چرا کاخ سفید دیگر از عنوان جنگ برای درگیری با ایران استفاده نمیکند؟
عقبنشینی به سبک ترامپ
علیرضا حجتی
دبیر گروه بینالملل
«خیلیها آن را جنگ نمینامند. من آن را یک درگیری نظامی مینامم!» این آخرین موضع دونالد ترامپ درباره جنگ با ایران است. گفتهای که به سرعت در محافل خبری آمریکا خبرساز شده و این چرخش موضع البته یک دردسر بزرگ برای ساکن کاخ سفید در آستانه انتخابات میان دورهای کنگره در نوامبر رقم زده است.
رئیسجمهوری آمریکا در آغاز هفتمین ماه از جنگ انتخابی که علیه ایران به راه انداخته است، ترجیح میدهد از لفظ جنگ درباره آنچه که در جریان است استفاده نکند و این جنگ را بیاهمیت یا به عنوان «عملیات نظامی» تخفیف دهد.
این گفتمان جدید ترامپ البته به معنای اعتراف ضمنی به شکست ایالات متحده از ایران است؛ شکستی تاریخی که کارشناسان و اندیشکدههای مطرح بینالمللی از تأثیر آن بر نظم جهانی و قدرتیابی ایران در نظام بینالملل، حتی چیزی که «فارن افرز» تحت عنوان آنچه آغاز خاورمیانه بدون آمریکا نامید، صحبت میکنند. می توان دلایل زیادی برای این چرخش موضع از جنگ به عملیات نظامی برشمرد اما مهمترین آن به وضعیت اسفناک دونالد ترامپ در داخل آمریکا اشاره کرد. او که 28 فوریه تصور میکرد عملیات موسوم به «خشم حماسی» در ایران مانند ونزوئلا سفری کوتاه خواهد بود حالا علاوه بر تحمیل یکی از بزرگترین شکستهای تاریخ ایالات متحده، جهان را با تکانههای بزرگ ناشی از پیامدهای جنگ با ایران و تنگه هرمز مواجه ساخته است. وضعیت بحرانی آزادسازی ذخایر نفتی آمریکا و افزایش قیمت بنزین، اوضاع اسفناک ذخایر تسلیحات راهبردی ایالات متحده و همچنین بحرانی شدن شاخصهای محبوبیت ترامپ در آستانه انتخابات، مواردی هستند که دار و دسته ترامپ را به عقبنشینی از جنگ، حتی در گفتار سوق داده است.
براساس آمار اداره انرژی آمریکا، ذخایر نفت خام استراتژیک ایالات متحده (SPR)در هفته اول شهریور مجدداً ۳.۱ میلیون بشکه کاهش یافت و به ۲۸۶.۶ میلیون بشکه رسید که پایینترین سطح از سال ۱۹۸۲ محسوب میشود. این کاهش در حالی رخ میدهد که واشنگتن همزمان با جنگ علیه ایران، به برداشت از ذخایر اضطراری خود ادامه میدهد.
در همین حال نیویورک تایمز افشا کرده پنتاگون تحقیقات گسترده و غیرمعمول را آغاز کرده است و به حدود 50 نفر از اعضای ستاد مشترک، تستهای دروغ سنج میدهد. این اقدام پس از انتشار گزارشهایی در رسانهها صورت میگیرد که از کمبود مهمات کلیدی ایالات متحده در طول جنگ با ایران خبر داده بودند. تحقیقات نشان میدهد که از افسران و کارمندان غیرنظامی سؤالاتی درباره به اشتراک گذاشتن اطلاعات طبقهبندیشده با روزنامهنگاران، از جمله جزئیات مربوط به ذخایر موشکها و سیستمهای پدافندی پاتریوت، پرسیده شده است.
سقوط به جای عظمت آمریکا
روز پنجشنبه رویترز گزارشی منتشر کرد مبنی بر اینکه مشاوران ترامپ از جمله روبیو و جی دی ونس- به عنوان گزینههای بالقوه جایگزینی ترامپ در انتخابات بعد- در حال فشار به رئیسجمهوری هستند که تا قبل از انتخابات میان دورهای در سه نوامبر (13 آبان) از هرگونه تشدید تنش با ایران خودداری کند و در عوض روی فشار اقتصادی و محاصره علیه ایران تمرکز کند. در این فضاست که حتی مارکو روبیوی جنگطلب و ضد ایرانی، نسخهای به غیر از تنش نظامی با ایران میپیچد!
همه این عوامل در کنار نظرسنجی اخیر و مشترک دانشگاه ماساچوست و مؤسسه یوگاو دست جنگطلبان حاکم بر کاخ سفید را بیشتر رو میکند. بر اساس این نظرسنجی برای اولین بار محبوبیت ترامپ-چه در دولت اول چه در دولت دومش- به کمتر از ۳۳ درصد رسیده که این یعنی نزدیک به دو سوم آمریکاییها با عملکردش مخالفند. ترامپ در حال شکستن رکورد عدم محبوبیت رئیسجمهوری است.
حتی شبکه محبوب ترامپ یعنی فاکس نیوز هم اخبار خوبی برای رئیسجمهوری ندارد. در نظرسنجی شبکه نومحافظه کاران، ۷۰ درصد آمریکاییها از عملکرد اقتصادی ترامپ ناراضیاند. حالا رئیسجمهوری که قرار بود عظمت را به آمریکا بازگرداند در تمامی شاخصها در حال سقوط آزاد است. همچنین نظرسنجیای که روز دوشنبه توسط خبرگزاری رویترز و مؤسسه پژوهشی ایپسوس منتشر شد، نشان داد که نزدیک به شش نفر از هر ۱۰ بزرگسال آمریکایی با حملات نظامی علیه ایران مخالفاند. با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای در ماه نوامبر، این جنگ قیمت سوخت در آمریکا را بالا برده، انجمن اتومبیل آمریکا (AAA) اعلام کرده است که میانگین قیمت سوخت به ۴.۱۵ دلار برای هر گالن (۳.۸ لیتر) رسیده که تقریباً یک دلار بیشتر از سال گذشته است.
سه سناریوی وحشتناک
جنگ ایران معادلات انتخابات میاندورهای را هم تغییر داده است.
آسوشیتدپرس گزارش داده انتخابات میاندورهای همواره برای حزبی که قدرت را در واشنگتن در اختیار دارد، دشوار است. اما گفتوگو با رأیدهندگان در سراسر کشور نشان میدهد جنگی که ترامپ انتظار داشت با یک پیروزی سریع به پایان برسد، میتواند سالهای پایانی ریاستجمهوری او را با مشکل مواجه کند.
بر اساس نظرسنجی ماه ژوئیه مرکز تحقیقات امور عمومی AP-NORC، حدود دو سوم بزرگسالان آمریکایی میگویند جنگ با ایران بیارزش بوده است. ترامپ از پذیرش هزینههای جنگ خودداری کرده و گفته است این ماه هرگز بابت افزایش قیمتهایی که ناشی از جنگ است «عذرخواهی نخواهد کرد».
در کنگره، جمهوریخواهان از حمایت اولیه و پرشور از اقدامات ترامپ در قبال ایران، به ابراز نگرانی درباره هزینههای جنگ روی آوردهاند. دموکراتها هم که تنها دو سال پیش به دلیل مدیریت دولت بر افزایش قیمتها مورد انتقاد قرار میگرفتند، اکنون فرصت را غنیمت میبینند که این مسأله را به سمت رقبای خود بازگردانند. شرود براون در چارچوب تلاش خود برای بازگشت به رقابت انتخاباتی مجلس سنای آمریکا از ایالت اوهایو، این هفته تبلیغی منتشر کرد که در یک جایگاه سوخت فیلمبرداری شده بود. او در این تبلیغ گفت: «هزینه بنزین از کنترل خارج شده و این ما هستیم که داریم هزینه آن را میپردازیم.»
آنجلا آلسوبروکس، سناتورآمریکایی اخیراً در جمع گروهی از سالمندان در منطقهای از غرب مریلند که جمهوریخواهان در آن نفوذ زیادی دارند، افزایش قیمتها را به جنگ نسبت داد. او در آستانه انتخابات نوامبر، از دموکراتها خواست بر پیامدهای جنگ و آنچه این جنگ درباره رهبری ترامپ نشان میدهد، تمرکز کنند. او می گوید: «ما باید چیزی را بگوییم که کاملاً روشن است؛ اینکه کشورمان در مسیر اشتباهی حرکت میکند.»
به نوشته آسوشیتدپرس این سخنان با دیدگاه رأیدهندگانی مانند براندون بین، کارگر یک رستوران فستفود در بیکرزفیلد کالیفرنیا، همخوانی دارد. بین که خود را یک فرد مستقل از نظر سیاسی توصیف میکند، گفت اغلب مجبور است میان پرداخت اجارهخانه و خرید مواد غذایی یکی را مدیریت کند و قیمت بالای بنزین نیز این فشار را بیشتر کرده است.
در چنین پسزمینهای است که دونالد ترامپ به تازهترین مقام آمریکایی تبدیل شده که تحت جبر شرایط موجود جنگ با ایران را کماهمیت جلوه میدهد. ترامپ روز جمعه گفت این درگیری که به افزایش قیمت جهانی انرژی منجر شده است، چیز چندان مهمی نیست.
اظهارات ترامپ در جریان مراسم امضای یک سند در دفتر بیضیشکل کاخ سفید مطرح شد؛ جایی که خبرنگاران از او خواستند درباره اظهارات جیدی ونس، معاون رئیسجمهور اظهار نظر کند. یک روز پیش از آن، ونس در نشست خبری کاخ سفید گفته بود که درگیری فروکش کرده است. ونس گفت: من آن را جنگ نمینامم. در حال حاضر، هیچ تبادل آتش فعالی وجود ندارد. سپس ترامپ گفت که «حرف ونس تا حد زیادی درست است.»
این مواضع ضد و نقیض دستمایه شبکه PBS شد تا میزگردی با حضور دیوید بروکس از نشریه آتلانتیک و جاناتان کیپهارت از شبکه MS NOW برگزار کند. در این برنامه درباره تحولات سیاسی هفته، از جمله اظهارات ترامپ درباره درگیری با ایران و نفوذ رئیسجمهوری بر انتخابات میاندورهای گفتوگو شد.
این حرف کمی سبکسرانه است، اما شبیه مردی است که مسابقهای را شروع کرده و میگوید: «من شما را در این مسابقه شکست میدهم. مسابقه یک مایل است. من شما را شکست میدهم.» بعد در دور سوم شروع میکند به عقبنشینی و میگوید: «اصلاً از اول هم نمیخواستم برنده شوم.» و بعد میگوید: «اصلاً این مسابقه نیست؛ فقط یک رقابت است.»
جف بنت، مجری این میزگرد تأکید کرد: اگر به وضعیت میدانی نگاه کنید؛ ببینید چه کسی با اعتمادبهنفس عمل میکند و چه کسی چنین نیست. ایران با اعتمادبهنفس عمل میکند. آنها در حمله و دفاع و همچنین در درک اینکه چگونه میتوانند اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهند، با اعتمادبهنفس عمل میکنند. در مقابل، ترامپ روحیه لازم را ندارد.
در ادامه جاناتان کیپهارت درباره تلاش آشکار ترامپ برای کماهمیت جلوه دادن جنگ با ایران گفت: ای کاش رئیسجمهوری فقط تصمیمش را میگرفت و نیروهای آمریکایی را به خانه بازمیگرداند. در نهایت دیوید بروکس در این میزگرد گفت: چارلی کرک در حال پیشبینی نتایج انتخابات بود؛ کاری که در آن واقعاً تخصص دارد. او گفت جمهوریخواهان با سه نتیجه محتمل روبهرو هستند: یکی بد است، دیگری بسیار بد و سومی وحشتناک. بنابراین شرایط به نفع جمهوریخواهان نیست.
