محمدمحسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

در انتخابات 27 اکتبر کنست، اعراب اسرائیلی همه را غافلگیر کردند و به نقطه عطف انتخابات کنست تبدیل شدند و معادله‌ای را که نتانیاهو و رقبایش برای رقابت بر سر قدرت چیده بودند، پیچیده‌تر کردند. آنها توانستند با یک موج مشارکت حدود 80 درصدی، میزان مشارکت کل را نسبت به انتخابات پیشین 7 درصد افزایش دهند و طبق شمارش آرا 18 کرسی هم بدست آورند.
اهمیت این اتفاق زمانی روشن‌تر می‌شود که میزان مشارکت اعراب اسرائیلی را در دو دهه گذشته بررسی کنیم. مشارکت رأی‌دهندگان عرب در انتخابات ۲۰۰۶ حدود ۵۶ درصد بود و در یک شیب افزایشی آرام در سال ۲۰۱۵ به حدود ۶۴ درصد افزایش یافت. اما در انتخابات آوریل ۲۰۱۹، این رقم به حدود ۴۹ درصد سقوط کرد و در انتخابات زودهنگام سپتامبر همان سال به حدود ۶۰ درصد بازگشت. انتخابات ۲۰۲۰ نیز با مشارکت حدود ۶۵ درصدی اعراب همراه شد و فهرست مشترک عربی ۱۵ کرسی به دست آورد. اما در انتخابات ۲۰۲۱ مشارکت عرب‌ها به حدود ۴۵ درصد کاهش یافت و در انتخابات ۲۰۲۲ نیز به حدود ۵۳ درصد رسید؛ افت‌وخیزی که نشان می‌دهد میزان حضور این جامعه در پای صندوق‌ها تا چه اندازه می‌تواند بر تعداد کرسی‌های احزاب عربی اثر بگذارد؛ اما هیچ گاه به عدد 80 درصد نزدیک هم نشده بود.
اما چرا مشارکت اعراب در انتخابات سرزمین‌های اشغالی اهمیت دارد؟ اعراب فلسطینی‌تبار حدود یک‌پنجم جمعیت کنونی رژیم اسرائیل را تشکیل می‌دهند، اما همواره مشارکت انتخاباتی آنان از میانگین عمومی پایین‌تر بود. بی‌اعتمادی به احزاب، سرخوردگی از تأثیر محدود نمایندگان عرب، تبعیض و نژادپرستی، بحران مسکن و افزایش جرم و خشونت در شهرها و مناطق عرب‌نشین از عوامل اصلی این وضعیت بوده‌اند. اما این‌بار تحولاتی مثل صعود راست افراطی و سیاست‌ها و اظهارات ضدعربی چهره‌هایی مانند ایتامار بن‌گویر، کشتارهای پس از طوفان الاقصی، تبلیغ لیست‌ها برای کنار زدن نتانیاهو و... برای این اقلیت داخل سرزمین‌های اشغالی انگیزه ای جدی برای حضور در انتخابات ایجاد کرده است.
البته نباید از افزایش مشارکت نتیجه گرفت که همه رأی‌دهندگان عرب نگاه یا هدف سیاسی یکسانی دارند. اختلاف میان فهرست مشترک عربی و حزب رعم، از تفاوت در راهبرد سیاسی آنان حکایت دارد؛ یکی بر هویت ملی فلسطینی و مخالفت با سیاست‌های اسرائیل تأکید بیشتری دارد و دیگری بر امکان اثرگذاری از طریق مذاکره و مشارکت سیاسی تمرکز می‌کند. با این حال، هر دو می‌توانند در تعیین معادلات کنست نقشی مهم داشته باشند.
در این میان، نتانیاهو با مسأله‌ای جدی روبه‌روست. اکنون سرنوشت نتانیاهو تا حد زیادی در دستان احزاب عربی است. آیزنکوت نیز اگر بخواهد مسیر تشکیل دولت را دنبال کند، ناچار است درباره نوع همکاری با این احزاب تصمیم بگیرد؛ تصمیمی که با توجه به مواضع برخی متحدانش، ساده نخواهد بود.