روایتی از نمایشگاه مرور آثار سعید شهلاپور در فرهنگسرای نیاوران
پنج دهه جست‌وجوی بی‌پروا در جهان هنر
سعیده احسانی‌راد
گروه فرهنگی
نمایشگاه «در امتداد جست‌وجو» با مروری بر پنج دهه فعالیت هنری سعید شهلاپور، مجسمه‌ساز و هنرمند پیشکسوت، در فرهنگسرای نیاوران با حضور حدود ۱۰۰ چهره برجسته هنرهای تجسمی، از جمله ابراهیم حقیقی، بهرام دبیری و احمد وکیلی، مجموعه‌ای از تجربه‌های متنوع هنرمندی را پیش روی مخاطبان قرار می‌دهد.
شاهین ترکمن، نمایشگاه‌گردان این رویداد، درباره شکل‌گیری نمایشگاه گفت: «ایده برگزاری یک نمایشگاه جامع از حدود دو سال پیش مطرح شد. هدف این بود که مسیر هنری شهلاپور از آغاز فعالیت تا امروز، در مجموعه‌ای منسجم به نمایش درآید و نسل جوان با گستره تجربه‌ها و تلاش‌های او در نزدیک به پنج دهه فعالیت مستمر آشنا شود. انتخاب آثار طی سفرهای متعدد به کلاردشت و با همراهی مستقیم شخص هنرمند انجام شد.»
۱۲۰ اثر در مسیر تجربه و جست‌وجو
در این نمایشگاه حدود ۱۲۰ اثر شامل ۶۰ مجسمه و ۶۰ اثر نقاشی، طراحی و چاپ به نمایش درآمده است. آثار مجسمه‌سازی با مواد متنوعی همچون چوب، آهن، چدن، آلومینیوم و برنز شکل گرفته‌اند و بخش چاپ نیز آثاری با تکنیک‌هایی از جمله لیتوگرافی و سیلک را در برمی‌گیرد. ترکمن با اشاره به انتخاب فرهنگسرای نیاوران به‌جای گالری سهراب، فضای گسترده‌تر و تناسب آن با ابعاد یک مرور جامع را از دلایل اصلی این انتخاب دانست.
به گفته او، چیدمان نمایشگاه بر اساس رویکردی موزه‌ای طراحی شده است تا آثار در پیوند با یکدیگر و در امتداد مسیر تاریخی فعالیت هنرمند دیده شوند. قدیمی‌ترین آثار این مجموعه به سال‌های ۱۳۴۸ و ۱۳۴۹ بازمی‌گردند و شامل طراحی‌ها و چاپ‌ها هستند. مجسمه‌های آهنی سال‌های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۲ نیز بخشی از این سیر تاریخی را تشکیل می‌دهند.
در بخش‌های مختلف نمایشگاه، مجموعه‌هایی با مضامین طبیعت و دره‌ها، سردیس‌ها و کتیبه‌های آهنی یا برنزی در ترکیب با چوب دیده می‌شوند. ترکمن توضیح داد که در چیدمان آثار، علاوه بر توالی تاریخی، به ترکیب رنگ، حرکت و زاویه دید نیز توجه شده است.
دیوارهای کتیبه‌مانند مجموعه، با بازتاب مفاهیمی چون حضور مردم، زخم، فرسودگی و رنج، مخاطب را به خوانش‌های گوناگون از تاریخ و زیست جمعی دعوت می‌کنند.
هنرمندی که در یک قاب نمی‌ماند
احمد وکیلی، نقاش، این نمایشگاه را فرصتی ضروری برای کنار هم قرار گرفتن دوره‌های مختلف فعالیت شهلاپور دانست. به گفته او، این هنرمند ۸۳ ساله هیچ‌گاه به یک ساختار یا شیوه ثابت محدود نمانده و همواره مواد، تکنیک‌ها و امکان‌های تازه را آزموده است.
وکیلی با اشاره به آثار چوبی شهلاپور و توجه او به مضمون پوسیدگی، همچنین تجربه‌هایش در نقش‌برجسته و چاپ، تأکید کرد که خلق اثر برای این هنرمند فرآیندی پیوسته است؛ فرآیندی که بیش از موفقیت مالی، بر تجربه‌گرایی و ادامه جست‌وجو تکیه دارد. او همچنین نقش شهلاپور را در گسترش حضور هنر در فضای عمومی یادآور شد؛ از پیشنهاد استفاده از نقاشی روی بیلبوردها تا فعالیت‌های مرتبط با سمپوزیوم مجسمه‌سازی و تجربه کار با آهن و سنگ. از نگاه وکیلی، شهلاپور هنرمندی وطن‌دوست و تجربه‌گراست که اهمیت کارنامه‌اش تنها به آثار تولیدشده محدود نمی‌شود، بلکه در تأثیرگذاری بر جریان هنرهای تجسمی ایران نیز ریشه دارد.
حافظه روشن و بی‌غرض
در کتاب «جست‌وجوگر بی‌پروا» نوشته امیر سقراطی، شهلاپور نه‌تنها به‌عنوان نقاش و مجسمه‌ساز، بلکه به‌عنوان شاهدی مهم در تاریخ شفاهی هنر ایران معرفی شده است. او متولد ۱۳۲۳ تهران است و فعالیت هنری‌اش را با نقاشی آغاز کرد؛ به‌طوری که در سال ۱۳۴۳ اثری از او به چهارمین بی‌ینال تهران راه یافت. سپس تحصیلات مجسمه‌سازی را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران ادامه داد و در سال ۱۳۴۷ به تالار ایران پیوست.
زندگی او با فراز و نشیب‌های سیاسی و اجتماعی نیز همراه بوده است؛ از جمله سال‌هایی که پیش از انقلاب در زندان گذراند.
شهلاپور پس از دوره‌ای دوری از فعالیت هنری، در سال ۱۳۶۸ با نمایش نقاشی‌هایش در گالری پافر به عرصه هنر بازگشت و بار دیگر مجسمه‌سازی را پی گرفت. نصب آثارش در فضاهای شهری، از جمله مجسمه «سرو» در میدان نیاوران و فعالیت در زمینه داوری دوسالانه‌ها و سمپوزیوم‌ها، بخش دیگری از کارنامه اوست. نمایشگاه «در امتداد جست‌وجو» با گردآوردن نمونه‌هایی از این مسیر پرفراز و نشیب، تصویری از هنرمندی ارائه می‌دهد که تجربه‌کردن را متوقف نکرده است؛ هنرمندی که گذشته برایش پایان راه نیست، بلکه امتدادی بـــرای جســـــــــت‌وجوی
آینده است.
