گفت و گو با سرپرست مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی بهزیستی:
۳۰ هزار دانش‌آموز وارد مسیر استعدادیابی و مهارت‌آموزی شدند
برای بسیاری از دانش‌آموزان، مدرسه فقط جایی برای درس خواندن نیست، جایی است برای کشف اینکه در آینده قرار است چه کاری انجام بدهند و چه نقشی در جامعه داشته باشند. اما برای کودکانی که در خانواده‌های تحت پوشش بهزیستی زندگی می‌کنند یا خودشان با معلولیت مواجه هستند عبور از دوران مدرسه و رسیدن به استقلال می‌تواند مسیر دشوارتری داشته باشد. همین موضوع باعث شده سیاست حمایت از دانش‌آموزان تحت پوشش بهزیستی، آرام‌آرام از پرداخت کمک‌هزینه‌های تحصیلی فراتر برود و به سمت شناسایی استعداد، آموزش مهارت و آماده‌سازی آنها برای زندگی مستقل حرکت کند. حالا حدود 215 هزار دانش‌آموز تحت پوشش سازمان بهزیستی قرار دارند؛ دانش‌آموزانی که 54 درصد آنها پسر و 46 درصد دختر هستند. بر اساس اعلام مسئولان بهزیستی، حدود 48 درصد این دانش‌آموزان نیز در حوزه توانبخشی دارای نوعی معلولیت هستند.
آرزو ذکایی‌فر، سرپرست مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی کشور، با اشاره به این آمار تأکید می‌کند که حمایت از این دانش‌آموزان قرار نیست فقط به پرداخت کمک‌هزینه ختم شود.
کمک‌هزینه تحصیلی می‌تواند بخشی از هزینه‌های یک خانواده را پوشش دهد، اما نمی‌تواند به تنهایی آینده یک نوجوان را بسازد. نگاه جدید بهزیستی بر همین نقطه متمرکز شده است، اینکه دانش‌آموز، پیش از رسیدن به سن ورود به بازار کار، فرصت شناخت توانایی‌هایش و یادگیری مهارت‌های مورد نیاز را داشته باشد. ذکایی‌فر به «ایران» می‌گوید: «هدف‌گذاری ما برای دانش‌آموزان فقط تأمین کمک‌هزینه نیست، بلکه بحث توانمندسازی، حمایت تحصیلی، استعدادیابی و مهارت‌آموزی است.»
بر اساس این سیاست، سازمان بهزیستی از سال گذشته و امسال 9 بسته خدمتی برای دانش‌آموزان طراحی کرده که یکی از مهم‌ترین آنها بسته استعدادیابی و مهارت‌آموزی است. به گفته ذکایی‌فر، این برنامه دانش‌آموزان 13 تا 18 سال را هدف قرار داده است؛ سال‌هایی که نوجوان باید کم‌کم استعدادها و علایق خود را بشناسد و برای انتخاب مسیر تحصیلی و شغلی آماده شود.
30 هزار پروفایل
برای استعدادها
سرپرست مرکز توسعه کارآفرینی، اشتغال و توانمندسازی سازمان بهزیستی کشور، با بیان اینکه سال گذشته ۳۰ هزار دانش‌آموز تحت پوشش این برنامه قرار گرفتند، می‌گوید: «ابتدا غربالگری و استعدادیابی انجام شد و سپس بر اساس پنج مهارت اولویت‌دار در حوزه‌های علمی، فرهنگی و ورزشی، برای هر دانش‌آموز پروفایل توانمندی ایجاد شد.» او معتقد است این طرح البته فقط به آموزش یک مهارت فنی محدود نمی‌شود. دانش‌آموزان در کنار مهارت‌های فنی و حرفه‌ای، مهارت‌های نرم را نیز آموزش می‌بینند، مهارت‌هایی که برای ارتباط با دیگران، حضور اجتماعی، تصمیم‌گیری و ورود به محیط کار ضروری است.
ذکایی‌فر می‌گوید: «خروجی برنامه استعدادیابی، ارائه 8بسته خدمتی دیگر از خانه‌های خلاق و باشگاه‌های توانمندسازی گرفته تا اردوهای علمی و آموزشی است. در واقع قرار است استعداد شناسایی‌شده، در همان مرحله شناسایی باقی نماند و دانش‌آموز بتواند برای پرورش آن مسیر مشخصی را طی کند.»
هوش مصنوعی، یک مسیر تازه
یکی از بخش‌های متفاوت این برنامه، توجه به مهارت‌های دیجیتال و هوش مصنوعی است. ذکایی‌فر توضیح می‌دهد در قالب برنامه «نوگامان حرفه‌آموز»، آموزش مهارت‌های کامپیوتری در کنار مهارت‌های نرم دنبال می‌شود. او می‌گوید: «از میان دانش‌آموزانی که در بسته استعدادیابی علوم کامپیوتر شناسایی شدند نیز 200 نفر برای دریافت آموزش‌های تخصصی انتخاب شده‌اند. قرار است این آموزش‌ها با همکاری معاونت علمی ریاست جمهوری انجام شود. هدف فقط آموزش این 200 نفر نیست. برنامه‌ریزی بهزیستی این است که آنها در ادامه به عنوان مربیان هوش مصنوعی در استان‌ها فعالیت کرده و آموخته‌های خود را به سایر دانش‌آموزان و گروه‌های جامعه هدف منتقل کنند. اگر این برنامه به نتیجه برسد، نوجوانی که روزی خود دریافت‌کننده خدمات حمایتی بوده، می‌تواند در آینده در جایگاه آموزش‌دهنده همان مهارت قرار بگیرد، تغییری که معنای توانمندسازی را ملموس‌تر می‌کند.»
صدای دانش‌آموزان
شنیده می‌شود
توانمندسازی فقط یاد گرفتن یک حرفه نیست. نوجوانی که قرار است در آینده زندگی مستقلی داشته باشد، باید مشارکت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری را نیز تجربه کند.
به گفته ذکایی فر بر همین اساس تشکیل پارلمان‌های دانش‌آموزی در دستور کار سازمان بهزیستی قرار گرفته است. هدف این پارلمان‌ها، تقویت مشارکت اجتماعی، افزایش سرمایه اجتماعی و فراهم کردن زمینه نقش‌آفرینی دانش‌آموزان عنوان شده است. او می‌گوید: « در حال حاضر 476 پارلمان شهرستانی و 31 پارلمان استانی شکل گرفته است.» به گفته ذکایی‌فر، قرار است پارلمان ملی دانش‌آموزان نیز به‌زودی تشکیل شود.
برش
آینده‌ای فراتر از حمایت
215 هزار دانش‌آموز تحت پوشش بهزیستی، فقط یک عدد در آمارهای حمایتی نیستند، ذکایی‌فر می‌گوید: «هرکدام از آنها نوجوانی با استعداد، علاقه و مسیری متفاوت برای آینده است. شاید تفاوت اصلی رویکرد جدید بهزیستی نیز همین باشد، اینکه حمایت از یک دانش‌آموز فقط با پرداخت هزینه‌های تحصیل تمام نشود و از همان سال‌های نوجوانی، مسیر استقلال او نیز دیده شود. استعدادیابی، مهارت‌آموزی، آموزش فناوری، فعالیت‌های اجتماعی و ایجاد فرصت برای نقش‌آفرینی، از جمله حلقه‌هایی هستند که اگر در کنار حمایت مالی قرار بگیرند، می‌توانند معنای حمایت اجتماعی را از کمک به گذران امروز، به سرمایه‌گذاری برای ساختن فردای یک نوجوان تغییر بدهند.»
