازن مشترک، در قزوین تسریع تأمین سوخت جایگزین و در مرکزی رفع موانع ذخیره‌سازی و اولویت‌بندی واحدهای حساس در کانون برنامه‌ها قرار دارد. با این حال، موفقیت این اقدامات به اجرای به‌موقع مصوبات، تأمین مخازن استاندارد، فراهم کردن تجهیزات دوگانه‌سوز و هماهنگی مستمر دستگاه‌های مسئول وابسته است. اختصاص سهمیه بدون فراهم بودن زیرساخت ذخیره‌سازی و امکان استفاده از سوخت دوم، نمی‌تواند مانع توقف تولید شود. از این رو، فرصت باقی‌مانده تا آغاز سرمای زمستان، زمان تعیین‌کننده‌ای برای تبدیل برنامه‌های پیشگیرانه به ذخایر عملیاتی و افزایش تاب‌آوری صنایع در برابر ناترازی انرژی خواهد بود.
