مرجان قندی
گروه اجتماعی

اصفهان این هفته، در روزهای ششم و هفتم آبان‌ماه، میزبان معتبرترین رویداد حوزه فناوری و نوآوری کشور است. بیستمین دوره جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی امسال هم با حمایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری برگزار می‌شود. این جشنواره را باید یکی از ریشه‌دارترین رویدادهای ملی در مسیر شناسایی و حمایت از کسب‌وکارهای دانش‌بنیان دانست؛ پلی استوار میان ایده‌پردازان و بازارهای اقتصادی که امسال با چهره‌ای متفاوت پا به میدان گذاشته است. راه‌اندازی ۳۰ دبیرخانه استانی، پای کار آوردن هوش مصنوعی برای داوری دقیق‌تر طرح‌ها، توزیع ۱۲ میلیارد تومان جایزه و تسهیلات و گشایش سوله‌های تولید نیمه‌صنعتی در استان‌ها، نشان می‌دهد که این دوره از جشنواره پا به مرحله‌ای کاربردی‌تر از دوره‌های قبل گذاشته است. در بیستمین دوره، از میان طرح‌های رسیده به دبیرخانه، ۴۱۱ طرح توانستند جواز ورود به مرحله داوری را کسب کنند که سهم بخش طراحان کسب‌وکار، ۲۲۵ طرح و سهم بخش فن‌آفرینی و تجاری‌سازی ۱۸۶ طرح بوده است. جزئیات این رخداد مهم در نشست خبری با حضور دکتر محمدنبی شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، سعید آجلی، دبیر جشنواره و احسان یزدیان، رئیس جشنواره و رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان تشریح شد.
«شدیداً نیاز داریم که در جریان توسعه کشور، حوزه فناوری در سبد اولویت‌ها و در کانون تحولات آینده قرار بگیرد.» این هشدار و مطالبه جدی، محور صحبت‌های محمدنبی شهیکی، معاون فناوری و نوآوری وزارت علوم، در این نشست خبری بود. شهیکی با اشاره به اقتضائات عصر جدید فناوری و موج‌های نوینی که دنیا را در بر گرفته، تأکید کرد و گفت: «این موج‌ها فرصت‌های بی‌نظیری خلق می‌کنند و اگر به‌دنبال تحقق رشد اقتصادی پایدار هستیم، ناگزیریم فناوری را به‌عنوان یکی از حوزه‌های پیشران و اصلی کشور تعریف کنیم.»
او فلسفه برگزاری بیستمین دوره جشنواره شیخ‌بهایی را فراتر از یک رویداد معمولی ارزیابی کرد و توضیح داد: «هدف اصلی ما از برگزاری این رویداد، درگیر کردن نسل جدید با توسعه دانش‌بنیان کشور است و دقیقاً به همین دلیل بود که ضرورت داشت ابعاد استانی، منطقه‌ای و ملی جشنواره امسال با قوت و وسعت بیشتری پیگیری و پررنگ شود.»
شهیکی گفت: «علاوه بر حمایت‌های مالی، یک خط اعتباری ۲۰۰ میلیارد تومانی هم برای تجاری‌سازی فرآیندها در نظر گرفته شده که بین برگزیدگان، براساس نیازی که برای راه‌اندازی خط نیمه‌صنعتی تولیدشان دارند، اختصاص پیدا می‌کند.»

رقابت ۴۱۱ طرح 
در جشنواره شیخ‌بهایی
بیستمین دوره جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی در حالی مراحل ارزیابی خود را پشت سر می‌گذارد که امسال با استقبال چشمگیر فناوران روبه‌رو شده است؛ به گونه‌ای که ۴۱۱ طرح فناورانه توانستند جواز حضور در مرحله داوری این رویداد را کسب کنند. سعید آجلی، دبیر بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی، در این نشست خبری با اعلام این آمار گفت: «این دوره از جشنواره با حمایت همه‌جانبه معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم و مشارکت فعال پارک‌های علم و فناوری استان‌ها برگزار می‌شود؛ فضایی که خروجی آن، جهش بیش از دوبرابری مجموع جوایز این دوره و رسیدن آن به رقم چهار میلیارد و ۵۵۰ میلیون تومان برای تقدیر از برگزیدگان است.» آجلی با اشاره به آغاز برنامه‌ریزی برای برگزاری بیستمین دوره جشنواره پس از پایان دوره نوزدهم، توضیح داد: «برگزاری این دوره ابتدا برای اردیبهشت‌ماه برنامه‌ریزی شده بود، اما با توجه به حوادث اتفاق افتاده، شورای راهبری تصمیم گرفت زمان برگزاری را به آبان‌ماه منتقل کند.»
او درباره اهداف و مخاطبان جشنواره توضیح داد: «شرکت‌های نوپا، کسب‌وکارهای نوآفرین، شرکت‌های رشدیافته، صنعتگران، سرمایه‌گذاران و فعالان دانشگاهی از مخاطبان این رویداد هستند. جشنواره در دو بخش اصلی طراحان کسب‌وکار و شرکت‌های فناور برگزار می‌شود؛ در بخش طراحان کسب‌وکار، طرح‌هایی بررسی می‌شوند که هنوز وارد بازار فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان نشده‌اند و در بخش شرکت‌های فناور، کسب‌وکارهای دارای محصولات و خدمات مبتنی بر فناوری مورد ارزیابی قرار می‌گیرند.»
دبیر بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی با اشاره به افزایش مشارکت استان‌ها در این دوره توضیح داد: «برای اولین بار، ۳۰ دبیرخانه استانی با حمایت معاونت فناوری و نوآوری وزارت علوم و به همت پارک‌های علم و فناوری در استان‌ها شکل گرفت تا فرآیند فراخوان، دریافت طرح‌ها، غربالگری اولیه و ارزیابی‌های میدانی در سطح استان‌ها انجام شود.»
آجلی با بیان اینکه نزدیک به هزار ثبت‌نام اولیه در این دوره انجام شده است، گفت: «پس از بررسی درخواست‌ها و حذف موارد ناقص یا فاقد شرایط، ۴۱۱ طرح به مرحله داوری راه یافتند؛ این درحالی است که در جشنواره نوزدهم، از حدود ۴۸۰ طرح ثبت‌شده، ۲۱۱ طرح وارد مرحله داوری شده بودند. طرح‌های راه‌یافته به مرحله داوری از ۲۴ استان کشور هستند و در بخش شرکت‌های فناور، ۱۰۸ طرح در بخش نوپا و ۷۸ طرح در بخش شرکت‌های رشدیافته، قرار دارند.»
دبیر جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی با اشاره به برگزاری ارزیابی‌های منطقه‌ای توضیح داد: «پس از انتخاب طرح‌های برتر در مرحله استانی، ارزیابی منطقه‌ای در سه منطقه انجام شد. در منطقه غرب ۳۱ طرح، در منطقه مرکز و شمال ۴۳ طرح و در منطقه شرق و جنوب ۳۸ طرح موفق به دریافت جوایز شدند. در ادامه، شماری از طرح‌ها به مرحله ملی و نهایی جشنواره راه یافتند و از همه استان‌ها در میان فینالیست‌ها نماینده حضور دارد.»
دبیر بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی از برگزاری جوایز تخصصی در کنار بخش‌های اصلی خبر داد و اعلام کرد: «امسال چهار جایزه تخصصی هم در حوزه‌های مختلف پیش‌بینی شده است که از جمله آنها می‌توان به جایزه تخصصی پویانمایی، جایزه حوزه مدیریت شهری و جایزه کارگزار تجاری فناوری اشاره کرد.»
او با اشاره به تجربه موفق برگزاری جایزه تخصصی پویانمایی در سال گذشته گفت: «تمرکز این جایزه بر بخش هنری پویانمایی نیست، بلکه هدف، توجه به ابعاد فناوری و کسب‌وکار این حوزه و کمک به شکل‌گیری و توسعه فعالیت‌های اقتصادی در آن است.»
آجلی با اشاره به برنامه‌های جانبی جشنواره گفت: «در روزهای برگزاری این رویداد، نشست رؤسای دانشگاه‌ها و دو رویداد سرمایه‌گذاری با هدف ایجاد ارتباط میان شرکت‌های فناور و گروه‌های مالی برگزار می‌شود. همچنین رویدادی با محوریت سرمایه‌گذاری در حوزه پتروشیمی، پنل انتقال تجربه با موضوع رویش و ریزش در فناوری و برنامه‌های دیگری برای ارتباط بیشتر شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران پیش‌بینی شده است.»
دبیر بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی به شرایط برگزاری این دوره از جشنواره نه جنگ و نه صلح اشاره کرد و گفت: «در شرایط دشوار هم باید امید و انگیزه را حفظ کرد و رویکرد جشنواره، حمایت از ایده‌های فناورانه و کمک به ادامه مسیر فعالیت شرکت‌هاست.»
اهدای بیش از 
۱۲ میلیارد تومان جایزه
احسان یزدیان، رئیس جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی، با اشاره به فلسفه نام‌گذاری این رویداد گفت: «نام این جشنواره از مفاخر برجسته جهان اسلام وام گرفته شده است؛ شخصیتی جامع‌العلوم که در کنار تألیفات علمی گران‌بها، توانست دانش را به فناوری‌های عینی برای بهبود و ساماندهی زندگی مردم زمانه‌اش تبدیل کند.»
رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان هم در این نشست خبری از توزیع بیش از ۱۲ میلیارد تومان جایزه و تسهیلات در بیستمین جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی خبر داد و گفت: «این مبلغ شامل جوایز منطقه‌ای توزیع‌شده و جوایزی است که در آیین پایانی جشنواره به برگزیدگان اهدا می‌شود.»
رئیس جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی با اشاره به تعریف جایزه ویژه کارگزاران تجاری‌سازی فناوری در این دوره از جشنواره با حمایت اتاق بازرگانی گفت: «هدف از این جایزه، تقویت کارگزاران تجاری‌سازی فناوری در حوزه‌های مختلف و توجه بیشتر به نقش این بازیگران در زیست‌بوم فناوری کشور است.»
یزدیان با اشاره به مشارکت پارک‌های علم و فناوری در فرآیند داوری و برگزاری رویدادهای منطقه‌ای، گفت: «تا پیش از برگزاری آیین اصلی جشنواره، بیش از چهار میلیارد تومان جایزه در رویدادهای منطقه‌ای توزیع شده است. جوایزی که پیش‌تر درباره آنها اطلاع‌رسانی شده، مربوط به مرحله نهایی و آیین اهدای جوایز جشنواره است که قرار است در روزهای برگزاری این رویداد اهدا شود. براین اساس، مجموع جوایز توزیع‌شده و جوایز پیش‌بینی‌شده برای جشنواره از ۱۲ میلیارد تومان فراتر می‌رود. این مبلغ جدا از تسهیلاتی است که قرار است به شرکت‌های برگزیده اعطا شود.»
او با یادآوری میراث ماندگار شیخ بهایی و طومار تاریخی تقسیم آب زاینده‌رود توضیح داد: «شیخ بهایی با محاسبات دقیق و نگاه حل‌مسأله، یکی از پیچیده‌ترین چالش‌های اجتماعی و حقوقی عصر خود را مدیریت کرد؛ طوماری که سال‌ها مبنای توزیع عادلانه آب بوده و هنوز هم در موارد گوناگون به‌عنوان یک سند مرجع به آن ارجاع داده می‌شود.»
یزدیان با اشاره به اینکه مسأله آب از چالش‌های جدی امروز مناطق مرکزی ایران و بسیاری از نقاط دیگر کشور است، گفت: «استفاده از روش‌های فناورانه و خلاقانه‌ای که بزرگان گذشته برای حل مسائل اجتماعی و حقوقی به کار می‌گرفتند، می‌تواند امروز نیز راهگشا باشد. از این منظر، نام شیخ بهایی برای جشنواره‌ای در حوزه فن‌آفرینی انتخاب مناسبی است.»
رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان با اشاره به تاریخچه جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ بهایی گفت: «پیشینه این رویداد به سال ۱۳۷۷ بازمی‌گردد که اولین دوره آن به‌صورت محلی و در چند استان مرکزی کشور، باعنوان جشنواره کارآفرینی برگزار شد.»
او توضیح داد: «در سال ۱۳۸۳، نسل جدید این جشنواره در سطح ملی و باعنوان فن‌آفرینی شکل گرفت و امسال بیستمین دوره آن برگزار می‌شود. اصطلاح فن‌آفرینی هم از همان سال وارد ادبیات حوزه فناوری کشور شد و جشنواره شیخ بهایی در رواج این اصطلاح نقش داشت.»
یزدیان با بیان اینکه در دوره‌های مختلف جشنواره، فناورانی از استان‌های مختلف کشور حضور داشته‌اند، گفت: «یکی از ویژگی‌های دوره بیستم، مشارکت گسترده استان‌ها و ورود طرح‌های فناورانه از سراسر کشور است.»
او با اشاره به ورود طرح‌های فناورانه از ۳۱ استان کشور به این دوره از جشنواره، گفت: «در مجموع، ۴۱۱ طرح از میان بیش از هزار طرح اولیه به مرحله داوری رسیدند. در این دوره، پارک‌های علم و فناوری استان‌ها در قالب دبیرخانه‌های استانی مشارکت داشتند و پس از فراخوان و جمع‌آوری طرح‌ها، غربالگری و داوری اولیه انجام شد. در ادامه هم سه رویداد منطقه‌ای در مناطق غرب، مرکز و شمال و شرق و جنوب برگزار شد.»

برش

هوش مصنوعی دستیار داوران جشنواره شد
رئیس شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان یکی دیگر از ویژگی‌های دوره بیستم را استفاده از هوش مصنوعی در فرآیند داوری عنوان کرد و توضیح داد: «در سامانه جدیدی که برای برگزاری جشنواره طراحی شده، تلاش شده است از ابزارهای نوین هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار داوران استفاده شود تا ارزیابی طرح‌ها با دقت بیشتری انجام گیرد و ابعاد مختلف آنها بهتر بررسی شود.» یزدیان با اعلام اینکه در حال حاضر حدود ۱۶ هزار شرکت فناور در پارک‌های علم و فناوری کشور مستقر هستند و تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان نیز از ۱۱ هزار شرکت فراتر رفته است، گفت: «بسیاری از شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان، بویژه شرکت‌های نوپا، برای اتصال به بازار به حمایت و همراهی مجموعه‌هایی نیاز دارند که در حوزه‌هایی مانند تأمین مالی، تجاری‌سازی و توسعه صادرات فعالیت می‌کنند. این مجموعه‌ها در زیست‌بوم فناوری باعنوان کارگزاران فناوری شناخته می‌شوند.»