اصول کمالیسم در ترکیه

پوپولیسم در دوران آتاتورک در قالب تأسیس «خانه‌های مردم» در سراسر کشور تجلی یافت. این مراکز ترکیبی از آموزشگاه‌های بزرگسالان، باشگاه‌های ورزشی و واحدهای تبلیغ سیاسی بودند و نمادی از تلاش دولت برای رساندن انقلاب به توده‌های مردم محسوب می‌شدند. خانه‌های مردم، علاوه بر ارائه امکانات تفریحی، محافلی برای توضیح قوانین جدید توسط نمایندگان دولت و ترویج همبستگی ملی فراهم می‌کردند. این مراکز کارکرد سیاسی نیز داشتند؛ اداره خانه‌های مردم برعهده حزب جمهوری‌خواه خلق به رهبری آتاتورک بود و هدف آن جلب حمایت مردم از رئیس‌جمهوری و برنامه‌های اصلاح‌طلبانه‌اش بود. هرچند در این سازماندهی نوعی کنترل کامل دولتی نهفته بود، خانه‌های مردم نقشی کلیدی در نهادینه‌سازی اصل مشارکت مردمی در حکومت ایفا کردند.
پوپولیسم و ملی‌گرایی در برنامه‌ای گسترده برای توسعه آموزش با یکدیگر ترکیب شدند. آتاتورک عمیقاً بر این باور بود که باید نسلی از ترک‌های آموزش‌دیده و وفادار به اصلاحاتش پرورش یابد تا پس از او بتوانند این اصلاحات را به درستی اجرا کنند. از آنجا که حاکمیت اکنون در دست مردم قرار داشت، تربیت یک جامعه باسواد و آگاه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر بود. هرچند مبارزه با بی‌سوادی به ویژه در مناطق روستایی، دشوار و زمانبر بود، آتاتورک از سنت نخبه‌گرایانه آموزشی دوران عثمانی فاصله گرفت و اصل آموزش ابتدایی رایگان و اجباری را بنیان نهاد. بین سال‌های ۱۹۲۳ تا ۱۹۴۰، شمار مدارس در کشور دو برابر شد، تعداد معلمان ۱۳۳ درصد افزایش یافت و تعداد دانش‌آموزان نزدیک به ۳۰۰ درصد رشد کرد.
مجموعه اصلاحات قانونی آتاتورک، وضعیت زنان را نیز دگرگون ساخت. جهت‌گیری اصلاح‌طلبانه دولت فضایی ایجاد کرد که به سوی برابری بیشتر میان زن و مرد گرایش داشت. پیشرفت‌هایی مهم‌ در عرصه آموزش همگانی حاصل شد؛ اصلاحاتی که به زنان امکان می‌داد مهارت‌های لازم برای ورود به حیات عمومی را کسب کنند. تا سال ۱۹۳۳، ترکیه دارای ۱۳ قاضی زن بود. در سال ۱۹۳۴، به زنان حق رأی دادند و نامزدی در انتخابات مجلس ملی اعطا شد و در انتخابات سال ۱۹۳۵، ۱۷ نماینده زن به مجلس راه یافتند.
آخرین اصل کمالیسم، دولت‌گرایی، در دهه ۱۹۳۰ شکل گرفت. در سال‌های آغازین انقلاب آتاتورک، سیاست اقتصادی در اولویت قرار نداشت؛ اما با بروز رکود بزرگ جهانی در همان دهه، برنامه‌ریزان ترک به این نتیجه رسیدند که کشور باید وابستگی خود به واردات را کاهش دهد و این هدف تنها با ایجاد یک پایه صنعتی داخلی قابل تحقق بود. از آنجا که سرمایه خصوصی داخلی برای چنین تحولی کافی نبود، دولت تصمیم گرفت مستقیماً در اقتصاد مداخله کند و منابع مالی خود را به اجرای پروژه‌های بزرگ اختصاص دهد. دولت‌گرایی، که غالباً به عنوان «سرمایه‌داری دولتی» تعریف می‌شود، در سال ۱۹۳۳ با اعلام نخستین برنامه پنج‌ساله آغاز شد.
صفحات
  • صفحه اول
  • سیاسی
  • دیپلماسی
  • جهان
  • اقتصادی
  • علم و فناوری
  • اندیشه
  • حوادث
  • اجتماعی
  • صفحه آخر
  • کتاب
  • خودرو
  • ایران زمین
  • ورزشی
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و چهل و شش
 - شماره نه هزار و صد و چهل و شش - ۲۰ مهر ۱۴۰۵