دبیر بیستویکمین جشنواره بینالمللی عروسکی تهران-مبارک در گفتوگو با «ایران»:
تئاتر عروسکی ایران نیازمند حمایت پایدار است
گروه فرهنگی
دبیـــــر بیستویکــــــمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران-مبارک با تأکید بر ضرورت حمایت ساختاری از تئاتر عروسکی، کمبود بودجه، نبود سالنهای تخصصی، دشواریهای تولید آثار برای مخاطب بزرگسال و کمبود تهیهکنندگان متخصص را از مهمترین چالشهای این حوزه دانست. او همچنین از برنامههای آموزشی، پژوهشی و بینالمللی این دوره از جشنواره و تلاش برای تقویت حضور نسل جوان سخن گفت. پوپک عظیمپور در گفتوگویی، درباره وضعیت تئاتر عروسکی ایران، راهکارهای حمایت از این هنر و چشمانداز جشنواره امسال توضیح داد.
ضرورت حمایت پایدار
از تئاتر عروسکی
پوپک عظیمپور با اشاره به شرایط اقتصادی حاکم بر تئاتر کشور گفت:«با وجود تمامی تلاشهایی که در بخشهای خصوصی و دولتی صورت میپذیرد، تا زمانی که سازوکار مناسبی برای تخصیص یارانههای دولتی، حمایتهای مالی مستمر و حضور تهیهکنندگان کاملاً متخصص و آشنا به امر نمایش فراهم نشود، تئاتر کشور در وضعیت ایده آلی قرار نخواهد داشت.» به گفته او، تولید نمایش عروسکی، فرآیندی پیچیده و پرهزینه است که از نگارش نمایشنامه و ایدهپردازی تا طراحی و ساخت عروسک، بازیدهندگی، طراحی صحنه و کارگردانی، به زمان، تخصص و منابع مالی نیاز دارد. او یکی از مشکلات اساسی این حوزه را محدودیت امکان اجرای مستمر آثار برای مخاطبان بزرگسال دانست و افزود:«در تهران و دیگر شهرها، سالنهای اختصاصی تئاتر عروسکی برای این گروه از مخاطبان بهراحتی در دسترس نیستند. در حالی که تئاتر کودک و نوجوان از سالنهای شناختهشدهای برخوردار است، تولید آثار عروسکی برای بزرگسالان همچنان محدود و کمتوجه باقی مانده است.»
عظیمپور تأکید کرد:«علاقه به هنر به تنهایی برای تداوم فعالیت هنرمندان کافی نیست و آنان نیز به درآمد پایدار نیاز دارند.» به باور او، تخصیص بودجه مناسب به هنرهای نمایشی و تصویری میتواند زمینه تولید آثار ارزشمند و ماندگار را فراهم کند.
ضرورت تهیهکنندگی تخصصی
و ایجاد سالنهای اختصاصی
دبیر جشنواره تهران-مبارک، کمبود تهیهکنندگان آشنا به ویژگیهای تئاتر عروسکی را از دیگر موانع توسعه این هنر دانست. او معتقد است حمایت مؤثر زمانی محقق میشود که ظرفیتها، الزامات فنی و ویژگیهای هنری این رشته بهدرستی شناخته شوند. یکی از پیشنهادهای مشخص عظیمپور، تأسیس مجموعههای تخصصی تئاتر عروسکی در تهران و استانهای مستعد است.
این مجموعهها میتوانند سالنهایی مجهز برای اجرای نمایش سایه، شیوههای نخی و میلهای، اپرا و گونههای مدرن و ترکیبی داشته باشند و از فناوریهای نوین، تجهیزات رایانهای، نور و صدا بهره ببرند. او همچنین بر ضرورت مشارکت همزمان دولت و بخش خصوصی تأکید کرد و گفت:«شناخت درست این هنر میتواند اعتماد سرمایهگذاران را جلب کند.» به اعتقاد وی، تئاتر عروسکی در سطح جهانی جایگاه شناختهشدهای دارد، اما در ایران همچنان عمدتاً با مخاطب کودک و نوجوان شناخته میشود و هنرمندان برای اجرای آثار بزرگسال با دشواریهای فراوانی روبهرو هستند.»
پیشنهاد تجمیع جشنوارههای نمایشی
عظیمپور با اشاره به تعدد جشنوارههای تئاتری در کشور، پیشنهاد کرد رویدادهای مختلف در قالب جشنوارهای جامع با عنوان جشنواره تئاتر ملی و در بخشهایی مانند نمایشهای سنتی، خیابانی، آیینی، عروسکی و استانی گرد هم آیند. به گفته او، برگزاری یک رویداد یک ماهه با بودجهای متناسب میتواند با افزایش انگیزه هنرمندان، زمینه حضور حامیان دولتی و خصوصی و توزیع مناسبتر منابع میان تهران و استانها را فراهم کند. او پراکندگی جشنوارهها و بودجههای اختصاصیافته به آنها را عاملی برای تحلیل توان اقتصادی و اجرایی حوزه تئاتر دانست.
کاهش حضور عروسک در سینما
و تلویزیون
دبیر جشنواره تهران-مبارک درباره کمرنگ شدن تولیدات عروسکی در تلویزیون و سینما گفت که عوامل مختلفی در این وضعیت نقش دارند، هرچند از سیاستهای دقیق این حوزهها اطلاع مستقیمی ندارد.
او با اشاره به ادامه فعالیت برخی شخصیتهای عروسکی در پلتفرمهای مجازی، تأکید کرد که این تولیدات مخاطبانی محدودتر از نمایشهای تلویزیونی دارند. از نگاه عظیمپور، بررسی این وضعیت به تأملی فراتر از مسائل اقتصادی نیاز دارد؛ از جمله اینکه آیا شرایط اجتماعی برای استقبال از چنین آثاری مساعد است یا هنرمندان به دلیل مشکلات و مشغله های شان امکان تولید ندارند.
جشنوارهای با حضور نسل جوان
و رویکرد پژوهشی
عظیمپور درباره ویژگیهای دوره بیستویکم گفت تلاش کرده است از ظرفیتهای بینالمللی بهره گرفته و حضور هنرمندان جوان را در بخشهای مختلف جدی بگیرد.
به گفته او، بیش از ۴۵۰ اثر در بخشهای گوناگون به دبیرخانه جشنواره ارسال شده و در میان متقاضیان، جوانان و دانشآموختگان دانشگاهی در کنار هنرمندان حرفهای حضور دارند. برنامههای این دوره به روزهای اجرای جشنواره محدود نبوده است.
مسیر رویدادها از ۱۶ مردادماه با افتتاحیه نمادین و اجرای آنلاین گروه نان و عروسک به سرپرستی پیتر شومان و رونمایی از پوستر جشنواره با طراحی فرزاد ادیبی آغاز شد. همچنین نشستهای تخصصی هفتگی با حضور متخصصان ایرانی و خارجی برگزار شده است. مرور فیلمتئاترهای عروسکی شش دوره گذشته، برگزاری سمیناری سه روزه و انتشار سه عنوان کتاب شامل دو کتاب تألیفی و یک کتاب تخصصی ترجمه شده، از دیگر برنامههای این دوره است.
عظیمپور با تأکید بر پیوند نظریه و عمل گفت:«به باور من، پژوهش و آموزش، سپس اجرا، میتواند به گسترش چشمانداز تئاتر عروسکی و تقویت جایگاه والای این هنر کمک شایانی کند.»
محدودیت بودجه
و تداوم همکاریهای بینالمللی
دبیر جشنواره، محدودیت بودجه را مهمترین چالش این دوره دانست و گفت:«محدودیت منابع مالی، امکان تحقق بخشی از برنامهها و چشمانداز اولیه را کاهش داده؛ با این حال بهرهگیری از ظرفیت هنرمندان و استادان دانشگاهی، پشتوانه اصلی جشنواره بوده است.»
او همچنین از تداوم حمایت معنوی هنرمندان و پژوهشگران کشورهای مختلف، از جمله آمریکا، استرالیا، ترکیه، ارمنستان، گرجستان، صربستان، ایتالیا و فرانسه خبر داد.
به گفته وی، بخشی از این همکاریها به صورت مجازی و در قالب نشستها و سمینارها ادامه خواهد یافت.عظیمپور در پایان تأکید کرد:«حضور آثار گروه نان و عروسک و مشارکت متخصصان ایرانی و خارجی در برنامههای علمی، به حفظ وجهه بینالمللی جشنواره کمک میکند.» بیستویکمین جشنواره بینالمللی نمایش عروسکی تهران-مبارک از تاریخ ۲۵ تا ۳۰ مهرماه ۱۴۰۵ در تهران برگزار میشود.

