کدینگ سوخت در کرمان؛ شاهراه حیاتی هرمزگان به دغدغه‌ای جدی تبدیل شد
ایران آنلاین- بندرعباس- محمد خداکریمی/ هرمزگانی‌ها برای سفر زمینی به مرکز، شرق و شمال کشور ناگزیر به عبور از استان کرمان هستند؛ اما آنچه در سال‌های اخیر به دغدغه‌ای جدی برای مسافران تبدیل شده، نه فاصله طولانی مسیر است و نه شرایط جاده، بلکه محدودیت‌های «کدینگ» کارت سوخت در برخی جایگاه‌های استان کرمان است؛ محدودیتی که پرسش‌های مهمی را درباره نسبت آن با مبارزه هوشمندانه با قاچاق سوخت برانگیخته است.
بار مضاعف بر شبکه توزیع هرمزگان
رئیس کل دادگستری هرمزگان در تشریح ابعاد این مسأله می‌گوید:«اعمال سیاست کدینگ سوخت در استان کرمان، دسترسی مسافران را به سوخت محدود کرده است و وقتی مردم به سفر می‌روند، هنگام بازگشت و عبور از مسیر این استان، به دلیل ارائه نکردن سوخت، با باک خالی وارد استان هرمزگان می‌شوند.»
مجتبی قهرمانی ادامه می‌دهد:«مراجعه شهروندان و مسافران استان همجوار کرمان در جایگاه‌های هرمزگان برای سوختگیری، بار مضاعفی را بر شبکه توزیع هرمزگان تحمیل کرده است و این تغییر رفتار مصرف‌کننده و سیاست‌های محدودکننده در استان همسایه، عامل اصلی کاهش مصرف در آن استان و افزایش فشار بر سایر استان‌ها از جمله هرمزگان شده که ارتباطی با قاچاق سوخت در استان ندارد.»
کرمان؛ تنها یک مقصد نیست
نقشه راه‌های جنوب کشور به‌روشنی نشان می‌دهد بخش مهمی از سفرهای زمینی مردم هرمزگان به استان‌های مرکزی، شرقی و شمالی کشور از کرمان می‌گذرد. مسافری که از بندرعباس راهی مشهد، یزد، اصفهان، تهران و بسیاری از شهرهای دیگر می‌شود، در بسیاری از مسیرهای متعارف جاده‌ای باید از پهنه وسیع استان کرمان عبور کند. کرمان برای هرمزگانی‌ها تنها یک مقصد نیست؛ بلکه یکی از مهم‌ترین مسیرهای اتصال هرمزگان به مرکز کشور است.
اما همین مسیر حیاتی برای برخی مسافران هرمزگانی با مشکلی عجیب همراه شده است؛ محدودیت ناشی از کدینگ جایگاه‌های سوخت که می‌تواند امکان استفاده عادی از کارت سوخت شخصی را با مشکل مواجه کند. این مسأله زمانی جدی‌تر می‌شود که یک شهروند هرمزگانی در استان محل سکونت خود به‌راحتی از کارت سوختش استفاده می‌کند، اما هنگام عبور از استانی که شاهراه سفر او به نقاط مختلف کشور است، با محدودیت دست‌وپنجه نرم می‌کند.
مبارزه با قاچاق یا محدودیت مسافر؟
تردیدی نیست که قاچاق سوخت یکی از معضلات جدی جنوب و شرق کشور است و مقابله با شبکه‌های سازمان‌یافته قاچاق، مطالبه مردم هرمزگان نیز هست. اما سؤال اینجاست: آیا راه مقابله با قاچاق، محدود کردن شهروندی است که همراه خانواده‌اش صدها کیلومتر از خانه فاصله گرفته و تنها برای ادامه سفر به چند لیتر بنزین نیاز دارد؟
اگر سامانه‌های هوشمند سوخت، اطلاعات خودرو، میزان مصرف و سوابق تراکنش‌ها در دسترس دستگاه‌های مسئول است، انتظار می‌رود محدودیت‌ها نیز هوشمند، هدفمند و متوجه رفتار مشکوک باشد؛ نه اینکه محل صدور کارت سوخت به تنهایی موجب دردسر یک مسافر شود. مردم می‌پرسند اگر خودرویی با پلاک و کارت سوخت مشخص، در یک سفر متعارف بین‌شهری قرار دارد، چرا باید صرفاً به دلیل هرمزگانی بودن کارت سوخت با محدودیت روبه‌رو شود؟ مقابله با قاچاق ضرورتی انکارناپذیر است، اما مبارزه با قاچاقچی نباید به ایجاد مانع برای مسافر، بیمار، زائر، دانشجو یا خانواده‌ای منجر شود که در حال عبور از کرمان است.
نقش کارت سوخت در قاچاق
مسئولان متولی باید به یک پرسش روشن پاسخ دهند: چه میزان از قاچاق سوخت در استان کرمان اساساً با کارت‌های سوخت خودروهای شخصی هرمزگانی در حال سفر انجام می‌شود؟ اگر برای چنین محدودیتی مستندات و آمار مشخصی وجود دارد، ارائه آن می‌تواند افکار عمومی را اقناع کند؛ اما اگر چنین ارتباط معناداری وجود ندارد، ادامه محدودیتی که هزاران مسافر عادی را گرفتار می‌کند، نیازمند بازنگری فوری است.
دو استان همسایه، یک مسیر مشترک
هرمزگان و کرمان دو استان همسایه با روابط گسترده اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی‌اند. روزانه خودروهای فراوانی میان این دو استان تردد می‌کنند و بخش مهمی از حمل‌ونقل زمینی جنوب کشور نیز به محورهای ارتباطی این دو استان وابسته است. بنابراین انتظار می‌رود تصمیمات حوزه سوخت نیز با در نظر گرفتن واقعیت جغرافیایی و حجم تردد میان دو استان اتخاذ شود.
تدوین راهکار هوشمند؛ مطالبه عمومی
اکنون انتظار می‌رود استانداری هرمزگان، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و نمایندگان مردم استان در مجلس موضوع را به صورت جدی پیگیری کنند و در تعامل با مسئولان استان کرمان راهکاری پیدا شود که هم امکان مقابله مؤثر با قاچاق سوخت را فراهم کند و هم مسافر عادی قربانی محدودیت‌های عمومی نشود. راهکار نیز الزاماً حذف ابزارهای نظارتی نیست؛ سامانه سوخت می‌تواند رفتارهای غیرمتعارف، سوختگیری‌های پرتکرار یا الگوهای مشکوک را شناسایی کند و محدودیت را متوجه همان موارد سازد. کرمان همسایه هرمزگان و شاهراه عبور بخش بزرگی از مردم این استان به نقاط مختلف کشور است؛ جاده‌ای که باید مسیر سفر باشد، نه جایی که یک خانواده پیش از رسیدن به آن نگران باشد کارت سوختش کار می‌کند یا نه. مبارزه با قاچاق سوخت یک ضرورت است؛ اما مسافر هرمزگانی قاچاقچی نیست و نباید هزینه جرمی را بپردازد که مرتکب نشده است.
