«گهر»، نگین آبی زاگرس در فهرست جهانی تالاب‌ها

دریاچه گهر که در پهنه کوهستانی اشترانکوه و در ارتفاع بیش از ۲۳۰۰ متری از سطح دریا آرمیده است، پس از سال‌ها پیگیری مستمر، به‌عنوان بیست‌وهشتمین تالاب ایران در کنوانسیون بین‌المللی رامسر به ثبت رسید. این رخداد، اگرچه برای ایران و استان لرستان افتخاری ملی محسوب می‌شود، اما فراتر از یک عنوان تشریفاتی، بار سنگین مسئولیت حفاظت از این زیست‌بوم بکر را دوچندان کرده است. ثبت گهر در کنوانسیون رامسر (پیمانی که نامش با هویت دیپلماتیک ایران در حفاظت از تالاب‌ها گره خورده است)، به معنای تعهد بین‌المللی برای مدیریت پایدار این منطقه است. با این حال، شینا انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در کنار استقبال از این دستاورد، به واقعیت‌های موجود در میدان عمل اشاره دارد. «ابرچالش‌های» محیط‌زیستی کشور، از جمله ناترازی منابع آب، کمبود حقابه و تعرض به زیستگاه‌ها، تنها بخشی از تهدیدات پیش ‌روی این تالاب است.
 یکی از نگران‌کننده‌ترین مباحث مطرح‌شده، خلأ نیروی انسانی است. طبق آمار، حدود ۵۰ درصد پست‌های سازمانی در سازمان حفاظت محیط زیست و در بخش محیطبانی تا ۶۰ درصد، بلاتصدی است. حفاظت از بیش از ۱۹ میلیون هکتار اراضی تحت حفاظت، با چنین کمبودهایی، نیازمند بازنگری در الگوی مدیریت و جذب نیروهای بومی متخصص است. برای منطقه‌ای چون اشترانکوه، حفاظت فقط با تجهیزات محقق نمی‌شود؛ بلکه نیازمند اشراف دقیق بر زیست‌بوم و تعلق‌خاطر محیطبانانی است که نبض حیات این ارتفاعات را می‌شناسند. ثبت جهانی گهر، نقطه پایانی نیست، بلکه نقطه آغاز مرحله‌ای تازه است. اکنون که نام این دریاچه در فهرست تالاب‌های مهم جهان قرار گرفته، نگاه‌ها به سمت لرستان معطوف‌تر از گذشته خواهد بود. تداوم حیات این «نگین آبی»، مستلزم تعادلی ظریف میان گردشگری، بهره‌برداری مسئولانه و حفاظت قاطع است. طبیعت زمانی میراث واقعی یک سرزمین باقی می‌ماند که ثبت جهانی آن، با حفاظت عملی در میدان همراه شود؛ این مهم‌ترین درسی است که باید در سایه این ثبت بین‌المللی به خاطر سپرد.
صفحات
آرشیو تاریخی
شماره نه هزار و صد و چهل و سه
 - شماره نه هزار و صد و چهل و سه - ۱۶ مهر ۱۴۰۵