رئیسجمهوری در جلسه هیأت دولت ابعاد مختلف سفر به قرقیزستان را تشریح کرد
رهاورد حضور در اجلاس شانگهای
رئیسجمهوری در تبیین ابعاد راهبردی سفر به قرقیزستان تصریح کرد: «رایزنیها با محوریت ارتقای سطح تعاملات و توسعه مناسبات در حوزههای متنوع اقتصادی، فرهنگی و تجاری صورت پذیرفت.»
رئیسجمهوری بعد از پایان اجلاس سران سازمان همکاریهای شانگهای و بعد از توقف کوتاه در فرودگاه رشت، صبح دیروز در جلسه هیأت دولت حضور یافت. در ابتدای این جلسه، پزشکیان به تشریح دستاوردهای سفر اخیر خود به قرقیزستان و دیدارهای دوجانبه با رؤسایجمهوری کشورهای شرکتکننده در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای پرداخت. رئیسجمهوری با اشاره به اهداف راهبردی این سفر، خاطرنشان کرد: «این رایزنیها با محوریت ارتقای سطح تعاملات و توسعه مناسبات در حوزههای متنوع اقتصادی، فرهنگی و تجاری صورت پذیرفته و هر یک از این دیدارها از نتایج ثمربخش و دستاوردهای مطلوبی برخوردار بوده است.»
در ادامه جلسه، علاوه بر بررسی مسائل جاری و موضوعات اجرایی مطرح شده از سوی وزرا، هیأت دولت مصوبات مهمی از جمله تصویب «تشکیل شورایعالی هنر و ادبیات»، درخواست از مجلس شورای اسلامی مبنی بر اولویتدار کردن رسیدگی به لایحه عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در «سازمان توسعه زنان سازمان همکاری اسلامی» و موافقت با ورود و ترخیص 8 دستگاه بالابر بیمارستانی اهدایی از سوی خیرین به تصویب رساند.
در بخش پایانی جلسه، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، گزارش جامع و مفصلی از روند ملاقاتها و مذاکرات اخیر در چارچوب سازمان همکاری شانگهای ارائه کرد. عراقچی با تبیین ابعاد تعاملات سازنده فیمابین جمهوری اسلامی ایران و اعضای این سازمان، بر شکلگیری روابط پویا و روبهرشد در جهت تحقق منافع ملی کشور تأکید کرد.
پیش از این، رئیسجمهوری در پایان اجلاس شانگهای با ارزیابی مثبت از آنچه در نشست بیشکک گذشته، گفت: «در بیانیه پایانی اجلاس، همه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای بدون استثنا، تجاوز به ایران را غیرقابل قبول دانستند و با محکوم کردن متجاوز، بر ضرورت احترام به تمامیت ارضی کشورها تأکید کردند.» وی با اشاره به دیدارهای دوجانبه افزود: «گفتوگوهای انجام شده بسیار سازنده بود. مسائل مربوط به گسترش روابط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی از جمله محورهای این دیدارها بود و همه طرفها قول دادند برای رفع مشکلات موجود به ایران کمک کنند و جمهوری اسلامی ایران نیز به این کشورها کمک کند تا با همکاری یکدیگر بتوانیم صلح و امنیت را در منطقه برقرار کنیم. این اجلاس بسیار پربار بود و امیدوارم مردم عزیز کشورمان در ادامه، نتایج این دیدارها و گفتوگوها را بهخوبی احساس کنند.»
تکذیب یک ادعای جنجالی درباره روابط ایران و چین
همزمان با نشست شانگهای یک حاشیه هم در برخی رسانهها و بخصوص فضای مجازی بر این نشست سایه انداخت. بر اساس ادعاهای چین، سفر نماینده ویژه کشورمان در امور چین (محمد باقر قالیباف) و گسترش روابط تهران و پکن را مشروط به تحقق مجموعهای از شروط از سوی جمهوری اسلامی کرده است.
اما دفتر نماینده ویژه ایران در امور چین در اطلاعیهای، انتساب چنین شروطی به طرف چینی و ادعای مشروط شدن سفر و توسعه روابط دو کشور به تحقق موارد مطرحشده را فاقد صحت دانست و اعلام کرد: «مخالفت قاطع و صریح جمهوری خلق چین برابر تحریمهای یکجانبه آمریکا نشاندهنده رویکرد حمایتی چین در قبال جمهوری اسلامی ایران است.» دفتر نماینده ویژه ایران در امور چین افزود: «از رسانهها، فعالان سیاسی و صاحبنظران انتظار میرود در انتشار مطالب مرتبط با روابط خارجی کشور، بهویژه مناسبات با شرکای مهم بینالمللی، دقت لازم را به عمل آورده و از انتشار اخبار، برداشتها و گمانهزنیهای تأیید نشده که میتواند بر منافع ملی و روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار باشد، خودداری کنند.»
اهمیت بیانیه بیشکک
با این حال و فارغ از این قبیل ادعاها، آنچه در اجلاس بیشکک برای ایران واجد اهمیت بود، محکومیت تجاوز به کشورمان از سوی اعضای سازمان همکاریهای شانگهای بود که در بیانیه پایانی اجلاس مورد اشاره قرار گرفت. اعضای شانگهای همچنین بدون اشاره مستقیم به تحریمهای آمریکا علیه ایران و کشورهایی که با تهران تجارت میکنند و همچنین تحریمهای غرب علیه روسیه به دلیل جنگ اوکراین، اعلام کردند با هرگونه «اقدامات قهری یکجانبه» که مغایر با قواعد سازمان ملل متحد و سازمان تجارت جهانی باشد، مخالف هستند. آنها هشدار دادند چنین اقداماتی میتواند «تأثیر منفی بر اقتصاد جهانی» داشته باشد.
اتخاذ چنین موضعی از سوی کشورهایی همچون چین، روسیه و هند در شرایطی که آمریکا دور جدیدی از تحریمهای به گفته خود سخت را علیه کشورمان آغاز کرده، دارای اهمیت است. بخصوص امضای هند پای این بیانیه که از روابط حسنهای با آمریکا هم برخوردار است چه بسا قابل تأملتر باشد. چنانکه «تریتا پارسی»، تحلیلگر مسائل ایران که ساکن آمریکاست بیانیه پایانی اجلاس و امضای هند پای آن را موضوع بسیار مهم دانسته و در شبکه اجتماعی ایکس نوشته است: «اهمیت این موضع را میتوان فراتر از یک اعلام همبستگی سیاسی دانست. هند در سالهای اخیر تلاش کرده میان روابط راهبردی خود با واشنگتن و تلآویو از یک سو و منافع گسترده اقتصادی و ژئوپلتیکی با روسیه، ایران و سایر قدرتهای آسیایی از سوی دیگر توازن برقرار کند. در این صحنه، قرار گرفتن نام هند در کنار چین، روسیه، ایران و پاکستان در بیانیهای که به صراحت حملات نظامی به خاک ایران را ناقض اصول حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل میداند، نشان میدهد که شکاف میان کشورهای غیرغربی و مواضع آمریکا در قبال جنگ ایران، هرچند الزاماً به معنای شکلگیری یک ائتلاف ضدآمریکایی نیست اما بیانگر کاهش آمادگی برخی قدرتهای بزرگ برای پذیرش یکجانبه روایت واشنگتن درباره جنگ است.»
خبرگزاری ایرنا هم در گزارشی در همین باره نوشته است: «بیانیه بیشکک را میتوان نشانهای از تغییر در محیط دیپلماتیک پیرامون جنگ ایران دانست؛ تغییری که در آن، محکومیت حملات به ایران دیگر تنها موضع تهران و متحدان نزدیکش نیست و حتی قدرتهایی که با آمریکا و اسرائیل روابط راهبردی دارند نیز در چارچوب چندجانبهگرایی، حاضر به تأیید کامل رویکرد نظامی واشنگتن نیستند.»
رئیسجمهوری کشورمان در سخنرانی اجلاس سران شانگهای سه پیشنهاد مهم درباره همکاریهای مالی و بانکی، تحکیم امنیت انرژی و توسعه نهادهای حمایت از تجارت و سرمایهگذاری را مطرح کرد. مسعود پزشکیان همچنین در حاشیه این نشست دیدارهای دوجانبهای با رؤسایجمهوری روسیه، قرقیزستان، تاجیکستان، آذربایجان و نخستوزیران هند و پاکستان داشت که محور اصلی این دیدارها تسهیل همکاریهای دوجانبه و منطقهای بود. پزشکیان با آنتونیو گوترش دبیر کل سازمان ملل هم دیدار کرد.


