راهآهن جوین ـ اسفراین در مسیر پیشرفت قرار گرفت
خراسان شمالی از بنبست ریلی خارج میشود؟
بجنورد ـ خراسانشمالی سالهاست در میان ظرفیتهای قابل توجه صنعتی، معدنی و کشاورزی خود و شبکه ریلی کشور، با یک فاصله زیرساختی جدی مواجه است؛ فاصلهای که اگرچه در ظاهر تنها نبود یک خط آهن است، اما در عمل میتواند بخشی از توان اقتصادی استان را از دسترسی به بازارهای بزرگ، سرمایهگذاریهای جدید و زنجیرههای ارزش ملی دور نگه دارد. اکنون پروژه راهآهن جوین ـ اسفراین میتواند اولین گام جدی برای شکستن این بنبست باشد؛ پروژهای که پس از ۱۲ سال انتظار و با رفع یکی از مهمترین موانع اجرایی، بار دیگر در مسیر پیشرفت قرار گرفته است.
خراسانشمالی از معدود استانهایی است که نبود اتصال مناسب به شبکه ریلی، همچنان یکی از محدودیتهای مهم زیرساختی آن به شمار میرود. این در حالی است که بخشهایی از استان، بویژه اسفراین، مجموعهای از ظرفیتهای صنعتی و معدنی را در خود جای دادهاند که برای توسعه، بیش از هر چیز به شبکه حملونقل مطمئن، اقتصادی و متناسب با حجم تولید نیاز دارند.
اکنون راهآهن جوین ـ اسفراین با طول حدود ۵۸ کیلومتر در دو بخش ۲۷ و ۳۱ کیلومتری در حال اجراست. بر اساس اطلاعات موجود، زیرسازی این پروژه به ۷۵ درصد و ایستگاهها به ۲۳ درصد پیشرفت رسیده و با رفع مشکل اراضی کشاورزی و توافق با مالکان، یکی از موانع اصلی ادامه کار کنار رفته است.
چرا تکمیل این خط
برای خراسانشمالی اهمیت دارد؟
پاسخ را باید در ساختار اقتصادی جنوب استان جستوجو کرد. اسفراین یکی از مهمترین کانونهای صنعتی خراسانشمالی است و مجموعههایی مانند مجتمع صنعتی اسفراین، شرکت لولهگستر اسفراین و آذینفورج، بخشی از ظرفیت تولیدی این شهرستان را تشکیل میدهند. صنایع بزرگی از این دست برای تأمین مواد اولیه و رساندن محصولات خود به بازارهای دورتر، نیازمند شبکه حملونقل پرظرفیت و اقتصادی هستند.
در چنین شرایطی، ریل میتواند بخشی از هزینه و دشواری حملونقل را کاهش دهد و قدرت رقابت صنایع استان را افزایش دهد. فاصله میان کارخانه و بازار، تنها یک فاصله جغرافیایی نیست؛ این فاصله در قیمت تمامشده محصول، سرعت دسترسی به بازار و حتی تصمیم سرمایهگذاران برای ایجاد واحدهای جدید خود را نشان میدهد. بنابراین اتصال اسفراین به شبکه سراسری ریلی میتواند به تقویت رقابتپذیری صنایع موجود و فراهم شدن زمینه برای سرمایهگذاریهای تازه کمک کند.
ظرفیت معدنی نیز یکی دیگر از دلایل ضرورت خروج خراسانشمالی از بنبست ریلی است. معدن آلبلاغ اسفراین و دیگر ذخایر معدنی استان، بخشی از ظرفیتهای بالقوهای هستند که میتوانند در صورت ایجاد زنجیره استخراج، فرآوری و تولید، ارزش افزوده بیشتری برای منطقه ایجاد کنند.
اما ماده معدنی پس از استخراج باید به کارخانه، واحد فرآوری یا بازار مصرف منتقل شود. هرچه مسیر انتقال طولانیتر و هزینه حمل بیشتر باشد، بخشی از مزیت اقتصادی معدن کاهش مییابد. در این میان، راهآهن میتواند حلقهای میان معدن، کارخانه و بازار باشد و امکان جابهجایی بار در مقیاس گستردهتر و با هزینه مناسبتر را فراهم کند.
به بیان دیگر، ریل قرار نیست صرفاً قطار را به اسفراین برساند؛ قرار است امکان حرکت مواد معدنی از زیرزمین به سمت کارخانه و سپس بازار را فراهم کند. اگر توسعه ریلی با فرآوری مواد معدنی در داخل استان همراه شود، ارزش اقتصادی این منابع نیز افزایش خواهد یافت و زمینه برای ایجاد اشتغال و فعالیتهای اقتصادی جدید فراهم میشود.
کشاورزی هم در انتظار
یک مسیر تازه
اهمیت راهآهن برای خراسانشمالی به صنعت و معدن محدود نمیشود. کشاورزی نیز یکی از پایههای اقتصاد استان و شهرستان اسفراین است. محصولات کشاورزی برای تبدیل شدن به یک مزیت اقتصادی پایدار باید در کوتاهترین زمان و با کمترین هزینه به مراکز مصرف برسند.
البته جاده همچنان مهمترین مسیر حمل محصولات کشاورزی خواهد بود، اما اتصال ریلی میتواند برای حمل بارهای عمده و انتقال محصولات به بازارهای دورتر ظرفیت تازهای ایجاد کند. بویژه اگر در کنار خط آهن، صنایع تبدیلی، سردخانه، بستهبندی، انبارداری و مراکز لجستیکی توسعه یابد، ریل میتواند بخشی از زنجیره ارزش کشاورزی استان را تکمیل کند.
از این منظر، راهآهن جوین ـ اسفراین را نباید یک پروژه صرفاً عمرانی یا یک مسیر ارتباطی میان دو نقطه جغرافیایی دانست. این پروژه میتواند حلقه اتصال سه بخش مهم اقتصاد جنوب خراسانشمالی یعنی صنعت، معدن و کشاورزی باشد؛ سه بخشی که در نهایت برای رشد پایدار به یک مقصد مشترک نیاز دارند: بازار.
اکنون که پس از ۱۲ سال یکی از گرههای اصلی پروژه جوین ـ اسفراین باز شده و زیرسازی آن به ۷۵ درصد رسیده است، مهمترین مطالبه، حفظ شتاب عملیات و تأمین منابع لازم برای تکمیل پروژه است.
