بیتا میرعظیمی
خبرنگار

خشکسالی سال‌های پیاپی، چاه‌ها و قنات‌ها را کم‌جان کرده و زمین تشنه زیر آفتاب کش‌دار فلات خشک مرکزی امتداد یافته است. در روستاهای تشنه و آفتاب خورده حاشیه کویر در استان اصفهان، آبرسانی تلاشی برای حفظ زندگی در سرزمینی است که بودن و ماندن روستا در آینده، به نخ آبی بند است که در لوله‌ها جریان دارد. آب شرب در روستاهای پراکنده اصفهان، فقط مایه حیات نیست، بلکه به ماندن خانواده‌ها، روشن ماندن چراغ خانه‌ها، ادامه فعالیت‌های روزمره و امید به فردایی در زادگاه گره خورده است. هر بار که جریان آب در شبکه‌ای روستایی پایدار می‌شود، بخشی از نگرانی ساکنانی کاهش می‌یابد که در سال‌های اخیر با افت منابع زیرزمینی، کاهش توان چاه‌ها، قطعی‌های مکرر و دشواری دسترسی به آب روبه‌رو بوده‌اند.
در استانی که بخش‌هایی از آن در مجاورت پهنه‌های کویری قرار دارد و فشار خشکسالی بر منابع محدود آب روزبه‌روز محسوس‌تر می‌شود، آبرسانی به روستاها فراتر از احداث چند کیلومتر لوله و مخزن‌گذاری است؛ این اقدام به معنای تقویت امکان ماندگاری جمعیت، کاهش وابستگی به تانکرهای آبرسانی و فراهم کردن حداقل زیرساخت لازم برای استمرار زندگی و فعالیت اقتصادی در مناطق کم‌برخوردار است. از همین رو، هر پروژه آبرسانی را باید نه‌ فقط در شمار تأسیسات احداث‌ شده، بلکه در تأثیری که بر امنیت آبی و آینده سکونتگاه‌های روستایی می‌گذارد، ارزیابی کرد.
خشکسالی‌های پیاپی، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش تنش آبی در سال‌های اخیر، تأمین آب شرب پایدار را به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های روستاهای اصفهان تبدیل کرده؛ چالشی که نه‌تنها کیفیت زندگی روستاییان را تحت تأثیر قرار داده، بلکه استمرار سکونت، تولید و توسعه در بسیاری از مناطق را نیز با مخاطره روبه‌رو کرده است. در حال حاضر اجرای طرح ملی جهاد آبرسانی به یکی از مهم‌ترین برنامه‌های زیرساختی استان تبدیل شده است. طرحی که طی یک سال گذشته با اجرای پروژه‌های گسترده انتقال و توزیع آب، احداث مخازن ذخیره، تجهیز منابع تأمین آب و رفع تنش آبی، ده‌ها روستا را زیر پوشش خدمات پایدار قرار داده است. طبق گفته مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب اصفهان به «ایران»، در این مدت ۴۲ روستا از پروژه‌های جدید آبرسانی و ۳۱ روستا از طرح‌های رفع تنش آبی بهره‌مند شده و همزمان برنامه توسعه خدمات در ۴۷ روستای دیگر نیز در دستور کار قرار گرفته است.
ناصر اکبری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان درباره جزئیات پروژه‌ها، میزان اعتبارات اختصاص‌یافته و برنامه‌های پیش‌ روی جهاد آبرسانی برای تأمین آب شرب پایدار در روستاهای استان به «ایران» گفت:«تأمین پایدار آب شرب روستاها یکی از مهم‌ترین مأموریت‌های شرکت آب و فاضلاب استان است و با وجود محدودیت منابع آبی، تلاش شده است با اجرای پروژه‌های زیرساختی، وابستگی بسیاری از روستاها به منابع ناپایدار و آبرسانی سیار کاهش یابد.» وی افزود:«در قالب اجرای طرح جهاد آبرسانی، طی یک سال گذشته عملیات آبرسانی به ۴۲ روستا در استان اصفهان به پایان رسیده است. این پروژه‌ها در شهرستان‌ها و مناطق کوهپایه، سمیرم، نائین، دهاقان، شاهین‌شهر و میمه، تیران و کرون، براآن، کرارج، جرقویه، فریدن، چادگان، اصفهان و نجف‌آباد اجرا شده و با بهره‌برداری از آنها بیش از ۲۱ هزار و ۵۰۰ نفر از جمعیت روستایی استان از آب شرب پایدار بهره‌مند شده‌اند.»

آبرسانی به ۳۱ روستای اصفهان
 اکبری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان تصریح کرد:«برای اجرای این پروژه‌ها بیش از یک‌هزار و ۳۸۰ میلیارد ریال اعتبار هزینه شده که بخش عمده آن صرف توسعه منابع تأمین آب، اجرای خطوط انتقال، توسعه شبکه‌های توزیع، احداث مخازن ذخیره و تکمیل سایر زیرساخت‌های مورد نیاز شده است.»
وی با اشاره به اجرای همزمان طرح‌های رفع تنش آبی اظهار کرد:«علاوه بر پروژه‌های توسعه‌ای، عملیات رفع تنش آبی در ۳۱ روستای استان نیز اجرا شده است. این طرح‌ها در مناطق خوانسار، تیران و کرون، فریدونشهر، اردستان، نائین، لنجان، سمیرم، هرند و نطنز به اجرا درآمده و بیش از ۱۵ هزار و ۱۴۰ نفر از ساکنان این روستاها از نتایج آن بهره‌مند شده‌اند.
وی افزود:«برای اجرای طرح‌های رفع تنش آبی نیز ۴۵۵ میلیارد ریال اعتبار هزینه شده است. هدف از اجرای این پروژه‌ها افزایش پایداری شبکه‌های آبرسانی، کاهش قطعی آب، ارتقای کیفیت خدمات و کاهش وابستگی روستاها به منابع محدود بوده است.»  مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان با تشریح اقدامات فنی انجام ‌شده گفت:«در مجموع بیش از ۵۵ کیلومتر خط انتقال آب و حدود ۱۷ کیلومتر شبکه توزیع در قالب این پروژه‌ها اجرا شده است. همچنین دو هزار و ۷۲۰ مترمکعب مخزن ذخیره آب احداث شده که نقش مهمی در افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی و مدیریت مصرف آب در روستاها دارد.» این مقام مسئول ادامه داد:«علاوه بر این، حفر یا کف‌شکنی شش حلقه چاه و قنات، اصلاح یا احداث شش ایستگاه پمپاژ، اجرای چهار پروژه برق‌رسانی و تجهیز یک واحد تصفیه‌خانه آب نیز انجام شده است. 
این اقدامات نشان می‌دهد اجرای جهاد آبرسانی صرفاً محدود به توسعه خطوط انتقال نبوده و تمام اجزای زنجیره تأمین، انتقال، ذخیره و توزیع آب را شامل شده است.» اکبری با اشاره به شرایط اقلیمی استان تأکید کرد:«استان اصفهان همچنان با محدودیت منابع آب و تداوم خشکسالی مواجه است و به همین دلیل توسعه زیرساخت‌های پایدار آبرسانی مهم‌ترین راهکار برای افزایش تاب‌آوری روستاها در برابر تنش‌های آبی محسوب می‌شود.»

نیاز ۸ همتی پروژه‌های نیمه‌تمام آبفا
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان درباره وضعیت اعتبارات نیز گفت:«مجموع اعتبارات مصوب استان در سال ۱۴۰۴ برای بخش آب و فاضلاب به ۳.۴ همت رسیده که از این میزان حدود سه همت تخصیص یافته است. این اعتبارات از محل منابع عمومی استانی، ملی، اعتبارات تنش روستایی و شهری و تسهیلات ماده ۵۶ قانون بودجه تأمین شده و در قالب ۴۹ طرح و ۲۳۶ پروژه به شرکت آب و فاضلاب استان اختصاص یافته است.» این مقام مسئول خاطرنشان کرد:«از مجموع اعتبارات تخصیص‌یافته، ۱.۷ همت مربوط به بخش آب و ۱.۳ همت مربوط به بخش فاضلاب است. همچنین از منظر توزیع جغرافیایی، یک همت از این منابع به پروژه‌های روستایی و دو همت به پروژه‌های شهری اختصاص یافته است.» 
وی افزود:«در بخش آب، حدود ۴۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای اصلاح شبکه‌های آبرسانی در قالب پنج طرح و ۹۴ پروژه هزینه می‌شود و حدود ۱.۳ همت دیگر نیز به اجرای پروژه‌های ایجاد تأسیسات آبرسانی شامل تأمین آب، خطوط انتقال، احداث مخازن و توسعه شبکه‌های توزیع اختصاص یافته است.» 
اکبری تصریح کرد:«با هماهنگی‌های انجام ‌شده، از محل اعتبارات بند «الف» تبصره ۱۱ قانون بودجه نیز تأمین ۹ دستگاه تانکر آبرسانی و ۱۱ دستگاه دیزل‌ژنراتور برای مدیریت شرایط اضطراری و افزایش پایداری خدمات در روستاهای دارای تنش آبی در دستور کار قرار گرفته است.» وی در ادامه با اشاره به پروژه‌های نیمه‌تمام اظهار کرد:«اگرچه بخش قابل توجهی از پروژه‌ها به بهره‌برداری رسیده اما همچنان تعدادی از طرح‌های آبرسانی در دست اجرا قرار دارند که برای تکمیل آنها حدود ۸۰ هزار میلیارد ریال اعتبار مورد نیاز است. 
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان افزود:«این اعتبارات صرف احداث و تکمیل مخازن ذخیره، توسعه و اصلاح خطوط انتقال، اجرای شبکه‌های توزیع، احداث و بازسازی ایستگاه‌های پمپاژ، توسعه منابع تأمین آب، تکمیل مجتمع‌های آبرسانی و سایر زیرساخت‌های مورد نیاز خواهد شد.»

۴۷ روستا در مسیر آب پایدار
اکبری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان با اشاره به پروژه‌های آبرسانی در سال آینده گفت:«توسعه خدمات آبرسانی روستایی همچنان با جدیت ادامه خواهد داشت و برای سال ۱۴۰۵ اجرای پروژه‌های آبرسانی در ۴۷ روستای اولویت‌دار استان برنامه‌ریزی شده است. این پروژه‌ها با هدف تأمین آب شرب پایدار برای هشت هزار و ۴۰۲ نفر در قالب دو هزار و ۹۱۸ خانوار اجرا می‌شود و شهرستان‌های کوهپایه، دهاقان، نائین، خوانسار، چادگان، فریدن و فریدونشهر را تحت پوشش قرار خواهد داد.»
وی ادامه داد:«اجرای خطوط انتقال جدید، توسعه شبکه‌های توزیع، احداث و تکمیل مخازن ذخیره، حفر و تجهیز چاه، بهسازی تأسیسات موجود و تکمیل مجتمع‌های آبرسانی، مهم‌ترین محورهای این برنامه است و برای اجرای آن اعتباری بالغ بر یک‌هزار و ۹۵۹ میلیارد ریال پیش‌بینی شده است.» 
این مقام مسئول تأکید کرد:«تحقق این برنامه‌ها علاوه بر افزایش ضریب برخورداری روستاها از آب شرب پایدار، موجب کاهش وابستگی به آبرسانی سیار، افزایش پایداری خدمات، ارتقای کیفیت زندگی روستاییان و تقویت زیرساخت‌های توسعه در مناطق کم‌برخوردار خواهد شد.» اکبری در پایان با بیان اینکه جهاد آبرسانی یکی از مهم‌ترین برنامه‌های زیرساختی استان در حوزه آب است، گفت:«تأمین آب شرب پایدار، زمینه‌ساز ماندگاری جمعیت در روستاها، رونق فعالیت‌های اقتصادی و کشاورزی، کاهش مهاجرت و افزایش امنیت آبی استان خواهد بود و شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان با استفاده از همه ظرفیت‌های فنی و اعتباری، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و اجرای طرح‌های جدید را با جدیت دنبال می‌کند.