آغاز سال تحصیلی دانشگاه‌ها صبح دیروز با دو تأکید محوری همراه شد: حفظ چراغ دانشگاه و تداوم فعالیت علمی از یک‌سو و پیوند دانش با اخلاق، عدالت و مسئولیت اجتماعی از سوی دیگر. حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری بر ضرورت صیانت از امنیت دانشگاه‌ها، استمرار آموزش حضوری و تقویت گفت‌وگو و عقلانیت تأکید کرد و محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، یادآور شد که علم، بدون اخلاق و بی‌توجه به رنج مردم، نمی‌تواند مسیر درست خود را پیدا کند.
در آیین آغاز سال تحصیلی جدید دانشگاه‌ها که با حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری برگزار شد، سخنان وزیر علوم از دشواری‌های بازگشت به آموزش حضوری و ضرورت فراهم ماندن زمینه فعالیت دانشگاه‌ها آغاز شد و با تأکید بر اخلاق و منش دانشگاهی ادامه یافت. در سوی دیگر، وزیر بهداشت با یادآوری تجربه‌های دشوار سال گذشته و ایستادگی کادر سلامت، بر این نکته تأکید کرد که دانشگاه باید افزون بر آموزش و تولید علم، در کنار مردم بماند و برای حل مسائل جامعه و تحقق عدالت تلاش کند.

 سیمایی: باید حافظ امنیت دانشگاه باشیم
وزیر علوم با اشاره به تلاش مجموعه دانشگاهی برای آغاز حضوری سال تحصیلی جدید گفت: «با کمک افرادی که برخی با نام و برخی گمنام همکاری کردند، توانستیم با وجود دشواری‌ها، سال تحصیلی را با افتخار به‌صورت حضوری آغاز کنیم.» او گفت: «به گفته رؤسای دانشگاه‌ها و براساس تاریخ آموزش عالی، شاید برای اولین بار همه دانشجویان در هفته اول مهرماه در کلاس‌های درس حاضر شدند. دانشجویان دل‌شان برای دانشگاه تنگ شده بود و با آرامش در کلاس‌ها حضور یافتند تا بتوانیم به رشد علمی، مرجعیت علمی و تقویت دین و دانش که از خواسته‌های رهبر شهید بود، تحقق ببخشیم.»
وزیرعلوم، تداوم این روند را نیازمند تعهد به اخلاق، اصول و منش دانشگاهی، گفت‌وگو و عقلانیت دانست و تأکید کرد دانشگاهیان باید به وظایف خود در قبال کشور عمل کنند.
او همچنین با تأکید بر ضرورت صیانت از امنیت دانشگاه‌ها، گفت: «دشمن از روشن بودن چراغ دانشگاه ناراضی است؛ بنابراین، همه باید حافظ امنیت دانشگاه باشند و برای تداوم فعالیت آن تلاش کنند.»
 سیمایی در بخش دیگری از سخنانش، بر ضرورت گسترش ارتباطات علمی بین‌المللی تأکید کرد و گفت: «دانشگاه نمی‌تواند نهادی محلی باشد. دانشگاه باید بین‌المللی باشد و رفت‌وآمدهای علمی و ارتباطات بین‌المللی داشته باشد. تحقق این هدف به حمایت‌های مالی نیاز دارد.»
وزیرعلوم همچنین تقویت کلاس‌های هوشمند را اقدامی مؤثر در ارتقای کیفیت آموزش ارزیابی کرد؛ ظرفیتی که به گفته او، در شرایط عادی می‌تواند فراتر از آموزش مجازی، به بهبود فرآیند یادگیری کمک کند.

 از میراث شهید بهشتی تا ضرورت گفت‌وگو در دانشگاه
بخش دیگری از سخنان وزیر علوم به ویژگی‌های شخصیتی شهید بهشتی و ضرورت توجه به منش او در محیط دانشگاه اختصاص داشت. سیمایی با اشاره به جایگاه خرد، انصاف، عدالت، گفت‌وگو و مدارا در سیره شهید بهشتی، تأکید کرد که جامعه دانشگاهی امروز بیش از هر زمان دیگری به این ویژگی‌ها نیاز دارد.او با نقل خاطره‌ای از مناظره شهید بهشتی با نورالدین کیانوری، دبیرکل وقت حزب توده، به رفتار شهید بهشتی در مواجهه با اشتباه طرف مقابل اشاره کرد. به گفته سیمایی، هنگامی که کیانوری آیه‌ای از قرآن را نادرست خواند، شهید بهشتی آیه صحیح را برای او نوشت و به‌جای تخریب او در برابر دوربین، بر رعایت ادب و احترام تأکید کرد. وزیر علوم این رفتار را نمونه‌ای از پایبندی به گفت‌وگو و پرهیز از تخریب دانست و بر ضرورت توجه به چنین رویکردی در فضای دانشگاهی تأکید کرد. سیمایی گفت: «ما افتخار می‌کنیم که رهبران نهضت و بنیانگذاران نظام، چنین شخصیت‌هایی بودند. درباره شخصیت‌های نظام خاطرات فراوانی وجود دارد که نمونه‌ای از آن را نمی‌توان در میان دشمنان و مخالفان کشور پیدا کرد.ما باید به سنت و سیره بزرگان نظام، مانند شهید بهشتی، اقتدا کنیم؛ مجتهدی آگاه که در سنت اخلاقی و معرفتی اسلام، پرورش یافته بود.»
 او گفت: «در ادامه، خطاب به رئیس‌جمهوری می‌گویم که با کمک همه بزرگوارانی که برخی با نام و برخی گمنام همکاری و همراهی کردند، حقیقتاً با سختی و با افتخار توانستیم سال تحصیلی جدید را در دانشگاه‌ها به‌صورت حضوری آغاز کنیم.»

ظفرقندی: علم بدون اخلاق معنا ندارد
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نیز در این مراسم با اشاره به تفاوت فضای آغاز سال تحصیلی امسال با سال‌های گذشته، یاد شهدای سال گذشته، از جمله دانشجویان و استادان دانشگاه، را گرامی داشت و گفت: «امسال مراسم بازگشایی دانشگاه‌ها رنگ و تعریف دیگری دارد و با سال‌های قبل متفاوت است. امروز چهره‌ها و تصاویری را مشاهده می‌کنیم که رنگ دانشگاه و علم را تغییر داده‌اند و جلای ویژه‌ای به حرکت علمی و دانشگاهی بخشیده‌اند. سال سختی را پشت سر گذاشتیم و همه کشور، از دانش‌آموزان تا رهبر شهیدمان و شهدایی که در دانشگاه‌ها همراه ما بودند، این روزهای دشوار را تجربه کردند. در سال گذشته بیش از 180 شهید دانشجو داشتیم و استادان ما نیز در این مسیر شهید شدند.»
ظفرقندی با طرح این موضوع که دانشگاه باید فراتر از آموزش علم، توانایی ایستادگی و مسئولیت‌پذیری را نیز پرورش دهد، گفت:« علم به‌تنهایی نمی‌تواند جهت حرکت انسان را مشخص کند و بدون اخلاق نمی‌تواند معنای واقعی خود را پیدا کند.»
او گفت: «اگر می‌خواهیم علم شکوفا شود، باید با اخلاق، عقلانیت، عدالت و عشق همراه باشد؛ عشق به سرزمینی که انسان از آب‌وخاک آن برخاسته است و باید در آن برای مردم کار کند.»
وزیر بهداشت با تأکید بر مسئولیت اجتماعی دانشگاهیان گفت: «علم زمانی می‌تواند در خدمت جامعه قرار گیرد که صاحبان دانش نسبت به فقر، گرسنگی و مشکلات مردم بی‌تفاوت نباشند و برای حل مسائل جامعه تلاش کنند.»
ظفرقندی با اشاره به شرایط امروز جهان گفت: «امروز در دنیا فردی را داریم که با وجود تکیه بر علم، به دلیل نداشتن اخلاق، خودشیفتگی و نداشتن تعادل، مرتکب جنایت‌های بسیاری در جهان می‌شود. بنابراین، علم بدون اخلاق اصلاً معنا ندارد. اگر می‌خواهیم علم شکوفا شود، باید با اخلاق همراه باشد. باید با عقلانیت، عدالت و عشق همراه شود. علم باید با عشق به سرزمینی همراه باشد که انسان از آب‌وخاک آن برخاسته است، علمی که به‌راحتی از کنار کلمه وطن عبور نکند و در این مملکت برای مردم بایستد و کار کند.»
وزیر بهداشت با بیان اینکه علم همواره باید با سیاست همراه باشد، گفت: «ما 16 آذر و 13 آبان را داشته‌ایم و بسیاری از شما این مناسبت‌ها را از نزدیک دیده‌اید. این همراهی‌ها هستند که جهت علم را تعیین می‌کند.»
او گفت: «اگر علم با عدالت همراه نباشد، چه تفاوتی دارد انسانی که عالم شده است، اما دردی را احساس نمی‌کند، فقر و گرسنگی برایش معنا ندارد و حل مشکلات مردم برای او اهمیتی ندارد؟ چنین علمی، علم جهت‌دار و علم خدایی و مردمی نیست.»

روایت ایستادگی کادر سلامت 
در روزهای دشوار
بخش مهمی از سخنان وزیر بهداشت به تلاش پزشکان، پرستاران و دیگر اعضای کادر سلامت در جریان بمباران‌ها اختصاص داشت. ظفرقندی با اشاره به صحنه‌های امدادرسانی در شرایط دشوار گفت در مواردی که امکان انتقال مجروحان به بیمارستان وجود نداشت، اعضای کادر درمان خود را به محل حادثه رساندند و برای انتقال مجروحان اقدام کردند. وزیر بهداشت با یادآوری صحنه بمباران در میدان شهدا گفت: «زمانی که در میدان شهدا بمباران انجام شد و دیگر امکان انتقال مجروحان به بیمارستان شهدا وجود نداشت، همکاران ما با برانکارد به محل آمدند. در آنجا شاید نیم متر آب در خیابان جمع شده بود و حتی آسفالت کف خیابان نیز باقی نمانده بود، اما همکاران ما آمدند، مجروحان را برداشتند و به بیمارستان منتقل کردند. در شهرهای مختلف، پرستاران بسیاری بودند که در زیر بمباران، کودکان را بیرون می‌کشیدند؛ در حالی که همان لحظه محل حضورشان بمباران می‌شد. صحنه‌های متعددی از این دست وجود دارد که بخشی از آنها به تصویر کشیده شده و بسیاری دیگر نیز ثبت نشده است.»
وزیر بهداشت با اشاره به فعالیت داوطلبانه همکارانش در مراکز درمانی، حتی برای سه شبانه‌روز بدون استراحت، عشق به ایران را از انگیزه‌های این تلاش‌ها دانست و بر پیوند میان هویت ملی و مسئولیت در برابر جامعه تأکید کرد.
 ظفرقندی در ادامه گفت: «مردم ما، دانشگاهیان و همکاران ما در این شرایط ایستادگی کردند. خودم شاهد بودم که همکاران ما به‌صورت داوطلبانه سه شبانه‌روز بدون استراحت می‌ایستادند و کار می‌کردند؛ زیرا به ایران عشق داشتند. عشق به وطن با شناخت ریشه‌ها و هویت انسان معنا پیدا می‌کند. عشق یعنی انسان بداند از این آب‌وخاک برخاسته و بی‌هویت نیست. ما در خلأ پرورش پیدا نکرده‌ایم؛ در میان این مردم رشد کرده‌ایم و با استفاده از ظرفیت‌های همین مردم توانسته‌ایم به جایگاه علمی برسیم.»
 او با تأکید بر ضرورت همراهی ایستادگی با اخلاق، عقلانیت، عدالت و عشق به کشور گفت: «ایستادگی در چنین شرایطی معنا پیدا می‌کند. به نظرم دانشگاهیان ما دین خود را ادا کرده‌اند.»