«شمسی بهروزی»، معروف به «شمشوک»، از زنان تأثیرگذار موسیقی محلی بلوچستان است؛ هنرمندی که از نوجوانی آواز بلوچی را آغاز کرد و طی سال‌ها تلاش، به حفظ و انتقال نغمه‌های کهن این منطقه، از جمله لالایی‌های مادرانه و آوازهای زُهِیریگ، پرداخت. صدای او سال‌ها در مراسم سنتی بلوچ، طنین‌انداز بوده و بخشی از حافظه فرهنگی مردم جنوب بلوچستان را شکل داده است.
«شمشوک» از معدود زنان آوازخوان بلوچستان است که  در سال ۱۴۰۰ درجه یک هنری دریافت کرد و در سال ۱۴۰۳، سبک «لالایی مادرانه» او به‌عنوان اثری از میراث فرهنگی ناملموس ایران به ثبت ملی رسید. 
همچنین دو آلبوم با صدای او در حوزه موسیقی زنان و موسیقی کودک بلوچ ثبت و ضبط شده است. در چهل‌ویکمین جشنواره موسیقی فجر نیز از این هنرمند پیشکسوت تجلیل شد.
با وجود شهرت آثار «شمشوک» در بخش‌هایی از خارج از ایران، او معتقد است موسیقی زنان بلوچ در سرزمین خود چندان که باید مورد توجه قرار نگرفته است. این هنرمند که در منطقه دشتیاری زندگی می‌کند، همچنان با دشواری‌های معیشتی و کمبود حمایت روبه‌روست؛ وضعیتی که در کنار فقدان عزیزانش، سال‌های پایانی فعالیت هنری او را با تلخی همراه کرده است.

آغاز آواز از نوجوانی
شمسی بهروزی در گفت‌وگو با «ایران» درباره آغاز فعالیت هنری خود می‌گوید: «۱۳ یا ۱۴ ساله بودم که به دلیل علاقه زیاد به موسیقی، به‌طور جدی آواز را شروع کردم. در آن دوران با علی‌محمد بلوچ، نوازنده قیچک، همکاری داشتم. اکنون 65 سال دارم و در گذشته شاگردانی داشتم که بعضی از آنها هنوز هم کم‌وبیش نزد من می‌آیند.»
او درباره گونه‌های موسیقی بلوچی که اجرا می‌کند، توضیح می‌دهد: «ملودی‌های مختلف بلوچی، از جمله لیکو، زُهِیریگ و نازینک را می‌خوانم. نازینک بیشتر در مراسم عروسی اجرا می‌شود و زُهِیریگ نیز حال‌وهوای سوزناک و لالایی‌گونه دارد؛ آن را برای کودکانی می‌خوانند که به خواب نمی‌روند.» به گفته این هنرمند، هر منطقه بلوچستان لالایی‌های مخصوص خود را دارد و تفاوت گویش‌ها نیز به این نغمه‌ها رنگ‌وبوی ویژه‌ای می‌بخشد. او معتقد است جوانان همچنان به لالایی‌های بلوچی علاقه دارند، اما محدودیت‌های خانوادگی و اجتماعی، فرصت اجرای آنها را از بسیاری از زنان 
گرفته است.

موسیقی زنان بلوچ؛ میراثی کم‌حمایت
«شمشوک» با اشاره به دشواری‌هایی که در مسیر فعالیت هنری خود تجربه کرده است، می‌گوید: «مادرم و بعضی از بستگانم با آواز خواندن من مخالف بودند. پیش از انقلاب در مراسم عروسی می‌خواندم. 
با این حال، به موسیقی علاقه داشتم و آن را رها نکردم.» او که در تهران، زاهدان و جشنواره‌های مختلف موسیقی اجرا داشته، می‌گوید که دعوت‌هایی برای اجرای خارج از کشور دریافت کرده، اما به دلیل ترس از سفر هوایی نتوانسته است در آنها شرکت کند. با این حال، هنوز هم آرزو دارد روزی بتواند در خارج از ایران به اجرای موسیقی بپردازد.
این هنرمند درباره وضعیت امروز موسیقی زنان بلوچ معتقد است که شمار خوانندگان زن در این منطقه محدود است و آنها از حمایت کافی برخوردار نیستند. او دراین‌باره می‌گوید: «در بلوچستان چهار خواننده زن داشتیم؛ یکی در فنوج، یکی در چابهار، یکی در نیک‌شهر و دیگری در دَرگَس.» «شمشوک»همچنین از کاهش شمار شاگردان جوان و کم‌رنگ شدن حضور سازهای سنتی در مراسم های سنتی گلایه دارد: «در گذشته با علی‌محمد بلوچ در مراسم های سنتی می‌خــــــــواندم، اما حـــــــالا شرایط تغییر کـــــــرده و سازهایی مانند ارگ جای صدای ما را گرفته‌اند.»

دلتنگی برای علی‌محمد بلوچ
بخـــــــش مهـــــــــمی از زنـــــــــــــــــــــدگی هنری«شمشوک» با علی‌محمد بلوچ، معروف به «علیوک»، پیوند خورده است؛ موسیقی‌دان برجسته بلوچ و نوازنده ساز سرود (قیچک) که در سال ۱۳۹۵ بر اثر سکته قلبی درگذشت. علی‌محمد بلوچ از چهره‌های مهم موسیقی این منطقه بود و با شاعران برجسته بلوچستان، از جمله ملا کمال‌خان و لعل‌بخش پیک، همکاری داشت. «شمشوک» از درگذشت او و دیگر عزیزانش با اندوه یاد می‌کند و می‌گوید پس از مرگ علی‌محمد، بسیاری تصور کردند که او نیز دیگر فعالیتی نخواهد داشت. فقدان همسر و فرزندانش، زندگی او را دشوارتر کرده است؛ با این حال، هنوز از موسیقی دل نکنده است.

هنرمندی با آرزوهای برآورده‌نشده
«شمشوک» در سال‌های فعالیت هنری خود برای حفظ و انتقال موسیقی زنان و کودکان بلوچ تلاش کرده است؛ با این حال، امروز از شرایط دشوار زندگی و نبود حمایت کافی گلایه دارد و می‌گوید با وجود سال‌ها فعالیت در عرصه موسیقی، به لحاظ مالی روزگار سختی را می‌گذراند: «شرایط زندگی خوبی ندارم. با این سن‌وسال، نه خانه‌ای دارم و نه حتی یخچال؛ در کپر 
زندگی می‌کنم.» این هنرمند پیشکسوت با اشاره به مشکلات معیشتی و نداشتن شناسنامه برای برخی از اعضای خانواده‌اش، از بی‌پاسخ ماندن درخواست‌هایش ابراز ناراحتی کرده واظهار می کند: «عمرم را در موسیقی گذاشتم، اما به خواسته‌هایم نرسیدم. آرزوهای زیادی دارم، ولی احساس می‌کنم به بسیاری از آنها نخواهم رسید.» داستان شمشوک تنها روایت زندگی یک خواننده محلی نیست؛ روایت زنی است که در برابر مشکلات ایستاد تا نغمه‌های مادرانه و آوازهای کهن بلوچستان خاموش نشوند.  صدایی که میراثی ارزشمند را حفظ کرده، اما خود همچنان چشم‌انتظار توجه و حمایت است.