محمدمحسن فایضی
کارشناس مسائل فلسطین

حماس یکی از استثنایی‌ترین جنبش‌های منطقه‌ای در چند دهه اخیر است. شاید در میان تمام جنبش‌های فکری، مسلحانه و یا جریانات انقلابی (ضد سیستمی) سده اخیر از منظر ساختار اجتماعی شبیه به حماس را پیدا نکنیم.
ساختار حماس به‌رغم ماهیت آن بر مبنای تفکرات جریان‌های اسلام‌گرایی، بر پایه نظرسنجی و رأی بدنه از پایین به بالا ایجاد شده و رأی‌گیری از بدنه و اعضای جنبش باوجود پراکندگی یا اسیر بودن و حتی شرایط متفاوت مثل طوفان‌الاقصی پابرجا بوده و تداوم داشته است.
این تفاوت ساختار و شاکله داخلی در موارد مختلفی نمود یافته، یکی از مصداق‌های آن خانم جمیله الشنطی است؛ زنی فعال که چند دهه در رأس حماس نقش‌آفرینی کرد و در نهایت در 19 اکتبر 2023 که اکنون در ایام سالگرد ترورش هستیم، به شهادت رسید.
برای شناخت نقطه عطف زندگی سیاسی خانم الشنطی باید به سال‌ها پیش از شهادتش برگشت؛ به بیت‌حانون، جایی که زنان غزه به رهبری الشنطی در نوامبر ۲۰۰۶ برای شکستن محاصره گروهی از نیروهای فلسطینی در مسجد ام‌النصر به میدان آمدند. آنان موفق شدند محاصره تحمیل شده بر تعدادی از نیروهای مقاومت فلسطین که پس از حمله نظامیان صهیونیست به شهرک بیت حانون رفته بودند را بشکنند.
 آن صحنه، فراتر از یک حرکت، تصویری از یک کنش متفاوت و مدنی در دل جنبشی کاملاً مسلحانه بود. اما پشت چنین زنی، سابقه‌ای پربار قرار داشت. او در دهه 80 میلادی برای تحصیل به دانشگاه قاهره رفت و از همانجا با اخوان‌المسلمین و حماس آشنا شد. ده سال در عربستان به تدریس زبان پرداخت و دوباره به غزه برگشت و در دانشگاه اسلامی غزه مشغول شد. او از سال 2000 سمت‌های مختلفی چون پرونده کتاب‌های دانشگاه‌های غزه، کتب قرآنی و دروس آموزشی برای زنان در مساجد نوار غزه، سرپرست متخصص در جنبه آموزشی در جامعه اسلامی در شهر غزه، انجمن‌های خیریه در نوارغزه، نهادهای تربیت و آموزش جوانان و آموزش قرآن کریم، ریاست مجلس شورای زنان وابسته به جنبش، وزیر زنان در غزه و... را تجربه کرد. آخرین سمت او مسئولیت بخش زنان حماس بود که از سوی یحیی سنوار در سال 2021 به او داده شده بود. با آنکه در سال 2006 هم در انتخابات مجلس شرکت کرد و وارد پارلمان شد.
همین سمت‌ها و کنشگری‌های او باعث شد بارها مورد توجه صهیونیست‌ها و حتی در لیست ترورشان قرار بگیرد. در 6 نوامبر 2006 هواپیماهای اسرائیل خانه وی را در مرکز اردوگاه جبالیا در شمال نوار غزه هدف قرار دادند، اما او آسیبی ندید و شوهرش نحله الشنطی به شهادت رسید؛ تا اینکه در عملیاتی دو هفته پس از 7 اکتبر 2023 در خانه‌اش ترور شد و به شهادت رسید. او جزو اولین هدف‌های ترور از شورای مرکزی حماس پس از 7‌اکتبر لقب گرفت.