رئیس سازمان انرژی اتمی کشور در گفتوگو با «ایران» مطرح کرد
استفاده سالانه ۱.۵ میلیون نفر از رادیوداروهای هستهای
سمیه افشین فر
گروه اجتماعی
فناوری هستهای در افکارعمومی اغلب با تولید انرژی و کاربردهای صنعتی شناخته میشود، اما یکی از مهمترین و مستقیمترین آثار این فناوری، در حوزه سلامت و علم پزشکی آشکار شده است. پزشکی هستهای، تصویربرداری پزشکی، تولید رادیوداروها و پرتودرمانی، از جمله مهمترین عرصههایی هستند که استفاده صلحآمیز از فناوری هستهای در آنها، به تشخیص زودهنگام، درمان بیماریها و افزایش کیفیت مراقبتهای پزشکی کمک کرده است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، استفاده پزشکی از پرتوهای یونساز به یکی از مهمترین کاربردهای این فناوری تبدیل شده و سالانه میلیاردها تصویربرداری تشخیصی، میلیونها مورد پزشکی هستهای و میلیونها جلسه پرتودرمانی در جهان انجام میشود. اصلاً توسعه پزشکی هستهای بدون دسترسی پایدار به رادیوداروها امکانپذیر نیست. بنابراین تولید ایزوتوپهای پزشکی، تأمین مواد اولیه، تجهیزات تخصصی، آزمایشگاههای کنترل کیفیت و نیروی انسانی متخصص، بخش مهمی از زیرساخت سلامت هستهای را تشکیل میدهد. به گفته رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، سالانه 1.5 میلیون نفر در کشور از رادیوداروهای هستهای استفاده میکنند.
محمد اسلامی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در جریان بازدید از مؤسسه فرهنگی-مطبوعاتی ایران با تشریح کاربردهای فناوری هستهای در حوزه سلامت به «ایران» گفت:«سالانه حدود یک میلیون و 500 هزار نفر در کشور از رادیوداروهای تشخیصی، درمانی و تسکینی استفاده میکنند و سازمان انرژی اتمی تأمین این محصولات را به شکل مستمر برای مراکز درمانی دنبال میکند.» او با اشاره به دامنه گسترده کاربردهای فناوری هستهای تأکید کرد:«فناوری هستهای در حوزههای مختلفی از جمله سلامت، صنعت، محیطزیست، کشاورزی و امنیت غذایی کاربرد دارد و بخش قابلتوجهی از این خدمات به شکل مستقیم با زندگی مردم ارتباط پیدا کرده است.» معاون رئیسجمهور با بیان اینکه در حوزه سلامت، مردم بیشتر فناوری هستهای را در قالب رادیوداروها میشناسند، گفت:«دامنه کاربرد این فناوری بسیار گستردهتر از رادیوداروهاست. در حال حاضر حدود 72 نوع رادیودارو به شکل مستمر تولید و عرضه میشود و این محصولات برای استفاده بیماران در 30 مرکز پزشکی هستهای کشور توزیع میشوند.»
اسلامی با تأکید بر استمرار خدماترسانی در حوزه سلامت گفت:«حتی در شرایط جنگی نیز تولید و توزیع رادیوداروها متوقف نشد و تلاش شد خدمات مورد نیاز بیماران بدون وقفه ادامه پیدا کند.» او قبلاً نیز اعلام کرده بود که برای استمرار تولید، مواد اولیه مورد نیاز ذخیره و مسیرهای جایگزین برای تأمین آنها پیشبینی شده است.
پلاسمای سرد؛ فناوری جدید برای درمان زخم
معاون رئیسجمهور با اشاره به توسعه فناوری پلاسما در کشور گفت:«یکی از دستاوردهای نوین سازمان انرژی اتمی، استفاده از فناوری پلاسمای سرد در حوزه سلامت است که در درمان زخمهای مزمن، بویژه زخمهای دیابتی، کاربرد پیدا کرده است.» به گفته رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، در حال حاضر 20 درمانگاه درمان زخم مبتنی بر فناوری پلاسمای سرد در کشور فعال هستند و نتایج به دست آمده از فعالیت این مراکز بسیار امیدوارکننده است.
اسلامی با اشاره به تجربه درمان بیماران مبتلا به زخمهای مزمن تأکید کرد:«در دو سال گذشته چند هزار نفر از این خدمات استفاده کردهاند و در مواردی، بیمارانی که در صورت ادامه روند بیماری در معرض قطع عضو قرار داشتند، با استفاده از این روش درمان شدهاند.» چندی قبل هم اسلامی از درمان حدود 2 هزار بیمار مبتلا به زخمهای مزمن در این مراکز خبر داده بود. به گفته معاون رئیسجمهور، امروز توسعه فناوری پلاسما فقط به درمان زخم محدود نیست و در حوزههای دیگری از جمله درمان سرطان نیز در حال بررسی و توسعه است.
تلاش برای انتقال تحقیقات از آزمایشگاه به بالین
رئیس سازمان انرژی اتمی یکی از مسائل مهم در توسعه فناوریهای نوین پزشکی را کوتاه کردن مسیر تجاریسازی و انتقال دستاوردهای تحقیقاتی از مرحله پیشبالینی به مرحله بالینی دانست و گفت:«باید این روند شتاب گیرد تا خدمات و محصولات جدید هر چه سریعتر در اختیار مردم قرار گیرد.»
اسلامی با اشاره به تفاهمنامه تأسیس مرکز «تحقیقات سلامت هستهای ایرانزمین» گفت:«در همین راستا تفاهمنامه همکاری میان سازمان انرژی اتمی، وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی ایران به امضا رسیده است تا مسیر کاربردیسازی تحقیقات و توسعه فناوریهای سلامت هستهای تسریع شود و مردم در سراسر کشور امکان استفاده از آن را داشته باشند.»
پرتودهی محصولات پزشکی و غذایی
اسلامی با تشریح دیگر کاربردهای فناوری هستهای گفت:«پرتودهی یکی دیگر از حوزههای مهم فعالیت است که در استریلسازی تجهیزات یکبار مصرف پزشکی کاربرد دارد و برای این منظور از پرتوهایی مانند اشعه گاما استفاده میشود.» رئیس سازمان انرژی اتمی توضیح داد:«فناوری پرتودهی در حوزه مواد غذایی نیز کاربردهای گستردهای دارد و میتواند برای آفتزدایی، کاهش برخی عوامل زیانآور و افزایش مدت نگهداری محصولات، مورد استفاده قرار گیرد. این فناوری علاوه بر کمک به سلامت مواد غذایی، میتواند در کاهش ضایعات محصولات نیز مؤثر باشد.»
کاربرد فناوری هستهای در صنعت و محیطزیست
معاون رئیسجمهور با بیان اینکه کاربرد فناوری هستهای به حوزه سلامت محدود نیست و در صنعت نیز در فرآیندهای اندازهگیری و کنترل مورد استفاده قرار میگیرد و سازمان انرژی اتمی خدمات مرتبط را به صنایع مختلف کشور ارائه میکند، گفت:«در حوزه محیطزیست نیز فناوریهای هستهای و پلاسما برای تصفیه شیرابهها و برخی پسابهای صنعتی مورد استفاده قرار گرفتهاند و این فناوریها میتوانند در کاهش آلایندههای زیستمحیطی نقش داشته باشند.»
اسلامی تأکید کرد:«هدف سازمان انرژی اتمی این است که فناوری هستهای از یک فناوری تخصصی و محدود به مراکز تحقیقاتی، به مجموعهای از خدمات کاربردی تبدیل شود تا مردم آثار آن را در حوزههایی مانند سلامت، امنیت غذایی، صنعت و محیطزیست به شکل مستقیم مشاهده کنند.» رئیس سازمان انرژی اتمی با تأکید بر اینکه سلامت و امنیت غذایی از اولویتهای مهم سازمان انرژی اتمی است، گفت:«توسعه فناوریهای هستهای و پلاسما در این حوزهها با هدف افزایش دسترسی مردم به خدمات نوین و کاربردی ادامه خواهد یافت.»
