در حافظه موقت ذخیره شد...
خزر می‌تواند نمونه موفق از همکاری درباره یک منفعت مشترک باشد
پزشکیان گفت: «ابتدا از رئیس‌جمهوری محترم کشور دوست و برادر ترکمنستان برای فراهم آوردن فرصت حضور در این نشست مهم قدردانی می‌کنم؛ نشستی که در آن نه فقط درباره یک پهنه آبی، بلکه درباره سرنوشت مشترک ملت‌ها، آینده نسل‌های پیش‌رو و مسئولیت تاریخی ما در قبال یکی از ارزشمندترین میراث طبیعی جهان گفت‌وگو می‌کنیم.» وی با اشاره به اینکه این میراث مشترک با تهدیدهای جدی و فزاینده مواجه است، افزود: «کاهش تراز آب خزر دیگر صرفاً یک نگرانی زیست‌محیطی نیست؛ این پدیده به مسأله‌ای اقتصادی، اجتماعی، انسانی و حتی امنیتی برای منطقه تبدیل شده است. واقعیت این است که هیچ کشوری به‌تنهایی قادر به مهار این بحران نیست. خزر یک اکوسیستم به‌هم‌پیوسته است و هرگونه آسیب به بخشی از آن، دیر یا زود آثار خود را در سراسر این پهنه آبی آشکار خواهد کرد. از همین رو، حفاظت از خزر بیش از هر چیز به اراده سیاسی مشترک، همکاری مستمر و اقدام هماهنگ همه کشورهای ساحلی نیاز دارد. جمهوری اسلامی ایران بر این باور است که بحران‌های زیست‌محیطی، مرزهای سیاسی را به رسمیت نمی‌شناسند و مواجهه مؤثر با آنها مستلزم عبور از نگاه‌های محدود ملی و تقویت مسئولیت‌پذیری منطقه‌ای است.»
پزشکیان با بیان اینکه همکاری زیست‌محیطی می‌تواند یکی از عرصه‌های مهم اعتمادسازی و همگرایی میان کشورهای منطقه باشد، ادامه داد: «ما معتقدیم محیطزیست نباید قربانی اختلافات سیاسی، رقابت‌های اقتصادی یا مداخلات خارج از منطقه شود. کشورهای ساحلی باید با تکیه بر ظرفیت‌های علمی، فنی، مالی و انسانی خود، سرنوشت دریای خزر را در چارچوب همکاری‌های منطقه‌ای و با احترام کامل به حاکمیت ملی و منافع مشروع یکدیگر تعیین کنند.»
وی با اشاره به اینکه سرعت تغییرات به حدی است که برای کنترل بحران می‌بایست از مرحله «مشاهده و توصیف» به فصل جدید «مدیریت مشترک بحران» حرکت کنیم، گفت: «در این مسیر، جمهوری اسلامی ایران بر نقش محوری کنوانسیون تهران تأکید می‌نماید. کنوانسیون تهران به همراه پروتکل‌های آن، چارچوبی از همکاری‌های موفق و جامع کشورهای ساحلی در حوزه‌های مختلف، از همکاری در مقابله با آلودگی نفتی و آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های خشکی گرفته تا حفاظت از تنوع زیستی و ارزیابی اثرات محیط زیستی فرامرزی، تغییرات اقلیمی و کاهش سطح آب خزر را در اختیار ما قرار داده است.»
رئیس‌جمهوری افزود: «ما بر این باوریم که صلح، ثبات و امنیت پایدار در منطقه خزر، زمانی تضمین خواهد شد که کشورهای ساحلی با احترام به حاکمیت و منافع مشروع یکدیگر، از تبدیل این پهنه راهبردی به عرصه رقابت‌های مخرب و حضور و مداخله نیروهای فرامنطقه‌ای جلوگیری کنند. در این راستا، هرگونه حمله نظامی به تأسیسات ساحلی، بنادر، کشتی‌ها، مخازن سوخت، تأسیسات صنعتی و زیرساخت‌های مرتبط با دریا، نظیر حمله به بندر انزلی در جریان جنگ تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران و حمله مسلحانه اوکراین علیه یک کشتی تجاری ایرانی، با اینکه صلح و امنیت منطقه‌ای را به مخاطره می‌اندازد، پیامدهای بالقوه محیط زیستی فرامرزی نیز دارد و باید فوراً و قویاً توسط تمامی کشورهای ساحلی محکوم شود و متجاوز یا متجاوزان را پاسخگو کنند. ورود سوخت و مواد آلاینده به محیط دریایی، آسیب به زیستگاه‌های ساحلی، آلودگی رسوبات و آب و همین‌طور صدمه به تنوع زیستی، آثاری هستند که در یک دریای ویژه مانند خزر می‌توانند بسیار فراتر از محل وقوع حادثه احساس شوند. به همین دلیل، جمهوری اسلامی ایران بر اهمیت حفظ ماهیت صلح‌آمیز دریای خزر و بر ضرورت حفاظت از محیطزیست خزر در شرایط مخاصمه مسلحانه تأکید می‌کند.»
پزشکیان با بیان اینکه هیچ‌یک از کشورهای ساحلی نمی‌تواند به تنهایی خزر را نجات دهد، گفت: «از این رو، جمهوری اسلامی ایران با استقبال از تصمیم این اجلاس برای ایجاد کمیسیون عالی‌رتبه مرکب از معاونان رؤسای دولت‌های ساحلی، پیشنهاد می‌کند که در چارچوب کنوانسیون تهران یک برنامه منطقه‌ای بلندمدت برای مقابله با کاهش سطح آب خزر تدوین و اجرا شود. این برنامه باید دست‌کم هفت محور اساسی داشته باشد: اول، پایش علمی و مشترک عوامل مؤثر بر کاهش سطح آب و تدوین و اجرای یک برنامه جامع منطقه‌ای برای مقابله با کاهش تراز آب دریای خزر؛ دوم، تقویت سازوکارهای مشترک برای مقابله با آلودگی‌های دریایی و حفاظت از تنوع زیستی؛ سوم، ارتقای جایگاه کنوانسیون تهران و تقویت سازوکارهای اجرایی آن؛ چهارم، سازگاری زیرساخت‌های ساحلی و بنادر با تغییرات آینده؛ پنجم، حفاظت و احیای تالاب‌ها، زیستگاه‌ها و مناطق حساس اکولوژیک؛ ششم، حمایت از جوامع محلی، شیلات و معیشت میلیون‌ها انسان وابسته به خزر؛ و هفتم، تأمین منابع مالی و فناوری برای اجرای اقدامات سازگاری و حفاظت محیط‌‌زیستی.»
رئیس‌جمهوری تأکید کرد: «بیایید خزر را به نماد جدیدی از همکاری منطقه‌ای تبدیل کنیم؛ دریایی که به جای مرز، پلی میان ملت‌هایمان باشد. بیایید به نسل‌های آینده ثابت کنیم که وقتی یک بحران مشترک در برابر ما قرار گرفت، به عنوان کشورهای ساحلی خزر در کنار یکدیگر ایستادیم و برای نجات آن همکاری کردیم. خزر یک دریا نیست؛ یک میراث مشترک است و حفاظت از این میراث، مسئولیتی مشترک و تاریخی بر دوش همه ماست.»
