سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه در بدو ورود به نیویورک:
وضعیت، جنگی است
سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه دوشنبه گذشته وارد نیویورک شد تا در هشتاد و یکمین نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد حضور پیدا کند؛ سفری که سایه تحولات جنگی اخیر در منطقه بر آن سنگینی میکند و قرار است بخش مهمی از رایزنیهای دیپلماتیک ایران در آن، به تشریح ابعاد تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تحولات پس از آن اختصاص پیدا کند. عراقچی در بدو ورود به نیویورک با اشاره به شرایطی که این سفر در آن انجام میشود، گفت: «جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و تحولات پس از آن همچنان ادامه دارد و این وضعیت از نگاه تهران هنوز یک وضعیت جنگی است».
همین شرایط، چارچوب اصلی حضور هیأت ایرانی در نیویورک را نیز شکل داده است؛ حضوری که در رأس آن، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور قرار دارد و بناست علاوه بر سخنرانی در مجمع عمومی، مجموعهای از دیدارها و برنامههای رسانهای و فکری را دنبال کند. عراقچی با تشریح برنامه رئیسجمهوری گفت: «پزشکیان در جریان این سفر با فرهیختگان، اصحاب رسانه و اندیشمندان ایرانی و غیرایرانی دیدار خواهد داشت و با رسانههای مختلف نیز گفتوگو خواهد کرد؛ مجموعه برنامههایی که میتواند زمینهای برای تشریح دیدگاه ایران درباره تحولات اخیر و انتقال مستقیم مواضع تهران به افکار عمومی و نخبگان سیاسی و رسانهای جهان فراهم کند». در کنار این برنامهها، وزیر امور خارجه یکی از محورهای مهم حضور ایران در نیویورک را به خود سازمان ملل و بحران اعتماد به این نهاد بینالمللی مرتبط دانست. عراقچی با اشاره به شعار امسال مجمع عمومی، «احیای اعتماد به سازمان ملل»، گفت: «انتخاب این شعار نشان میدهد که در سطح بینالمللی نیز این واقعیت مورد توجه قرار گرفته که اعتماد به سازمان ملل تضعیف شده است». از نگاه وزیر امور خارجه، ریشه این وضعیت را باید در ناکارآمدی سازمان ملل در برقراری صلح و امنیت بینالمللی جستوجو کرد؛ وضعیتی که به گفته او موجب شده برخی کشورها برای خود حق انجام هر اقدامی را قائل شوند و در برابر قوانین بینالمللی و حتی نهادهای بینالمللی پاسخگو نباشند. عراقچی در ادامه این بحث به عملکرد اسرائیل و واکنش کشورهای غربی و اروپایی اشاره کرد و گفت: «دست رژیم صهیونیستی برای انجام هر اقدامی باز گذاشته شده و کشورهایی که خود را پرچمدار حقوق بشر و حقوق بشردوستانه معرفی میکنند، در برابر این اقدامات سکوت کردهاند». او با اشاره به تحولات فلسطین، غزه، لبنان و ایران تأکید کرد که از سوی این کشورها محکومیت جدی در برابر جنایت مشاهده نشده است و بهطور مشخص از شهادت ۱۶۸ کودک در یک لحظه سخن گفت و تصریح کرد که حتی محکومیتی ساده نیز در قبال این واقعه صورت نگرفته است.
این مواضع در شرایطی مطرح میشود که نیویورک در روزهای برگزاری مجمع عمومی به محل تجمع طیف گستردهای از مقامهای سیاسی جهان تبدیل میشود و همین مسأله، بخش دیگری از برنامه دیپلماتیک ایران را شکل داده است. عراقچی با اشاره به نشستهای جانبی مجمع عمومی گفت: «اجلاس سران درباره محیط زیست، نشستهای سازمان همکاری اسلامی، جنبش عدم تعهد و جلسات دیگر سازمانها و نهادهای بینالمللی نیز در حاشیه این رویداد برگزار خواهد شد و ایران از این ظرفیتها برای پیشبرد رایزنیهای خود استفاده میکند.» در همین چارچوب، دیدارهای دوجانبه با مقامهای کشورهای مختلف نیز در دستور کار هیأت ایرانی قرار گرفته است؛ این دیدارها به گفته عراقچی فرصتی برای مرور روابط ایران با کشورهای مختلف و گفتوگو درباره مسائل مورد علاقه طرفین خواهد بود. وزیر امور خارجه تأکید کرد: «ایران تلاش میکند از این ظرفیت در یک برنامه فشرده چهار تا پنجروزه استفاده کند. » در نخستین ساعات حضور در نیویورک نیز عراقچی در تماسی تلفنی با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، درباره موضوعات دستور کار مجمع عمومی و تلاشهای دبیرکل برای پیشبرد صلح و امنیت بینالمللی گفتوگو و تبادل نظر کرد؛ تماسی که آغاز رایزنیهای دیپلماتیک ایران در نیویورک را رقم زد. وزیر خارجه همچنین در روز نخست حضورش با «ایگنازیو کاسیس» و «آنتونیو تایانی» وزرای خارجه سوئیس و ایتالیا دیدار کرد.
اعتراض پکن و بغداد
به تحریم هوایی ایران
همزمان با حضور هیأت بلندپایه دیپلماتیک ایران در نیویورک، دور تازه تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران با واکنش و اعتراض شماری از کشورهای نزدیک به تهران روبهرو شده است؛ تحریمهایی که واشنگتن تلاش دارد دامنه آن را از شرکتهای ایرانی به فرودگاهها و مجموعههایی که به این هواپیماها خدمات ارائه میکنند نیز گسترش دهد. در همین چارچوب، چین در واکنش به ادعاهای وزیر خزانهداری آمریکا درباره توقف فعالیت خطوط هواپیمایی ایران، مخالفت صریح خود را با تحریمهای یکجانبه واشنگتن اعلام کرد. این موضع یک روز پس از آن مطرح شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا مدعی شد همه خطوط هواپیمایی ایران از ۲۳ سپتامبر (اول مهر)، در سراسر جهان تعطیل خواهند شد؛ ادعایی که نشان میدهد واشنگتن علاوه بر هدف قرار دادن شرکتهای هواپیمایی ایران به دنبال ایجاد فشار بر طرفهای خارجی ارائه دهنده خدمات به این شرکتهاست.
بسنت در گفتوگو با شبکه سیانبیسی درباره پیامدهای تحریمهای ثانویه برای شرکتها و فرودگاههایی که به هواپیماهای ایرانی خدمات ارائه میکنند، مدعی شده که در صورت فرود این هواپیماها، امکان سوخترسانی، ارائه خدمات فرودگاهی و فروش بلیت آنها وجود نخواهد داشت و در غیر این صورت، این مجموعهها با خطر کنار گذاشته شدن از نظام مالی مبتنی بر دلار مواجه خواهند شد.
به گزارش روزنامه گلوبال تایمز، «گو جیاکون»، سخنگوی وزارت امور خارجه چین درباره تحریمهای آمریکا علیه ایران تأکید کرد که پکن همواره با تحریمهای یکجانبه و غیرقانونی که مبنایی در حقوق بینالملل ندارند و از سوی شورای امنیت سازمان ملل متحد مجاز نشدهاند، مخالف است. این اعتراض تنها به چین محدود نمانده و در عراق نیز واکنش سیاسی مشابهی شکل گرفته است. فراکسیون پارلمانی بدر با هشدار به دولت و سازمان هواپیمایی کشوری عراق درباره احتمال اعمال محدودیت علیه پروازهای ایران تأکید کرده است بغداد نباید تحت فشارهای خارجی حریم هوایی خود را به روی هواپیماهای ایرانی ببندد. سخنگوی این فراکسیون خطاب به دولت و سازمان هواپیمایی عراق اعلام کرد که باید از پذیرش دیکتههای آمریکا و اعمال ممنوعیت پروازی علیه هواپیماهای مسافربری ایران یا جلوگیری از استفاده آنها از حریم هوایی و فرودگاههای عراق خودداری شود.
بدر همچنین تصریح کرد: «عراق نباید به بستری برای اجرای تحریمها یا سیاستهایی علیه مردم ایران تبدیل شود.» فراکسیون بدر برای این موضع خود به سابقه حمایت ایران از عراق در جریان جنگ با داعش استناد کرد و یادآور شد که این حمایت شامل کمک، سلاح و شهادت نیروهای ایرانی بوده است. این فراکسیون در نهایت هشدار داد هرگونه تبعیت مسئولان عراقی از فشارها و دیکتههای خارجی میتواند آنان را در معرض پاسخگویی پارلمانی و نظارتی قرار دهد.

