محمد محسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

امروز سه‌شنبه 27 اکتبر انتخابات کنست اسرائیل برگزار می‌شود و انتظار می‌رود تا پنجشنبه نتایج نهایی و آرایش سیاسی مشخص ‌شود. نظرسنجی‌های پایانی از رقابتی نزدیک حکایت دارند؛ رقابتی که در آن، نه‌فقط جابه‌جایی چند کرسی، بلکه عبور یا عدم عبور احزاب کوچک از حدنصاب انتخاباتی می‌تواند معادلات تشکیل دولت را تغییر دهد.
براساس آخرین نظرسنجی کانال ۱۲، ائتلاف احزاب حامی نتانیاهو ۵۰کرسی، اردوگاه مخالفان او به رهبری گادی آیزنکوت ۵۶کرسی و احزاب عرب ۱۴کرسی به‌دست می‌آورند. کانال ۱۱، نیز ۵۰کرسی برای ائتلاف نتانیاهو، ۵۲کرسی برای اردوگاه مخالفان و ۱۴کرسی برای احزاب عرب پیش‌بینی کرده است. در نظرسنجی کانال ۱۴، ائتلاف نتانیاهو با ۶۲کرسی در برابر ۴۴کرسی اردوگاه مخالفان و ۱۴کرسی احزاب عرب در موقعیت متفاوتی قرار دارد. به این ترتیب، درحالی‌که دو نظرسنجی از ناتوانی دو اردوگاه اصلی در کسب اکثریت ۶۱کرسی حکایت دارند، تنها کانال ۱۴ از امکان تشکیل دولت اکثریت توسط ائتلاف فعلی نتانیاهو خبر می‌دهد که نتایج متفاوتی است.
اما برای پاسخ به این سؤال که آیا ممکن است نتیجه‌ای متفاوت از نظرسنجی‌ها رقم بخورد، باید به انتخابات نوامبر ۲۰۲۲ برویم؛ انتخاباتی که نشان داد، فاصله میان نظرسنجی‌ها و نتیجه نهایی، گاه در چند حزب کوچک خلاصه می‌شود. در روزهای پایانی آن انتخابات، نظرسنجی‌های کانال ۱۱ و کانال ۱۲، برای بلوک نتانیاهو حدود ۶۰کرسی و کانال۱۴، حدود ۶۲کرسی پیش‌بینی می‌کردند. نتیجه نهایی اما ۶۴کرسی برای این بلوک بود؛ اکثریتی که بازگشت نتانیاهو به قدرت را ممکن کرد! حتی 2کرسی بیشتر از پیش‌بینی کانال تندروی 14 که به کانال بی‌بی مشهور است.
 
چه چیزی این فاصله را رقم زد؟
یکی از عوامل تعیین‌کننده، ناکامی دو فهرست چپ مرتص و عربی بلد در عبور از حدنصاب ۳٫۲۵درصدی (حداقل 4کرسی) بود. مرتص و بلد هیچ کرسی‌ای به‌دست نیاوردند و در مجموع حدود ۲۹۰هزار رأی به این دو فهرست سوخت! در سوی دیگر، احزاب اردوگاه نتانیاهو با توافق‌های جمع آرای سوخته (خرده‌رأی‌های هر لیست)، امکان استفاده مؤثرتری از آرای خود را پیدا کردند.
البته نباید تمام اختلاف 4کرسی پیش‌بینی‌ها را صرفاً به شکست مرتص و بلد نسبت داد. عملکرد بهتر از انتظار لیست شاس، افزایش کرسی‌های برخی احزاب و سازوکار توزیع کرسی‌های ناشی از آرای سوخته بلد و مرتص نیز مؤثر بود. درس اصلی ۲۰۲۲ همین است: در نظام انتخاباتی اسرائیل، آرای خام لزوماً به نسبت مستقیم به کرسی تبدیل نمی‌شوند و حتی وضعیت را تغییر می‌دهند. لذا برای همین ما شاهد اصرار نتانیاهو در این انتخابات برای رأی دادن به لیکود به‌جای رأی به احزاب کوچک ونتر و یک حریدی دیگر است.براساس نظرسنجی‌ها ائتلاف نتانیاهو با رسیدن به 60 کرسی فاصله زیادی دارد، اما تغییر در احزاب کوچک و سوختن آرای راستگراها، این نگرانی را برای نتانیاهو ایجاد کرده که ائتلاف ایزنکوت بتواند بدون اعراب به 61 کرسی نزدیک شود.