بنا به اعلام سید عباس عراقچی، تهران پیشنهاد ۷ بندی خود را برای توقف تنش به واشنگتن ارائه داده است
تعهد در برابر تعهد
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا در مواضع ادعایی روز گذشته خود، اعلام کرد که پیشنهاد هفت روزه تهران برای آتشبس و بازگشایی تنگه هرمز را نپذیرفته است. پیشتر سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه که برای حضور در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک حضور دارد؛ در دیدار با شماری از خبرنگاران خارجی حاضر در این اجلاس به جزئیات پیشنهاد تهران به آمریکا برای متوقف کردن تنش تنگه هرمز پرداخت. وزیر امور خارجه در این رابطه گفت: «ایران از طریق قطر برنامه مشخص هفتروزهای را برای بازگشایی تنگه هرمز به آمریکا منتقل کرده و در صورت پذیرش این برنامه از سوی واشنگتن، روند بازگشایی تنگه میتواند آغاز شود.»
اهمیت این پیشنهاد از آنجا ناشی میشود که تهران برای اولین بار جزئیات نسبتاً روشنی از سازوکاری را تشریح کرد که میتواند میان اقدامات متقابل دو طرف و بازگشت به میز مذاکره ارتباط برقرار کند. عراقچی توضیح داد که اگر واشنگتن شروط تعیینشده از سوی ایران را بپذیرد و در عمل به آنها پایبند باشد، جمهوری اسلامی آماده است در پایان یک دوره هفتروزه محدودیتهای اعمالشده بر تردد در تنگه هرمز را برطرف کند. بنابراین، آنچه در این طرح «هفتروزه» خوانده میشود، یک بازه زمانی فشرده برای اجرای مجموعهای از اقدامات متقابل است که قرار است زمینه را برای ازسرگیری مذاکرات فراهم کند. بر اساس توضیحات وزیر خارجه ایران، تهران آمادگی دارد بلافاصله پس از موافقت واشنگتن، اجرای این سازوکار را آغاز کند اما در مقابل انتظار دارد ایالات متحده نیز بخشی از فشارهای نظامی و اقتصادی اعمالشده علیه ایران را کنار بگذارد. در این چارچوب، باز شدن تنگه هرمز نتیجه اجرای مجموعهای از تعهدات متقابل تعریف شده است.
تمرکز بر محور اصلی اختلاف
جزئیات منتشرشده از این پیشنهاد نشان میدهد که محور اصلی اختلاف، به مجموعهای از اقداماتی بازمیگردد که پیشتر نیز در تفاهم میان تهران و واشنگتن مطرح شده بود. نیویورکتایمز به نقل از عراقچی گزارش داده است که در پیشنهاد جدید تهران، توقف مخاصمات در جبهههای مختلف از جمله لبنان، رفع محاصره دریایی ایران، صدور معافیت برای صادرات نفت ایران و فراهم شدن امکان دسترسی تهران به دستکم ۱۲ میلیارد دلار از داراییهای مسدودشده از جمله اقداماتی است که آمریکا باید انجام دهد. منطق این سازوکار بر یک ترتیب مشخص استوار است: ابتدا بخشی از فشارهای نظامی و اقتصادی علیه ایران متوقف شود، سپس تهران در پایان روز هفتم محدودیتهای مربوط به تنگه هرمز را رفع کند و پس از آن، مسیر برای ورود به مذاکرات جامع درباره پرونده هستهای باز شود. به این ترتیب، مذاکرات هستهای در این طرح، نتیجه اجرای موفق اقدامات مقدماتی دو طرف است.
عراقچی تأکید کرده است که نباید از طرح هفتروزه تصویری از یک ابتکار کاملاً جدید ساخت. به گفته او، شروطی که اکنون ایران مطرح میکند، از چارچوب تفاهم اسلام آباد فراتر نمیرود و اساساً همان تعهداتی است که در تفاهم ۱۴ مادهای میان دو طرف مورد توجه قرار گرفته بود. از این منظر، پیشنهاد کنونی را میتوان تلاش برای بازگرداندن همان تفاهم به سطح اجرا دانست که در اثر تحولات بعدی از مسیر اجرایی خود فاصله گرفت و اکنون ایران میکوشد برای احیای آن، ترتیبی مرحلهبندیشده ارائه کند.
مشورت با چین
تهران پیش از طرح عمومی این پیشنهاد، آن را با چین نیز در میان گذاشته است. بنا به توضیح مقامهای کشورمان، پکن از ایده پایان دادن به درگیریها و بازگشایی تنگه هرمز حمایت کرده است. این برداشت با موضع مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری نیز پیوند خورده است. رئیسجمهوری ایران پس از انتشار موضع چین درباره احیای تفاهم اسلام آباد اعلام کرد که تهران نیز با این رویکرد همنظر است و بر اهمیت بازگشت به همان تفاهم تأکید دارد. پزشکیان پیش از بازگشت از سازمان ملل به تهران در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «از موضع مسئولانه جناب آقای شی جینپینگ، رئیسجمهوری محترم جمهوری خلق چین، در حمایت از بازگشت به تفاهمنامه اسلامآباد و حلوفصل اختلافات از مسیر گفتوگو و مذاکره قدردانی میکنم.» رئیسجمهوری با تأکید بر اینکه ایران نیز بر ضرورت بازگشت به این تفاهم، اجرای تعهدات مورد توافق و فراهمکردن زمینه برای تداوم مذاکراتی جدی و نتیجهمحور تأکید دارد، تصریح کرد که اشتراک نظر تهران و پکن در ضرورت احترام به حاکمیت کشورها، کاهش تنش و صیانت از صلح و ثبات منطقهای، مبنایی مهم برای همکاریهای سازنده است.
رایزنی با دبیرکل اتحادیه عرب
عراقچی در ادامه برنامههای دیپلماتیکش، جدا از پیگیری مذاکرات تنگه هرمز با برخی از مسئولان عربی حاضر در نیویورک دیدار کرد. او در دیدار با «نبیل فهمی»، دبیرکل اتحادیه عرب درباره تحولات منطقه بویژه وضعیت فلسطین و تشدید حملات و درگیریها در فلسطین و لبنان گفتوگو کرد و در این دیدار با تأکید بر عزم ایران برای تقویت اعتماد میان کشورهای منطقه، امنیت را مقولهای یکپارچه و تفکیکناپذیر دانست و بر ضرورت درک مسئولیتهای مشترک و تعامل سازنده تأکید کرد.
وزیر امور خارجه ایران همچنین خواهان افزایش گفتوگو و تعامل میان ایران و کشورهای عربی شد و گفت از این مسیر میتوان سوءتفاهمها و نگرانیهای موجود را برطرف کرد. دبیرکل اتحادیه عرب نیز بر اهمیت گسترش گفتوگو و تعامل میان کشورهای منطقه تأکید و ابراز امیدواری کرد این روند به تقویت اعتماد متقابل و افزایش همکاریها منجر شود. عراقچی پیشتر نیز با بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان درباره تحولات منطقهای رایزنی کرده بود.
بــــرش
نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی وین:
پیشنهاد ایران به آمریکا عملگرایانه و سازنده است
نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی با اشاره به پیشنهاد ایران به آمریکا، توپ را در زمین واشنگتن دانست. «میخائیل اولیانوف» نماینده روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین روز گذشته در پیامی در حساب کاربری خود در ایکس به اظهارات وزیر امور خارجه درباره طرح پیشنهادی به آمریکا واکنش نشان داد وگفت: «به نظر میرسد پیشنهاد ایران عملگرایانه و سازنده باشد. آمریکا چگونه واکنش نشان خواهد داد؟»

