سمیه افشین‌فر
گروه اجتماعی

پس از ماه‌ها فروکش‌کردن تب کرونا، آمارهای تازه از بازگشت آرام این ویروس حکایت دارد؛ افزایش سهم موارد مثبت کووید-۱۹ در میان مبتلایان به عفونت‌های تنفسی، بار دیگر این سؤال را مطرح می‌کند که آیا کشور در آستانه موج تازه‌ای از کرونا قرار دارد؟ دکتر قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در گفت‌و‌گو با «ایران» با اشاره به روند بیماری‌های تنفسی در کشور می‌گوید: «اگرچه موارد کووید-19 در چند هفته گذشته روند افزایشی داشته است، به نظر می‌رسد این روند اکنون به ثبات رسیده و در حال حاضر شواهدی از شکل‌گیری یک موج شدید و خارج از کنترل وجود ندارد.» به گفته رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت در هفته منتهی به 7 شهریور، حدود 8.3 درصد و در هفته منتهی به 14 شهریور 9.1 درصد از مراجعان دارای علائم عفونت‌های تنفسی، از نظر کووید-19 مثبت بوده‌اند. 
مرادی با تأکید بر اینکه این افزایش نیازمند توجه و مراقبت بیشتر است، اما نشانه یک وضعیت بحرانی نیست، می‌گوید: «در همین مقطع زمانی در سال گذشته نیز میزان مثبت‌شدن تست کووید-19در محدوده‌ای مشابه قرار داشت. یکی از اهداف نظام دیده‌بانی وزارت بهداشت، رصد عفونت‌های تنفسی برای اطلاع‌رسانی به مردم برای مراقبت و کنترل است. این روزها در کنار کووید-19 و آنفلوانزا، سایر ویروس‌های تنفسی نیز در گردش هستند. هر وقت وضعیت نیاز به مداخله‌ داشته باشد اطلاع‌رسانی خواهد شد. حالا فقط به مردم توصیه می‌شود آداب بهداشت تنفسی را بیشتر رعایت کنند. بنابراین شرایط فعلی بیش از آنکه موجب نگرانی عمومی باشد، نیازمند افزایش مراقبت‌هاست، یعنی این وضعیت زنگ هشدار برای مراقبت بیشتر است، نه زنگ خطر برای ایجاد نگرانی عمومی.»
 
کووید-19، آنفلوانزا و راینوویروس 
در کشور در حال گردش هستند
مرادی در پاسخ به این پرسش که آیا با موج جدیدی از بیماری‌های تنفسی مواجه هستیم؟ می‌گوید: «بر اساس یافته‌های نظام دیده‌بانی عفونت‌های تنفسی در چند هفته اخیر مانند برخی از کشورهای آسیایی مثل چین و کره‌جنوبی و برخی از کشورهای اروپایی روند افزایش موارد کووید-19 را شاهد هستیم، اما شواهدی از یک موج شدید و کنترل‌نشده وجود ندارد. کووید-19 در حال حاضر مانند بسیاری از ویروس‌های تنفسی، یک بیماری بومی است و دوره‌های افزایش و کاهش دارد.»
او در پاسخ به این سؤال که آیا سویه جدیدی از کرونا شناسایی شده که نیازمند نگرانی باشد، می‌گوید: «تا این مرحله شواهدی از ظهور سویه‌ای که موجب تغییر جدی در شدت بیماری یا نیاز به اقدامات ویژه شود، نداریم. پایش و بررسی سویه‌های در گردش همچنان ادامه دارد. سویه‌هایی که در حال حاضر در دنیا و در کشور ما در گردش هستند از نوع زیرگونه‌های اومیکرون هستند.»
 رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در مورد وضعیت بستری بیماران کووید-19 می‌گوید: «افزایش موارد ابتلا الزاماً به معنای افزایش متناسب موارد شدید و بستری نیست. در حال حاضر شواهدی از فشار غیرمعمول ناشی از کووید-19 بر بیمارستان‌ها گزارش نشده است. هر چند ابتلا به عفونت‌های تنفسی و کووید-19 بویژه در افراد سالمند موجب بیماری شدیدتری که نیازمند بستری باشد، می‌شود.» اما آیا مرگ‌ومیر ناشی از کرونا در جامعه افزایش یافته است؟ او می‌گوید: «میزان مرگ‌ومیر اصلاً با دوره‌های شدید پاندمی قابل مقایسه نیست. با این حال، کووید-19 همچنان برای سالمندان و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای می‌تواند خطرناک باشد.» آیا احتمال شکل‌گیری موج جدید وجود دارد؟ مرادی پاسخ می‌دهد: «افزایش‌های دوره‌ای کووید-19 قابل انتظار است و نمی‌توان وقوع آنها را به‌طور کامل منتفی دانست. مهم این است که با مراقبت و پایش مستمر، افزایش موارد را زود تشخیص دهیم و مدیریت کنیم و با اطلاع‌رسانی به مردم، ضرورت مراقبت بیشتر از افراد پرخطر را یادآور شویم.»
 
تأمین و توزیع واکسن آنفلوانزا 
توسط وزارت بهداشت دنبال می‌شود
 آنفلوانزا هم یکی دیگر از بیماری‌هایی است که افراد زیادی به آن مبتلا می‌شوند، اینکه امسال وضعیت آنفلوانزا نسبت به سال گذشته چه تغییراتی داشته است، سؤالی است که رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت در مورد آن می‌گوید: «الگوی گردش آنفلوانزا امسال با سال گذشته تفاوت‌هایی دارد و باید بر اساس داده‌های نظام مراقبت تفسیر شود. در حال حاضر شواهدی از موج شدید آنفلوانزا وجود ندارد.» به گفته او، در نمونه‌های بررسی‌شده، آنفلوانزای نوع‌B سهم قابل‌توجهی داشته و نمونه غالب در این روزهاست. او در مورد اینکه واکسن آنفلوانزا چه قدر با سویه‌های در گردش مطابقت دارد، می‌گوید: «واکسن آنفلوانزا بر اساس سویه‌هایی که احتمال گردش آنها پیش‌بینی می‌شود، هر سال به‌روزرسانی می‌شود. سال گذشته تغییراتی در آنفلوانزا ایجاد شد و مانند سالیان گذشته، واکسنی که امسال تهیه شود بر اساس سویه‌های غالب سال گذشته است.» مرادی در مورد ضرورت تزریق واکسن آنفلوانزا می‌گوید: «توصیه اصلی متوجه گروه‌های پرخطر است، بویژه سالمندان دارای بیماری‌های زمینه‌ای و افرادی که احتمال عوارض شدید در آنها بیشتر است.» او در مورد اینکه در حال حاضر وضعیت بیماران بستری آنفلوانزا چگونه است و بیمارستان‌ها چه‌قدر ظرفیت پذیرش بیماران را دارند، توضیح می‌دهد: «در حال حاضر شواهدی از ایجاد فشار غیرعادی بر ظرفیت بیمارستان‌ها به دلیل آنفلوانزا و کووید-19 وجود ندارد. البته این وضعیت به‌ شکل مستمر پایش می‌شود.» مرادی در مورد اینکه آیا واکسن آنفلوانزا در کشور به اندازه کافی وجود دارد؟ می‌گوید: «در شرایط حاضر کشور، واکسن آنفلوانزا در چارچوب برنامه تأمین و توزیع وزارت بهداشت، توسط سازمان غذا و دارو همان‌طور که اطلاع‌رسانی کرده‌اند، دنبال می‌شود.» این متخصص بیماری‌های تنفسی درباره وضعیت داروهای مورد استفاده برای درمان کرونا و آنفلوانزا نیز می‌گوید: «اغلب موارد عفونت‌های تنفسی، بویژه آنفلوانزا و کووید-19، با درمان‌های حمایتی و استراحت بهبود پیدا می‌کنند.» او می‌گوید: «برای مواردی که به درمان اختصاصی نیاز دارند نیز تاکنون کمبودی در درمان‌های مورد نیاز گزارش نشده است؛ با این حال، درمان باید بر اساس تشخیص پزشک انجام شود و افراد از مصرف خودسرانه دارو پرهیز کنند.»
 
 ماسک برای افراد پرخطر و مبتلایان 
به علائم تنفسی
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت رعایت نکات پیشگیرانه در شرایط افزایش بیماری‌های تنفسی، استفاده از ماسک را در اماکن پرتراکم و شلوغ توصیه می‌کند و می‌گوید: «این توصیه بویژه برای افراد پرخطر و کسانی که دارای علائم تنفسی هستند، اهمیت بیشتری دارد.»
به گفته او، افراد دارای علائم تنفسی بهتر است تا زمان بهبود علائم، از حضور در اماکن شلوغ و تماس نزدیک با دیگران خودداری کنند تا احتمال انتقال بیماری به سایر افراد کاهش یابد. 
 

برش

هشدار درباره مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک
رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های وزارت بهداشت همچنین نسبت به مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک برای بیماری‌هایی مانند سرماخوردگی و کرونا هشدار می‌دهد و می‌گوید:«بیشتر عفونت‌های تنفسی منشأ ویروسی دارند و آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌ها اثری ندارند.»
به گفته مرادی، مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک علاوه بر احتمال ایجاد عوارض، می‌تواند به افزایش مقاومت میکروبی منجر شود؛ بنابراین مصرف این داروها باید بر اساس تشخیص و تجویز پزشک صورت گیرد.