گلخانه هوشمند در رفسنجان راه‌اندازی شد 
آزمون کشاورزی فناورانه 
در استان کم‌آب کرمان 
کرمان- رفسنجان، شهرستانی که نامش بیش از هر چیز با پسته و دشواری‌های تأمین آب در اقلیم خشک کرمان گره خورده، این‌بار میزبان تجربه‌ای تازه در کشاورزی است. گلخانه‌ای در روستای قائمیه که قرار است با کمک فناوری‌های نوین، گوجه‌فرنگی را برای بازار صادراتی تولید کند. پشت دیواره‌های این مجموعه ۱۱ هزار مترمربعی، دیگر تنها مهارت سنتی کشاورز تعیین‌کننده نیست؛ مدیریت اقلیم، تغذیه گیاه و بخشی از فرآیندهای تولید و جمع‌آوری محصول نیز به سامانه‌های هوشمند سپرده شده‌اند.
این گلخانه پس از سه سال تلاش و پیگیری، به مرحله کشت رسیده است؛ طرحی که با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و ایجاد اشتغال برای ۱۵ نفر، می‌کوشد میان فناوری کشاورزی، توان علمی دانشگاه‌ها و اقتصاد روستایی پیوند برقرار کند. اهمیت این تجربه برای کرمان، فراتر از تولید یک محصول جدید است. آیا می‌توان در منطقه‌ای که آب به یکی از چالش‌های اصلی توسعه تبدیل شده، با استفاده از فناوری، تولید کشاورزی را اقتصادی‌تر و پایدارتر کرد؟

از قائمیه تا بازار روسیه
حسین رضایی، فرماندار رفسنجان، در بازدید از این مجموعه اعلام کرده که گلخانه هوشمند روستای قائمیه پس از سه سال پیگیری به مرحله کشت رسیده و در زمان بازدید از شرایط مطلوبی برخوردار بوده است.
رضایی با اشاره به فناوری‌های به‌کاررفته در این مجموعه گفته است که بخش‌های مختلف گلخانه، از جمله مدیریت اقلیم، سیستم تغذیه گیاه و فرآیندهای جمع‌آوری به ‌صورت هوشمند مدیریت می‌شوند.
یکی از ویژگی‌های اعلام‌ شده این طرح، جمع‌آوری آب از سقف گلخانه و استفاده مجدد از آن است؛ اقدامی که در منطقه‌ای مانند رفسنجان به دلیل محدودیت منابع آبی اهمیت ویژه‌ای دارد. 
سعید علیپور، مجری طرح و مدیر مرکز شتاب‌دهنده کشاورزی نیز اعلام کرده که برای احداث این مجموعه ۴۰ میلیارد تومان از منابع بخش خصوصی هزینه شده است. به گفته او، گلخانه با مساحت ۱۱ هزار مترمربع، ظرفیت تولید سالانه ۴۰۰ تا ۵۰۰ تن گوجه‌فرنگی قرمز را دارد.
علیپور با تأکید بر رویکرد صادراتی این واحد تولیدی گفته است که تمرکز اصلی مجموعه بر پرورش گوجه‌فرنگی قرمز به‌عنوان محصولی صادرات‌محور قرار دارد و برنامه‌ریزی شده است تا با برداشت اولین محصول در ماه آینده، صادرات آن به روسیه آغاز شود.
این ارقام، تصویری از ظرفیت اقتصادی طرح ارائه می‌کنند. اما باید میان ظرفیت پیش‌بینی ‌شده تولید و عملکرد واقعی تفاوت گذاشت. میزان محصول قابل فروش، هزینه انرژی و نهاده‌ها، کیفیت و ماندگاری گوجه‌فرنگی و امکان استمرار صادرات، در نهایت مشخص خواهد کرد که سرمایه‌گذاری انجام ‌شده تا چه اندازه بازده اقتصادی دارد.
بر اساس ارقام اعلام‌ شده، ظرفیت تولید سالانه گلخانه به حدود ۳۶ تا ۴۵ کیلوگرم در هر مترمربع می‌رسد. این شاخص، معیاری اولیه برای مقایسه عملکرد آینده مجموعه با دیگر گلخانه‌های مدرن است؛ مقایسه‌ای که البته باید با توجه به نوع گوجه‌فرنگی، طول دوره کشت و شرایط اقلیمی انجام شود.

گذر از کشاورزی سنتی
در کشاورزی سنتی، کشاورز با مشاهده وضعیت برگ‌ها، رطوبت خاک و شرایط جوی درباره آبیاری و تغذیه گیاه تصمیم می‌گیرد. 
در گلخانه هوشمند، بخشی از این تصمیم‌ها بر پایه داده‌های پیوسته حسگرها و سامانه‌های کنترل خودکار گرفته می‌شود. دما، رطوبت، نور، وضعیت آب و مواد غذایی گیاه اندازه‌گیری می‌شوند و تجهیزات، شرایط محیط را متناسب با نیاز محصول تنظیم می‌کنند. در سامانه‌های پیشرفته‌تر، هوش مصنوعی نیز برای پیش‌بینی رشد، زمان برداشت و حتی تشخیص بیماری‌ها به کار می‌رود.
این تجربه برای رفسنجان از آن جهت اهمیت دارد که موفقیت گلخانه هوشمند تنها به تولید بیشتر محدود نیست، مدیریت نیروی انسانی، پیش‌بینی زمان برداشت و هماهنگی عرضه با تقاضای بازار نیز بخشی از بهره‌وری محسوب می‌شود.

آب، هزینه و بازار
آیا گلخانه هوشمند قائمیه می‌تواند الگویی اقتصادی و قابل گسترش برای کشاورزی مناطق کم‌آب باشد؟ جمع‌آوری آب باران و روان‌آب سقف، در کنار آبیاری دقیق و مدیریت تغذیه گیاه، ظرفیت کاهش اتلاف آب را دارد.
گلخانه قائمیه هنوز در آغاز مسیر تولید قرار دارد و ارزیابی نهایی آن به نتایج چند دوره کشت وابسته است. میزان برداشت واقعی، مصرف آب و انرژی، هزینه تمام‌ شده محصول، درآمد صادراتی و پایداری اشتغال باید در ماه‌ها و سال‌های آینده بررسی شود.
تجربه‌های بین‌المللی نشان می‌دهند کشاورزی هوشمند زمانی موفق است که فناوری با مدیریت علمی، بازار فروش و محاسبه دقیق هزینه‌ها همراه شود. برای رفسنجان نیز ارزش اصلی این طرح در همین آزمون نهفته است، تبدیل سرمایه‌گذاری فناورانه به تولیدی پایدار که هم منابع محدود منطقه را بهتر مدیریت کند و هم درآمد و اشتغال ایجاد شود.