آموزش نسل چهارم با توسعه فناوری
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در مراسم معرفی مدل آموزشی نسل چهارم با عنوان «طرح میناب» بیان کرد:«آینده هر کشور از مدارس آن ساخته میشود.» به گفته او، اگر کشور در یک دهه آینده به نیروی انسانی متخصص و نوآور نیاز دارد، تربیت این نیرو باید از امروز و از مدرسه آغاز شود. از این منظر، مدرسه نقطه شروع زنجیره علم، مهارت، فناوری و نوآوری است و بخشی از ظرفیت آینده شرکتهای دانشبنیان نیز ریشه در ذهن دانشآموزانی دارد که امروز در کلاسهای درس آموزش میبینند.
وی افزود:«نسلهای مختلف آموزش را میتوان در مسیری از «دانستن» به «توانستن» و سپس «حل مسأله و خلق ارزش» تعریف کرد. در آموزش نسل اول، حفظ مطالب، کتابمحوری و انتقال اطلاعات اهمیت داشت و معلم عمدتاً نقش انتقالدهنده دانش را ایفا میکرد. نسل دوم تلاش کرد دانش را به مهارت تبدیل و با استفاده از آزمایشگاه، کارگاه و آموزش عملی، دانشآموز را برای بهکارگیری آموختههای خود آماده کند. در نسل سوم، دانشآموز باید بتواند با استفاده از دانش و مهارتهایش برای مسائل جدید راهحل پیدا کند.»
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور با اشاره به نقش مدارس در شکلگیری نوآوری گفت:«وقتی درباره دانش، فناوری و خلاقیت صحبت میکنیم، باید ببینیم این مفاهیم در کجا ایجاد میشوند. اگر دانشگاهها، شرکتهای دانشبنیان و پارکهای علم و فناوری محل توسعه و تجاریسازی فناوری هستند، مدارس محل ساخت ذهن نوآور و خلاق هستند. شاخص اصلی آموزش نسل چهارم این است که ذهن دانشآموز به گونهای پرورش پیدا کند که تنها حافظ اطلاعات نباشد، بلکه بتواند یک مسأله را به مهارت تبدیل کند و مهمتر از آن بتواند دانستههای مختلف را در کنار هم قرار دهد و نتیجهای جدید و ارزشآفرین خلق کند.»
افشین یادآور شد:«اما در آموزش نسل چهارم، حل مسأله پایان مسیر نیست. دانشآموز باید بتواند دانشها و مهارتهای مختلف را با یکدیگر ترکیب کند و برای یک نیاز واقعی، راهحلی ارائه دهد که برای جامعه ارزش ایجاد کند. برای مثال، طراحی محصولی که استفاده از آن برای افراد دارای معلولیت آسانتر باشد، صرفاً یک فعالیت فنی نیست؛ بلکه نمونهای از پیوند دانش، خلاقیت و مسئولیت اجتماعی برای خلق ارزش است. در این مدل، نقش معلم نیز تغییر میکند. معلم دیگر صرفاً پاسخدهنده نیست، بلکه طراح موقعیت یادگیری و هدایتگر دانشآموز است. او باید به جای ارائه مستقیم پاسخ، زمینه پرسشگری، تجربه، آزمون و خطا و حل مسأله را فراهم کند. دانشآموز باید فرصت داشته باشد اشتباه کند، شکست بخورد و راهحل خود را اصلاح کند. به همین دلیل، کلاس درس نسل چهارم بیشتر چالشمحور، پروژهمحور و مسألهمحور خواهد بود. آموزش آینده همچنین به تلفیق حوزههای مختلف نیاز دارد. علوم، فناوری، مهندسی، ریاضیات و هنر باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا دانشآموز بتواند میان دانشهای مختلف ارتباط برقرار کند و از این ترکیب برای ایدهپردازی و ساخت راهحلهای جدید بهره گیرد.»
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور تأکید کرد:«اجرای این تحول تنها با تغییر کتابهای درسی امکانپذیر نیست و به اصلاح شیوههای ارزیابی، توانمندسازی معلمان، ایجاد مراکز نوآوری در کنار مدارس و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان نیاز دارد. پلتفرمهای مجازی و آموزش غیرحضوری نیز میتوانند به توسعه فرصتهای یادگیری نوین و تحقق عدالت آموزشی کمک کنند.»
هوش مصنوعی این ضرورت را جدیتر کرده است. وقتی فناوری میتواند پاسخ بسیاری از پرسشها را در اختیار دانشآموز قرار دهد، مزیت مدرسه باید در آموزش نحوه سؤال پرسیدن، ارزیابی پاسخها، ترکیب دانشها و استفاده از آنها برای حل مسائل واقعی باشد. در نهایت، هدف آموزش نسل چهارم، تربیت دانشآموزی نیست که فقط اطلاعات بیشتری داشته باشد؛ بلکه دانشآموزی است که بتواند از دانش خود استفاده کند.

