در حافظه موقت ذخیره شد...
مرزهای زمینی باز است
شایعه پشت صفهای تردد
گفتوگوی خبرنگاران «ایران» با معاون امنیتی و انتظامی آذربایجان شرقی، مدیر کل گمرک جلفا، فرماندار مهران و معاون گمرکات سیستان و بلوچستان
۱۷ هزار تردد یک شبانهروز در مرز مهران
فرماندار مهران با تکذیب خبر بسته شدن این گذرگاه مرزی تأکید کرد که رفتوآمد زائران و فعالیتهای تجاری در مرز بدون وقفه و به صورت روان در جریان است. حیدر نعمتی در گفتوگو با خبرنگار ما اظهار کرد: «هیچگونه محدودیتی برای ورود و خروج مسافران، زائران یا جابهجایی کالا در گذرگاه مرزی مهران وجود ندارد و اخبار منتشرشده درباره تعطیلی این مرز بیاساس است.»
به گفته وی، همه بخشهای این گذرگاه مرزی در حال خدمترسانی هستند و فعالیت پایانه بینالمللی مهران بدون وقفه ادامه دارد. آمار تردد نیز تصویری متفاوت از آنچه در برخی شبکههای اجتماعی منتشر شده ارائه میکند. فرماندار مهران اعلام کرد که طی شبانهروز گذشته حدود ۱۷ هزار تردد در این مرز به ثبت رسیده است؛ رقمی که نشان میدهد یکی از مهمترین مسیرهای زمینی تردد میان ایران و عراق همچنان فعال است و جریان رفتوآمد در آن ادامه دارد.
نعمتی با تأکید بر استمرار فعالیت مرز مهران گفت این گذرگاه همچنان به عنوان مسیری امن و فعال به فعالیت خود ادامه میدهد.
افزایش تردد در مرز بازرگان
در شمالغرب کشور نیز وضعیت مشابهی در جریان است. مرز بازرگان در آذربایجان غربی که یکی از مهمترین گذرگاههای زمینی ایران با ترکیه محسوب میشود، طی روزهای اخیر به دلیل افزایش حجم تردد با ازدحام مقطعی مواجه شد. اما همین ازدحام در فضای مجازی بهگونهای بازتاب یافت که گویی مرز بسته شده و پذیرش مسافران متوقف شده است.
فرماندار ماکو این ادعا را رد کرده و گفته است تردد در مرز بازرگان به صورت عادی ادامه دارد.
شهلا تاجفر با اشاره به وضعیت این گذرگاه اظهار کرد: «اخبار منتشرشده درباره تعطیلی مرز بازرگان و عدم پذیرش مسافر صحت ندارد و مرز همچنان فعال است و پذیرش مسافران و تردد وسایل نقلیه بدون مشکل خاصی انجام میشود.» به گفته وی، افزایش حجم تردد مسافران و خودروهای سبک و سنگین، ناشی از تعطیلات پایان فصل و همزمانی آن با روزهای پایانی هفته بوده و چنین افزایشی در این مقاطع، روالی طبیعی و معمول است.
با این حال، افزایش حجم تردد در مقطعی باعث ایجاد ازدحام و کاهش سرعت عبور و مرور در مرز شده بود. این موضوع با رایزنی مسئولان ایرانی با طرف ترکیهای پیگیری شد و با افزایش میزان پذیرش، مشکل برطرف و تردد به وضعیت عادی بازگشت.
صدها کامیون در مسیر تجارت
اهمیت ماجرا در بازرگان تنها به تردد مسافران محدود نمیشود. این مرز یکی از مهمترین مسیرهای زمینی تجارت ایران با ترکیه و دروازهای برای ارتباط جادهای کشور با بازارهای منطقه و اروپاست.
براساس آمار اعلامشده از سوی فرماندار ماکو، طی ۲۴ ساعت گذشته ۵۲۲ دستگاه خودروی سنگین وارد کشور و ۳۸۰ دستگاه از کشور خارج شدهاند. در همین مدت ۱۱۰ دستگاه خودروی سبک وارد کشور و ۱۱۱ دستگاه از کشور خارج شدهاند.
در بخش مسافری نیز ۲ هزار و ۷۱۲ نفر از طریق مرز بازرگان وارد کشور شده و ۳ هزار و ۸۷ نفر از کشور خارج شدهاند. همچنین ۱۹ دستگاه اتوبوس وارد کشور و ۱۲ دستگاه اتوبوس از کشور خارج شدهاند.
فرماندار ماکو مجموع ورود وسایل نقلیه در این بازه زمانی را یک هزار و ۱۳۲ دستگاه اعلام کرده است؛ آماری که به روشنی نشان میدهد مرز نهتنها تعطیل نشده، بلکه در حال انجام حجم قابل توجهی از ترددهای مسافری و تجاری است.
تردد عادی تجاری و مسافری در نوردوز و جلفا
پیگیریهای خبرنگار ما در آذربایجان شرقی نیز نشان میدهد که تردد عادی کامیونهای ترانزیتی و مسافران در مرزهای نوردوز و جلفا با جمهوری نخجوان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان برقرار است. مهراب داوری معاون امنیتی و انتظامی استانداری آذربایجان شرقی در گفتوگو با «ایران» گفت: «رفت و آمدهای تجاری و مسافری در نوردوزو جلفا بهصورت عادی در جریان است. تردد مسافری در جمهوری آذربایجان از زمان کرونا تاکنون ممنوع بوده است و این موضوع ربطی به شرایط کنونی ندارد.» وی افزود: «تردد کامیونهای ترانزیتی ایرانی و خارجی در مرزهای آذربایجان شرقی به روال سابق در حال انجام است و نسبت به چند ماه قبل افزایش یافته است.» علی بیسلم، مدیرکل گمرک جلفا هم با عادی توصیف کردن رفت و آمدهای تجاری و مسافری در این مرز گفت: «حجم ترددهای کامیونهای تجاری و ترانزیتی نسبت به گذشته افزایش هم داشته و کارکنان گمرک با توجه به افزایش ترددها به طور ویژه در تسهیل و ترخیص و صدور مجوزهای لازم نهایت همکاری را با بازرگانان و مراجعان دارند. خوشبختانه طرفهای مقابل در جمهوری ارمنستان هم همکاری خوبی دارند.»
مدیریت شرایط تردد در مرز میرجاوه
«غلامرضا بلوطیمیرزا»، ناظر گمرکات سیستان و بلوچستان، در گفتوگو با «ایران» درباره آخرین وضعیت مرزهای استان گفت که شرایط در برخی گذرگاهها عادی و در برخی دیگر با محدودیت و نوسان همراه است و دستگاههای مسئول تلاش دارند ضمن مدیریت شرایط، از توقف جریان تجارت در مرزها جلوگیری کنند. بلوطیمیرزا درباره وضعیت مرز میرجاوه ادامه داد: «متأسفانه میرجاوه همچنان بسته است. طرف پاکستانی علت توقف تردد را ناامنی در خاک این کشور اعلام کرده و به همین دلیل، تردد خودروها و ماشینآلات تجاری در این مسیر انجام نمیشود.»
وقوع حادثه در پایانه طرف پاکستانی
ناظر گمرکات سیستان و بلوچستان درباره وضعیت ریمدان نیز به یک حادثه امنیتی در پایانه NLC طرف پاکستانی اشاره کرد وگفت: «در این حادثه چهار نفر از کارکنان پایانه در سمت پاکستان کشته شدهاند و بر اساس اطلاعاتی که به مسئولان ایرانی اعلام شده، موضوع با سرقت و شرارت مرتبط بوده است.»
به گفته بلوطیمیرزا، پس از این حادثه، محوطه تحویل گاز و روند جابهجایی محمولههای تجاری با دشواری و ازدحام مواجه شده و فعالیت این پایانه تحت تأثیر شرایط امنیتی قرار گرفته و طرف پاکستانی فعلاً 2 روز اعلام تعطیلی کرده است.
کوهک؛ فعال، اما با ملاحظات
بلوطیمیرزا درباره وضعیت کوهک نیز تأکید کرد: «این مرز فعال است، در شرایط فعلی، اولویت مسئولان، مدیریت مشکلات و جلوگیری از تشدید مشکلات است نه برجسته کردن ضعفها و مقصرشناسی.»
این مقام مسئول درباره وضعیت پیشین نیز گفت: «این مرز که پیش از این با وقفه مواجه شده بود، اخیراً تا حدودی به روال عادی بازگشته و اجازه عبور حدود ۴۰ دستگاه کامیون صادر شده است.
بلوطیمیرزا در نهایت با اشاره به تلاش مجموعه گمرک و دستگاههای مسئول برای مدیریت شرایط مرزی گفت که هدف اصلی، جلوگیری از توقف کامل جریان تجارت و حرکت تدریجی مرزها به سمت ثبات است.
وقتی ازدحام، خبر تعطیلی میشود
مرزهای زمینی ایران در واقع بخشی از شریانهای ارتباطی کشور با همسایگان هستند. شریانهایی که هم مسافر و زائر از آنها عبور میکند و هم کامیونهای حامل کالا. آمار اعلامشده از مهران و بازرگان نشان میدهد این جریان همچنان برقرار است.
در مهران، ثبت ۱۷ هزار تردد در یک شبانهروز و در بازرگان، تردد هزاران مسافر و صدها خودروی سنگین و سبک، تصویری متفاوت از ادعاهای مطرحشده در فضای مجازی ارائه میکند. در بازرگان حتی افزایش حجم تردد و ازدحام مقطعی نیز نه ناشی از تعطیلی، بلکه نتیجه افزایش تقاضا برای عبور از مرز بوده است.
اکنون مسئولان محلی در هر دو گذرگاه بر فعال بودن مرز و استمرار تردد تأکید دارند؛ موضوعی که نشان میدهد در شرایط فعلی، مرزهای مهران و بازرگان نه بسته شدهاند و نه پذیرش مسافر و فعالیت تجاری در آنها متوقف شده است.
با این حال، تجربه روزهای اخیر یک ضرورت مهم را نیز یادآوری میکند؛ اینکه در مرزهایی که همزمان بار سنگین تردد مسافری و تجاری را بر دوش دارند، افزایش ظرفیت پذیرش و مدیریت هوشمند موجهای تردد باید همپای افزایش سفر و تجارت دنبال شود. چرا که در چنین شرایطی، هر صف طولانی میتواند پیش از آنکه مسئولان توضیح دهند، به خوراکی برای شایعات فضای مجازی تبدیل شود.
آنچه در مرز بازرگان و همچنین در مرز ریمدان رخ داده، یک نمونه از چالش همیشگی مرزهای پرتردد کشور است. افزایش ناگهانی حجم مسافر و ناوگان میتواند صفهای طولانی ایجاد کند و تصاویر این صفها نیز به سرعت در شبکههای اجتماعی منتشر شود. در چنین شرایطی، تفاوت میان «ازدحام» و «تعطیلی» ممکن است در فضای مجازی نادیده گرفته شود و یک اختلال مقطعی در سرعت تردد، به عنوان توقف کامل فعالیت مرز بازنشر شود.
این در حالی است که مرزهای زمینی کشور، بهویژه گذرگاههای اصلی مانند مهران و بازرگان، فقط محل عبور مسافر نیستند؛ بخش مهمی از تجارت خارجی و حملونقل جادهای کشور نیز از همین مسیرها انجام میشود. هرگونه توقف واقعی در این گذرگاهها میتواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی داشته باشد. از این منظر، اطلاعرسانی سریع و دقیق مسئولان مرزی در زمان بروز ازدحام یا تغییر در روند پذیرش، اهمیت زیادی دارد. ارائه آمار روزانه تردد و توضیح درباره علت شکلگیری صفها میتواند مانع از آن شود که تصاویر مربوط به یک ازدحام موقت، زمینهساز انتشار شایعات گسترده درباره تعطیلی مرزها شود.
