در حافظه موقت ذخیره شد...
لوزان؛ لحظه تولد جمهوری ترکیه
دستاورد لوزان برای ترکها شگفتانگیز بود. آناتولی که در ۱۹۲۰، منطقهای اشغالشده و تجزیهشده مینمود، تنها سه سال بعد به کشوری مستقل و پذیرفتهشده در نظام بینالملل بدل شد: جمهوری ترکیه. این دولت تازه نهتنها از قید محدودیتهای سیاسی و مالی- جز دیون معوقه قرن نوزدهم- رهایی یافت، بلکه صلاحیت قضایی کامل بر اتباع خارجی در خاک خویش به دست آورد. تنها استثنا بر این حاکمیت، تنگههای بسفر و داردانل بود که بنا بر پیمان، تحت نظارت بینالمللی باقی ماندند؛ تا آنکه در ۱۹۳۶ و با امضای کنوانسیون مونترو، کنترل کامل آنها به ترکیه بازگشت. در کنار اینها، توافقی جداگانه میان یونان و ترکیه امضا شد که به تبادل اجباری جمعیت میان دو کشور انجامید: حدود یکمیلیون و 300 هزار یونانی ساکن در آناتولی به یونان کوچانده شدند و در مقابل، نزدیک به 400 هزار ترک از خاک یونان اخراج و در ترکیه اسکان یافتند. این جابهجایی عظیم انسانی، هرچند با رنجها و مشقّتهای فراوان برای مردمان درگیر همراه بود، اما بهمثابه تثبیت مرزهای قومی و ملی در دو سوی اژه تلقی شد. با امضای لوزان و تحکیم استقلال، ترکیه وارد عصر تازهای گشت؛ عصری که ناسیونالیسم، با شدتی بیسابقه به نیروی محرکه سیاست و جامعه بدل شد و سیمای خاور نزدیک را دگرگون ساخت.
