گزارش «ایران» از برنامههای روز ملی شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد شهریار
سیدعباس صالحی: شعر فارسی عصاره حکمت و اخلاق است
گروه کتاب: در تقویم کشورمان، 27 شهریور سالهاست که به عنوان روز شعر و ادب فارسی نامگذاری شده؛ سالروز درگذشت استاد محمدحسین شهریار که بهانهای برای گرامیداشت نام و خاطره او نیز هست.
به همین مناسبت مراسم، برنامهها و دیدارهای مختلفی در سطح ملی و استانی برگزار شد که از جمله آنها میتوان به حضور رئیسجمهوری در بیمارستان محل بستری استاد سیدعلی موسوی گرمارودی، پیام وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به مناسبت روز ملی شعر و ادب فارسی و بزرگداشت شهریار، سخنرانی غلامعلی حداد عادل در نشست علمی «شهریار، شاعر مردم ایران» در تبریز و پاسداشت روز شعر و ادب پارسی و بزرگداشت استاد شهریار به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در فضای مجازی
اشاره کرد.
عیادت رئیسجمهوری
از استاد گرمارودی
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری غروب چهارشنبه ۲۵ شهریور به همراه سیدعباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور در بیمارستان محل بستری سیدعلی موسوی گرمارودی، با عیادت از این شاعر و ادیب برجسته، در جریان روند درمان او قرار گرفت. در این دیدار که در آستانه روز شعر و ادب فارسی و پاسداشت زبان فارسی انجام شد، رئیسجمهوری با اهدای لوح تقدیر، از چند دهه فعالیت اثرگذار استاد موسوی گرمارودی در سپهر شعر و فرهنگ ایران و تلاشهای او در اعتلای زبان و ادب فارسی قدردانی کرد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز به مناسبت هزار و پانصدمین سال میلاد پیامبر اکرم(ص)، با اهدای لوحی از خدمات این شاعر ارجمند در گستره فرهنگ و ادب دینی و سالها کوشش او در بازتاب معارف نبوی و اهلبیت(ع) در شعر و ادبیات فارسی تجلیل کرد. استاد گرمارودی هم در این دیدار چند بیت شعر خواند.
شعر سلاحی برای تبیین
«پیروزیهای شکوهمند» است
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی روزگذشته (جمعه) به مناسبت روز ملی شعر و ادب فارسی و بزرگداشت زندهیاد محمدحسین بهجت تبریزی، متخلص به «شهریار»، پیامی منتشر کرد.
سیدعباس صالحی در این پیام بر اهمیت زبان به عنوان عاملی وحدت بخش تأکید کرد و نوشت: «زبان، مظهر همبستگی و تحکیم مبانی ملی است و پاسداشت آن، نه انتخاب که یک ضرورت است و در این میان، زبان فارسی نه تنها محور وحدت که تجلیگاه تربیت و اخلاق، آیین و اسطوره و دیگر بنیادهای هویت ملی است. شعر فارسی، عصاره رنج و لذت، حکمت و اخلاق، عرفان و معنویت و تبلور «داد» در برابر «بیداد» است. این سپهر ادب، در طول قرنها، در برابر تندبادهای حوادث ایستاده و مرزهای جغرافیایی را درنوردیده است اما شعر فارسی در سال ۱۴۰۵ خورشیدی، معنا و جلوهای مضاعف یافته است. اگر در گذشته، شعر فارسی صلازنانِ حقایق ازلی و ابدی بود، امروز در آستانه فصلی نو از تاریخ سیاسی و حماسی کشور، شعر به سلاحی برای تبیین «پیروزیهای شکوهمند» بدل شده است. در ایامی که غبار فتنههای استکباری، سایه بر منطقه افکنده بود، «جنگ تحمیلی دوم و سوم» به نقطه عطفی در تاریخ معاصر ما بدل گشت. این حماسه، که نشاندهنده پیوند ناگسستنی «ایمان»، «تدبیر» و «قدرت» ایرانی است در حافظه تاریخی ملت ما ثبت شد. همانگونه که شاعران بزرگ ما در دوران دفاع مقدس، دفتر و دیوان خود را با سرودههای ایثار و شهادت آذین بستند، امروز نیز شاعران زمانشناس ما در آینه تمامنمای این دفاع ملی، روایتگر شکست هیمنه استکبار جهانی و طلوع دوباره عزت اسلامی گشتهاند. در این میان، یادکرد «شهریار سخن» استاد محمدحسین بهجت تبریزی، بیش از هر زمان دیگری الهامبخش است. شهریار، نه تنها غزلسرای عاطفه، که نماد پیوند جان و ایمان بود. او که در سالهای پایانی عمر پربرکت خویش، عظمت روح فداکاری مردمان ایران را ستود، امروز چراغ راه شاعرانی است که با زبان هنر، پیروزیهای بزرگ ایران مقتدر را روایت میکنند. با گرامیداشت بیست و هفتم شهریور، روز ملی شعر و ادب فارسی و بزرگداشت استاد شهریار، این روز را به اصحاب فرهنگ و ادب تبریک میگویم. پیرو تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر صیانت از این زبان شیرین، یادآور میشوم که ما امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند قریحهای هستیم که بتواند «اقتدار ملی» را در قالب مضامین بکر و واژههایی فاخر به نسلهای آینده منتقل کند. اکنون این موهبت الهی را که ضامن استقلال فرهنگی و بازتابدهنده پیروزیهای بزرگ ما بر استکبار جهانی است، بیش از پیش پاس بداریم و در رونق و محافظت از این گوهر کمنظیر، از هیچ کوششی دریغ نورزیم.توفیق روزافزون خادمان فرهنگ و هنر این سرزمین را در پرتو عنایات حضرت ولیعصر(عج) از درگاه ایزد منان
مسألت دارم.»
دلبستگی شهریار به فارسی و آذری
غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی نیز به همین مناسبت، با حضور در نشست علمی «شهریار، شاعر مردم ایران» که در بنیاد پژوهشی شهریار تبریز برگزار شد، شهریار را افتخاری برای همه ایرانیان خواند و گفت: «شهریار با عموم مردم ایران در اعتقادات مذهبی، دینی و معنوی همنوا و همداستان بود و در مقابل عامه ملت خود قرار نداشت؛ از این رو، در اشعارش درباره پیامبر اسلام(ص)، امام حسین(ع) و امیرالمؤمنین(ع) سرودههایی دارد.»
وی افزود: «شهریار در شعر خود ارادتش به اهل بیت(ع) را به روشنی بیان کرده و این پیوند عمیق با باورهای مردم، یکی از وجوه مهم شخصیت ادبی او است.»
حداد عادل افزود: «شهریار، شاعری آذریزبان بود و به زبان آذری افتخار میکرد و بخش مهمی از بهترین سرودههای خود را به این زبان خلق کرد، اما در کنار آن، برای زبان فارسی نیز جایگاه و اهمیت ویژهای قائل بود. به گفته وی، شهریار به این موضوع توجه داشت که زبان فارسی در طول قرنها توانسته است مردم ایران را با وجود تفاوت در زبانها و گویشها به یکدیگر پیوند دهد؛ از همین رو، علاقه و دلبستگی به هر دو زبان آذری و فارسی در شخصیت و آثار او دیده میشود. بنابراین، مسأله اصلی برای مردم ایران این نیست که شهریار را متعلق به کدام قوم یا زبان بدانند، بلکه او شاعری متعلق به همه مردم ایران است.»
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه با اشاره به علاقه رهبر شهید انقلاب به آثار شهریار افزود: «ایشان علاقه زیادی به شعرهای فارسی و آذری شهریار داشتند و از خواندن آثار او لذت میبردند. همچنین روحیه و مردانگی شهریار پس از انقلاب و مواضعی که در آن دوره داشت، مورد توجه ایشان بود. رهبر شهید انقلاب منظومه «حیدربابایه سلام» را برای من میخواندند و با اشاره به ظرافتهای این اثر، درباره سبک شعری شهریار نیز توضیح و تحلیل ارائه میکردند. پس از درگذشت شهریار نیز مراسمی در تهران برای بزرگداشت یاد او از سوی رهبر شهید انقلاب برگزار شد که من به نمایندگی از ایشان در آن مراسم سخنرانی کردم و پیام ایشان را قرائت کردم.»
حدادعادل درباره شکلگیری بنیاد پژوهشی شهریار نیز گفت: «هنگامی که در تبریز تصمیم گرفتیم فعالیت ادبی داشته باشیم، در فرهنگستان به این جمعبندی رسیدیم که بنیاد را به نام شهریار مزین کنیم. اگر از ما پرسیده شود در تبریز چه هدفی را دنبال میکنید، پاسخ این است که قصد داریم راه شهریار را ادامه دهیم. همانطور که در شخصیت شهریار، زبان آذری و ادبیات آذری در کنار زبان و ادبیات فارسی قرار گرفت و میان آنها نوعی پیوند و اعتدال شکل گرفت، ما نیز تلاش داریم همین رویکرد را در بنیاد پژوهشی شهریار دنبال کنیم. در بنیاد شهریار، توجه به زبان آذری را مورد تأکید قرار میدهیم و تحقیق و تحصیل درباره این زبان را جایز میدانیم. زبان آذری را یکی از ذخایر زبانی ایران بزرگ میدانیم و برای میلیونها نفری که با این زبان سخن میگویند احترام قائل هستیم.»
جایگاه ویژه شهریار در شعر ایران
همچنین چهارشنبه 25 شهریور مراسمی در پاسداشت روز شعر و ادب فارسی و گرامیداشت استاد شهریار از سوی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و با همراهی و سخنرانی جمعی از استادان و پژوهشگران سرشناس کشور در فضای مجازی برگزار شد.
علیاصغر شعردوست شاعر و زبانشناس، با اشاره به نامگذاری ۲۷ شهریور به عنوان روز شعر و ادب پارسی و بزرگداشت استاد شهریار گفت: «این مناسبت فرصتی است تا از زبان فارسی و جایگاه شعر در فرهنگ ایرانی یاد کنیم و در این میان، شهریار به دلیل تواناییهای شگرف خود در دو عرصه شعر فارسی و ترکی، جایگاهی ویژه دارد. پیش از این، برای بسیاری از حوزههای فرهنگی و هنری کشور مناسبتها و برنامههای مشخصی وجود داشت، اما شعر، با وجود جایگاه درخشان آن در فرهنگ ایرانی، روزی برای بزرگداشت نداشت. از این رو، پیشنهاد اختصاص روزی به شعر فارسی مطرح شد و در انتخاب این روز، با توجه به جایگاه شاعران بزرگ گذشته، انتخاب هر یک میتوانست محل پرسش باشد؛ بنابراین در میان شاعران معاصر، شهریار به دلیل ویژگیهای کمنظیرش انتخاب شد... عشق به مردم، آموزههای دینی، حس میهندوستی و نوعدوستی از ویژگیهای برجسته شعر شهریار است و همین پیوند عمیق با زندگی و احساسات مردم، یکی از دلایل ماندگاری شعر اوست.»
محمود شالویی، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی از دیگر سخنرانان این مراسم بود که گفت: «اگر زبان فارسی در میان نبود، بسیاری از بزرگان ادب و حکمت ایران همچون فردوسی، مولوی، حافظ، سعدی، عطار و خیام و آثار و اندیشههای آنان به این گستردگی و ماندگاری به نسلهای بعد منتقل نمیشد. حتی حکیمانی چون ابنسینا و سهروردی، با وجود رواج زبان عربی در حوزه علمی زمان خود، آثار فراوانی به فارسی پدید آوردند و نشان دادند که این زبان توانایی بیان مفاهیم عقلانی، حکمی، معرفتی و علمی را نیز دارد.»

