دبیر شورای عالی امنیت ملی خطوط جدید مذاکراتی کشور را تشریح کرد
۷شرط ایران برای آغاز مذاکره
همزمان با تبادل غیر مستقیم پیام میان تهران و واشنگتن و در شرایطی که مسیر بازگشت دو طرف به میز مذاکره همچنان تحت تأثیر مناقشه بر سر نحوه پایان جنگ و ترتیبات امنیتی پس از آن قرار دارد، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی با اعلام اینکه «۷ شرط ایران برای آغاز هر مذاکرهای به دولت آمریکا اعلام شده است» از تغییر چارچوبی خبر داد که تهران برای ورود دوباره به روند دیپلماتیک در نظر گرفته است؛ تغییری که اهمیت آن بیش از تعداد شروط اعلامشده در جابهجایی نقطه آغاز مذاکره از «بازگشت به تفاهم قبلی» به «ایجاد مقدمات جدید برای هرگونه مذاکره» نهفته است .
رضایی در شبکه ایکس تأکید کرد که پیام تهران روشن و بدون ابهام است و اگر واشنگتن میخواهد از وضعیتی که به تعبیر او خود ایجاد کرده خارج شود، «راهی جز پذیرش حقوق و شروط ایران» ندارد؛ موضعی که یک روز پیش از آن نیز در گفتوگو با شبکه الجزیره با جزئیات بیشتری تشریح شده بود و نشان میداد شروط جدید، در نگاه تهران بخشی از ترتیبات لازم برای تغییر وضعیت موجود و عبور از شرایط جنگی است .
رضایی در توضیح چرایی طرح این شروط گفته بود که پس از خروج آمریکا از تفاهمنامه اسلامآباد، تهران به این جمعبندی رسیده است که سیاستها، راهبردها و روشهای خود در قبال آمریکا را با الگوهای جدید منطبق کند و به همین دلیل تغییراتی را همزمان در میدان جنگ، مذاکرات و نحوه مواجهه با تحریمهای اقتصادی آغاز کرده است؛ بنابراین از منظر این روایت، شروط اعلامشده را باید بخشی از بازتنظیم محاسبات ایران پس از فروپاشی عملی تفاهمنامه اسلامآباد تلقی کرد.
در همین چارچوب، دبیر شورای عالی امنیت ملی برخی از محورهای شروط را نیز از جمله آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران، اعلام پایان جنگ در تمامی جبههها، عدم مداخله آمریکا در امور داخلی ایران ، توقف همه اشکال تجاوز به خاک ایران، پایان حملات و رفع محاصره دریایی تشریح کرد.
این موضع را میتوان در سخنان محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس و مسئول تیم مذاکرات ایران نیز مشاهده کرد. او روز گذشته با تأکید بر اینکه مواضع ایران در عرصه دیپلماسی «روشن، عقلانی و غیرقابل معامله» است، گفت پیامها و شروط تهران از طریق میانجیها با صراحت منتقل شده و تا زمانی که این شروط محقق نشود، حقوق ایران به رسمیت شناخته نشود و تعهدات آمریکا اجرا نشود، روزنهای برای بازگشت به شرایط پیشین مذاکره و باز شدن تنگه هرمز وجود نخواهد داشت.
از این منظر، یکی از مهمترین تفاوتهای موضع تازه با چارچوب تفاهمنامه اسلامآباد، پیوند مستقیم میان روند دیپلماتیک و وضعیت تنگه هرمز است؛ به این معنا که در معادله جدید، رفع محدودیتهای دریایی به اهرم اصلی در ساختار مذاکرات تبدیل شده است. در مقابل، تفاهمنامه اسلامآباد بر مجموعهای از تعهدات متقابل و مرحلهبندیشده استوار بود و متن آن پس از انتشار عمومی نشان داد که دو طرف برای مجموعهای از اقدامات متقابل چارچوبی مشخص طراحی کرده بودند. با این حال، این موضع بهتنهایی به معنای آن نیست که تهران اصل تفاهمنامه اسلامآباد را برای همیشه کنار گذاشته است؛ زیرا در مواضع جدید مقامهای کشور همچنان برخی از مفاد این تفاهمنامه مبنای شروط جدید تهران به شمار میآید.
بر این اساس، میتوان گفت پیام جدید تهران تلاشی برای بازتعریف قواعد ورود به مذاکره است که در آن ایران میخواهد مذاکره پس از مجموعهای از اقدامات اولیه آمریکا آغاز شود، نه اینکه مذاکره خود وسیلهای برای وعده گرفتن درباره این اقدامات در آینده باشد. همین جابهجایی، معنای سیاسی اعلام «هفت شرط» را روشنتر میکند. به این ترتیب که تهران میکوشد نقطه آغاز گفتوگو را از وضعیت مورد اختلاف پس از اسلامآباد به وضعیتی منتقل کند که در آن ابتدا بخشی از مطالبات امنیتی و اقتصادی ایران محقق شده و سپس درباره مرحله بعدی توافق گفتوگو شود.
خروج از NPT روی میز مجلس
همزمان با تشدید فشارهای سیاسی و تهدیدات نظامی علیه ایران، در داخل ایران نیز نشانههایی از تغییر محاسبات درباره یکی از مهمترین تعهدات حقوقی کشور در حوزه هستهای آشکار شده که این بار با طرح مشخص خروج از معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (ان پی تی) در مجلس شورای اسلامی مطرح شده است. در همین چارچوب، طرح سهفوریتی خروج ایران از «ان پی تی» به هیأت رئیسه مجلس ارائه شد که حسینعلی حاجیدلیگانی، نایبرئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس روز گذشته در جلسه وبیناری پارلمان درباره آن گفت با توجه به شرایط خاص کشور، ماندن در «ان پی تی» چیزی جز ضرر برای کشور ندارد و پس از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت از سوی شورای حکام، مصلحت کشور در خروج از این معاهده است.
اهمیت این اقدام اما زمانی روشنتر میشود که در کنار اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی قرار گیرد؛ او یک روز پیش از طرح مجلس در گفتوگو با الجزیره اعلام کرده بود که با توجه به دو جنگ اخیر و شرایط موجود، موضوع خروج ایران از «ان پی تی» در داخل کشور در حال بررسی است و اقدامات آمریکا و اسرائیل علیه ایران از نگاه تهران میتواند مبنای استناد به مفاد این معاهده برای خروج قرار گیرد.
در همین راستا فوریت سهگانه طرح به این معناست که بر اساس ماده ۱۶۰ آییننامه داخلی مجلس، اصل بر رسیدگی عادی به طرحها و لوایح است اما در شرایط خاص امکان بررسی یکفوریتی، دوفوریتی و سهفوریتی وجود دارد و طرح سهفوریتی برای «حالت کاملاً اضطراری و حیاتی و برای مقابله سریع با خسارت حتمی» پیشبینی شده است؛ بنابراین انتخاب این قالب، حتی پیش از آنکه نتیجه بررسی مجلس مشخص شود، نشاندهنده آن است که پیشنهاددهندگان میکوشند موضوع «ان پی تی» را در چارچوب یک وضعیت فوقالعاده امنیتی تعریف کنند.
به این ترتیب، نقطه مهم تحولات اخیر ورود رسمی این گزینه به محاسبات سیاستگذاری ایران است که اگرچه هنوز با تصمیم نهایی برای خروج فاصله دارد اما نشان میدهد تداوم فشار بر پرونده هستهای، همزمان با تهدید نظامی میتواند دامنه پاسخهای مورد بررسی تهران را به بازنگری در برخی تعهدات بینالمللی کشور بکشاند.
بــــرش
از سوی قرارگاه خاتم الانبیا صادر شد
هشدار صریح به ماجراجویی احتمالی آمریکا
سطح هشدارهای امنیتی و نظامی تهران در برابر احتمال تشدید تحرکات آمریکا و اسرائیل در منطقه همزمان با افزایش نشانههای نگرانی درباره گسترش دوباره درگیری وارد مرحلهای صریحتر شده است؛ بهگونهای که قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا در تازهترین موضع خود، این بار نه فقط آمریکا بلکه کشورهای منطقه را نیز مخاطب قرار داده و هرگونه اقدام جدید علیه ایران را با پاسخی مستقیم و گسترده مواجه دانسته است.
این هشدار در شرایطی صادر شده که قرارگاه خاتمالانبیا اعلام کرده بر اساس اطلاعات دریافتی، آمریکا در پی آن است که با همراهی برخی کشورهای منطقه، اقدامات علیه ایران را از سر بگیرد. بر همین اساس، قرارگاه در بخش اصلی هشدار خود اعلام کرد اگر آمریکا علیه ایران خطایی مرتکب شود، تمامی مراکز استقراری و منافع این کشور در منطقه، بدون محدودیت و ملاحظه، هدف حملات مستمر، مؤثر و دردناک قرار خواهد گرفت.
اما بخش دوم این پیام متوجه کشورهای منطقه است؛ جایی که قرارگاه تأکید کرده همراهی کشورهای منطقه با هر اقدام آمریکا علیه ایران از نگاه تهران آنها را در زمره طرفهای درگیر قرار خواهد داد و در چنین وضعیتی نمیتوانند انتظار خویشتنداری نیروهای مسلح ایران را داشته باشند.
همزمان، هشدارهای امنیتی صادرشده از سوی سفارتخانههای آمریکا در چند کشور منطقه نیز از افزایش نگرانی واشنگتن نسبت به تبعات احتمالی تشدید تنش حکایت دارد؛ سفارت آمریکا در مسقط برای شهروندان خود هشدار امنیتی فوری صادر کرد و سفارتخانههای این کشور در بحرین، اردن، کویت و بغداد نیز درباره احتمال اختلال در سفر و بستهشدن حریم هوایی هشدارهایی منتشر کردند. در همین چارچوب، ارزیابی آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا نیز نشان میدهد سطح ریسک در بخشهایی از حریم هوایی خلیج فارس و دریای عمان همچنان بالا ارزیابی شده و این نهاد نسبت به احتمال فعالیت موشکی و پهپادی و ضرورت آمادگی برای تغییرات کوتاهمدت در وضعیت پروازی هشدار داده است.
مجموع این نشانهها، در کنار هشدار صریح قرارگاه خاتمالانبیا، تصویری از وضعیتی ارائه میکند که در آن تهران میکوشد پیش از هرگونه ماجراجویی نظامی احتمالی، هزینه آن را برای آمریکا و شرکای منطقهایاش روشن کند که محور آن این گزاره آشکار است که هر اقدام نظامی جدید علیه ایران با پاسخ محدود به نقطه آغاز حمله مواجه نخواهد شد و دامنه منافع آمریکا در منطقه را نیز دربرخواهد گرفت.

