اخبار
احضار سفیر انگلیس به وزارت خارجه
سفیر انگلیس در تهران در پی اتهامزنی نخستوزیر این کشور علیه کشورمان درباره حادثه نزدیک پایگاه هوایی فرفورد، روز پنجشنبه گذشته از سوی مجید تختروانچی، معاون سیاسی وزیر امور خارجه احضار و مراتب اعتراض شدید ایران نسبت به رویکرد دولت انگلیس به وی ابلاغ شد. این احضار پس از آن صورت گرفت که «اندی برنهام» نخستوزیر انگلیس سه روز پیش مدعی شد نشانههایی از نقش ایران در حادثه یکشنبه گذشته در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد وجود دارد؛ ادعایی که بدون ارائه جزئیات درباره مستندات آن مطرح شد و لندن نیز اعلام کرد در این زمینه با مقامهای آمریکایی در تماس نزدیک است. این اظهارات به حادثه بامداد یکشنبه ۲۷ سپتامبر، برابر با ۵ مهر بازمیگردد؛ زمانی که پس از گزارش مشاهده سه خودروی مشکوک در نزدیکی پایگاه هوایی فرفورد در منطقه گلاسترشر، پلیس مسلح وارد عمل شد و پنج مرد را بازداشت کرد. پلیس ضدتروریسم انگلیس ابتدا افراد بازداشتشده را به ظن جرائم مرتبط با قانون مواد منفجره و سپس به ظن «آمادگی برای اقدام تروریستی» تحت بازجویی قرار داد، اما هر پنج نفر پس از بازجویی با قرار وثیقه آزاد شدند و تحقیقات درباره آنها همچنان ادامه دارد. مقامهای انگلیسی اعلام کردهاند افراد بازداشتشده همگی اتباع انگلیس، ساکن لندن و در دهه سوم زندگی خود هستند. در همین چارچوب، نخستوزیر انگلیس در پاسخ به پرسشی درباره مبنای ارتباط دادن ایران با این حادثه، گفت نمیتواند وارد جزئیات شود. این اظهارات نخستین مورد از زمان وقوع حادثه بود که در آن، نخستوزیر انگلیس بهطور مستقیم ایران را به این پرونده مرتبط کرد. تخت روانچی در جلسه احضار با رد این ادعا، آن را بیاساس دانست و خواستار توضیح رسمی دولت انگلیس و اصلاح رویکرد این کشور در قبال ایران شد. او همچنین با اشاره به اقدامات انگلیس علیه ایران از جمله در اختیار گذاشتن پایگاهها و امکانات تحت صلاحیت این کشور برای تجاوز نظامی آمریکایی-صهیونیستی تأکید کرد لندن باید درباره مسئولیت خود
پاسخگو باشد. معاون سیاسی وزیر امور خارجه همچنین گفت طرح اتهام درباره حادثه فرفورد نمیتواند همدستی انگلیس در تجاوز نظامی را تحتالشعاع قرار دهد. همزمان، «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه نیز با رد اتهامهای مطرحشده، با اشاره به آزادی افراد بازداشتشده گفت لندن در جستوجوی مقصر، ایران را در جای نادرست هدف قرار داده است.
ایران خواستار تقویت تردد هوایی با عراق شد
وزارت امور خارجه ایران در بیانیهای خطاب به عراق، روابط راهبردی و حسن همجواری تهران و بغداد را مورد تأکید قرار داد و خواستار رفع محدودیتها و بازگشت پروازهای دو کشور به شرایط عادی شد. این موضعگیری در شرایطی اعلام شده است که محدودیت های هوایی آمریکا علیه ایران از اول مهر ۱۴۰۵ وارد مرحله تازهای شده و واشنگتن ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را تحریم کرده است. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا نیز هشدار داده شرکتها و فرودگاههایی که به ایرلاینهای تحریمشده ایرانی سوخت یا خدمات فرودگاهی ارائه دهند یا امکان فروش بلیت آنها را فراهم کنند، ممکن است با تحریم مواجه شوند یا دسترسی خود به نظام مالی دلاری را از دست بدهند. وزارت امور خارجه ایران در واکنش به این اقدامات، تحریمهای آمریکا و اجرای فراسرزمینی آنها را غیرقانونی و مغایر با اصول منشور سازمان ملل متحد، حقوق بینالملل و اصل احترام به حاکمیت ملی کشورها دانست و تأکید کرد چنین اقداماتی علاوه بر ایجاد اختلال در حملونقل هوایی، میتواند روابط دوستانه میان کشورها، بهویژه همسایگان را تحت تأثیر قرار دهد. بر همین اساس، تهران با اشاره به پیوندهای تاریخی، مذهبی، فرهنگی و مردمی ایران و عراق، محدودیتهای ایجادشده در مسیر تردد هوایی میان دو کشور را خلاف مصالح و منافع مشترک دانست.
در این بیانیه تأکید شده است که میلیونها ایرانی و عراقی برای تجارت، زیارت، گردشگری، تحصیل و دریافت خدمات درمانی میان دو کشور تردد میکنند و استمرار محدودیتهای هوایی، مشکلات جدی برای مسافران، زائران، بیماران، دانشجویان و فعالان اقتصادی ایجاد خواهد کرد.
وزارت امور خارجه ایران در ادامه از عراق خواست با اتخاذ تصمیمهای مقتضی، زمینه رفع محدودیتها و ازسرگیری شرایط عادی پروازهای خطوط هوایی دو کشور را فراهم کند. همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا در ادامه تحریمهای خود علیه ایران، دو فرد و ۲۸ شرکت مرتبط با بخشهای خودروسازی و حملونقل را نیز هدف قرار داد.
در این فهرست نام ایرانخودرو، سایپا، پارسخودرو، شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران، رجا و برخی شرکتهای حملونقل ریلی دیده میشود. واشنگتن همچنین چند شرکت خارجی در اندونزی، امارات، ترکیه و هنگکنگ را که به ادعای وزارت خزانهداری آمریکا در تأمین یا انتقال قطعات خودرو و کامیون برای ایران نقش داشتهاند، تحریم کرده است.
تلاش آمریکا برای دور زدن وتوی روسیه و چین
آمریکا پس از وتوی روسیه و چین در شورای امنیت سازمان ملل درباره تشکیل هیأت نظارت بر تحریمهای ایران، از ایجاد یک سازوکار مستقل برای پیگیری و اجرای این تحریمها خبر داد.
مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل روز پنجشنبه اعلام کرد واشنگتن به صورت مستقل هیأتی را برای نظارت بر اجرای تحریمهای ایران تشکیل خواهد داد. این اظهارات پس از آن مطرح شد که روسیه و چین با تشکیل یا تمدید مأموریت هیأت کارشناسی مرتبط با تحریمهای ایران در شورای امنیت مخالفت کردند.
به گزارش الجزیره، والتز در سخنرانی خود در شورای امنیت، وتوی روسیه و چین را محکوم کرد و گفت آمریکا برای ایجاد سازوکاری مستقل در این زمینه اقدام خواهد کرد. او همچنین در پیامی ویدیویی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: «ما هیأت خودمان را تشکیل خواهیم داد.»
نماینده آمریکا از کشورهای عضو سازمان ملل خواست به این سازوکار بپیوندند و مدعی شد هدف از تشکیل آن، اطمینان از این است که ایران به سلاح هستهای دست پیدا نکند. پیش از اجرای توافق هستهای، شورای امنیت سازمان ملل در سال ۲۰۰۶ و بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷، کمیتهای موسوم به «کمیته ۱۷۳۷» ایجاد کرده بود. این کمیته که اعضای آن را هر ۱۵ عضو شورای امنیت تشکیل میدادند، مسئولیت نظارت بر اجرای تحریمها و محدودیتهای اعمالشده علیه ایران را برعهده داشت. کمیته ۱۷۳۷ تا سال ۲۰۱۵ فعال بود اما پس از اجرای برجام و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت، فعالیت آن پایان یافت. پس از آن، انگلیس، فرانسه و آلمان در ۶ مهر سال گذشته با طرح ادعاهایی درباره برنامه هستهای ایران روند فعالسازی سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» را آغاز کردند. این اقدام با مخالفت روسیه و چین مواجه شد. مسکو و پکن با رد استدلال سه کشور اروپایی درباره تداوم اعتبار قطعنامههای پیشین علیه ایران، اعلام کردند بازگشت خودکار تحریمها را فاقد اعتبار میدانند. آمریکا نیز ۲۶ شهریور برای تمدید مأموریت کمیته تحریمهای ایران تلاش کرد، اما این اقدام با وتوی روسیه و چین روبهرو شد. واشنگتن اکنون با اعلام تشکیل هیأت مستقل، درصدد ایجاد سازوکاری خارج از چارچوب مورد توافق شورای امنیت برای پیگیری اجرای تحریمهای ایران است؛ اقدامی که میتواند اختلافات میان آمریکا، روسیه و چین درباره نحوه اجرای قطعنامههای مرتبط با ایران را تشدید کند.

