امیرحسین جعفری
گروه اقتصادی

منابع اصلی جمع‌آوری داده‌های حساب‌های ملی فصلی بهار ۱۴۰۵ چه بوده است؟
همانند فصول قبل برخی از داده‌های منابع ثبتی دستگاه‌های اجرایی، وزارتخانه‌ها و سازمان‌ها و برخی از اطلاعات و داده‌ها از طرح‌های آمارگیری مرکز آمار ایران دریافت شده است و تغییری در منابع نداشتیم.

آیا در فرآیند تهیه این آمار با محدودیت‌هایی از جمله دسترسی ناقص به اطلاعات برخی بنگاه‌ها، محرمانگی اطلاعات مالی یا تأخیر در گزارش‌دهی بخش‌های اقتصادی مواجه بوده‌اید؟
خیر، این فصل هم مانند فصول گذشته داده‌ها به صورت کامل و طبق روال قبل دریافت شد و محاسبات صورت گرفت.

با توجه به ثبت رشد منفی  10.1  درصدی اقتصاد با نفت در بهار ۱۴۰۵، کدام بخش از محاسبات حساب‌های ملی بیشترین تأثیر را در این رقم داشته و چرا؟
باتوجه به آمار واصله از دستگاه‌های مربوطه اطلاعات جمع‌آوری شد و محاسبات صورت پذیرفته و گزارش آن هم منتشر شده است. اصولاً هر بخش اقتصادی بر اساس فرمول‌ها و دستورالعمل‌های موجود و ساختار اقتصاد کشور وزن و سهم خاص خود را دارد.
کشاورزی تنها بخشی بود که رشد مثبت ۲٫۳ درصدی ثبت کرد. این رشد تا چه حد پایدار است و آیا می‌تواند در فصل‌های بعدی اثر جبرانی بیشتری داشته باشد؟
پاسخ این سؤال بیشتر معطوف به وزارت جهاد است که رصد دقیقی از وضعیت تولید محصولات این حوزه دارد.

برخی اقتصاددانان مدعی‌اند که این کاهش رشد اقتصادی ناشی از جنگ نیست و احتمالاً در فصول بعدی اثر جنگ تحمیلی اخیر بیشتر دیده می‌شود. مسأله جنگ و تحولات 7 ماه اخیر چه تأثیری بر اطلاعات  این گزارش داشته است؟
باید توجه داشت که در فصل بهار برخی بخش‌های اقتصاد که در محاسبات رشد مؤثرند، متأثر از جنگ تحمیلی بوده‌اند که البته از منظر مختلف این موضوع جای تحلیل دارد. هر چند باید تأکید کرد که ایستادگی و تاب‌آوری اقتصادی کشور را نباید صرفاً با یک شاخص سنجید. بررسی دقیق آثار جنگ بر رشد اقتصادی مستلزم مطالعه‌ای چندجانبه در ابعاد مختلف است که به نظر من از حوصله این سؤال خارج است. رسالت این مرکز در تولید آمار رشد اقتصادی بر اساس شواهد و مستندات موجود است و تحلیل‌های مربوط به این آمارها برعهده پژوهشگران و صاحب نظران این حوزه است.

گزارش بعدی چه زمان منتشر خواهد شد و با فرض تداوم وضعیت موجود، چه تغییراتی خواهد داشت؟
زمان‌بندی انتشار گزارشات فصلی رشد اقتصادی مرکز آمار ایران برطبق تقویم انتشاراتی که در درگاه ملی آمار موجود است ارائه می‌شود و هر فصل نیز تابع شرایط خاص خود است و پس از دریافت مستندات می‌توان در مورد آن اظهار نظر کرد.

با توجه به اینکه گزارش‌های وزارت نفت درخصوص فروش نفت در چهار ماهه نخست ۱۴۰۵ و بانک مرکزی از رشد مثبت حکایت داشت، چطور مرکز آمار در آخرین اطلاعات و آمار خودش این رشد اقتصاد با فروش نفت را منفی ارزیابی کرد؟ وزارت نفت می‌گوید بیش از ۱۱ میلیارد در چهار ماهه نخست فروش نفت داشته، بانک مرکزی می‌گوید ۷ و نیم میلیارد دلار انتقال ارز نفتی به بانک مرکزی در چهار ماهه نخست در اختیار بانک مرکزی قرار گرفته، طبق گزارش عملکرد بودجه‌ای هم، درآمد نفتی دولت تا پایان مرداد حدود ۱۱۰ درصد رقم پیش‌بینی شده برای این مدت اعلام شده است.
قطعاً تلاش‌ها و زحمات بسیار زیادی در این دوره انجام شده است و همان طورکه اشاره کردید وزارت نفت و بانک مرکزی درخصوص آماری که گفتید مرجع رسمی و قابل اتکا هستند. اما مبنای محاسبات رشد اقتصادی فصلی با مبانی آمارهای مورد استناد شما متفاوت است. در مرکز آمار ایران و حتی در بانک مرکزی وقتی بحث محاسبه نرخ رشد اقتصادی به دو روش تولید و هزینه است و با داده‌های مرتبط با این روش‌ها، نرخ رشد محاسبه و انتشار می‌یابد دیگر بحث از ارزش ریالی یا دلاری فروش نفت نیست بلکه مبنای محاسبات در روش تولید، مقدار تولید کالا و خدمات در بخش نفت و گاز است و بنابراین نتایج رشد اقتصادی عاری از نوسانات قیمت می‌باشد. لذا هر دو عدد گفته شده یعنی گزارش‌های وزارت نفت و بانک مرکزی و همچنین محاسبات مرکز در جای خود درست و بیانگر شاخص‌های متفاوت است.